نارنج سبز سیاسی اجتماعی تحلیلی

مبدا تاریخ انسان کجاست ؟ انتهای مسیر او چیست ؟

علی رضوی — Wed, 29 Feb 2012 01:07:52 GMT

محمد صالحی

وقتی سخن از مبدا تاریخ به زبان می آوریم ، نه آن دورانی است که بشر ، در پی درک صرفا مادی خود از طبیعت و بهره گیری بیشتر از آن بود ( قبل از حضرت آدم ) ¹. بلکه گاه زمانی است که این بشر ، شان و قابلیت آن پیدا می کند که خداوند او ( یعنی آدم ) را برمی گزیند ² ،

از روح خود در او می دمد ³ ، وی را علم جستجو در اعماق درون خود ⁴ و سیر کمالی جهان هستی می دهد ⁵ و در مسیر عقلانیت به جاده ای که از دنیای زمینی می گذرد ⁶ و در نهایت به جایگاه قرار ابدی می رسد ⁷، می فرستد .

از آنجا که این مسیر ، از دو جاده مستقیم " عبور از نفس ( فنا ) و بقا در خداوند " ⁸، و یا غیر مستقیم " سقوط در نفس و عذاب و سپس بازگشت " ⁹، تشکیل شده است ، خداوند بسبب رحمانیت و حکمتی که آدم ( انسان ) را به خاطر آن برگزید ¹⁰ ، پیامبرانش را برای کشف گنجینه ها و ذخایر عقول بشری ، بسوی او رهنمون کرد ¹¹ ، تا راه از بیراهه بشناسد ¹² و با عبودیت حضرتش ¹³ ، عاقبت در سرای الهی ¹⁴ ، آرام گیرد .

و این رامش و قرار ، در بارگاه الهی ¹⁵ ، سنت لایتغیری است ¹⁶ که خداوند در ورای هستی به جریان انداخته ، و عاقبت و منتهای همه چیز را ، به انجام رسیدن نیت خود از خلقت انسان می داند ¹⁷ و آن چیزی نیست جز به ظهور رسیدن اسما الهی در وجود او ¹⁸ ، و آن گاه است که جز حضرت حق ، غیری در پهنه هستی وجود نخواهد داشت ¹⁹ ، چرا که تنها حقیقت هستی اینست :

لا اله الا الله ²⁰

زیر نویسها :

1- " هل اتی علی الا نسان حین من الدهر لم یکن شیئا مذکورا ". سوره انسان ( دهر ) – آیه 1 – تفسیر مجمع البیان

" دوره قبل از خلقت حضرت آدم : آیا زمانى طولانى بر انسان گذشت که چیز قابل ذکرى نبود ؟! "

2- " ان الله اصطفی آدم و ... علی العالمین " - سوره ال عمران – آیه 33

" خداوند آدم را ...... انتخاب نمود . "

3- " فاِذا سویته و نفخت فیه من روحى " – سوره حجر – آیه 29

" پس چون کار او را به پایان رسانیدم و از روح خود در او دمیدم "

4- " أ تزعم انک جرم صغیر و فیک انطوى العالم الاکبر " – امام علی (ع) - پرتوى از اصول کافى‏، ج 3 ص 209.

" آیا گمان می‌کنی تو واقعاً موجود کوچکی هستی در حالی که عالمی بزرگتر از این عالم در وجود تو هست "

5- " علم ادم الاسما کلها . سوره بقره – آیه 31 "

" سپس علم اسماء را همگى به آدم آموخت. "

6- " قلنا اهبطوا منها جمیعا فاما یاتینکم منی هدى فمن تبع هدای فلا خوف علیهم و لا هم یحزنون " – بقره 38

" گفتیم : همگى از آن ، فرود آیید ! هرگاه هدایتى از طرف من براى شما آمد، کسانى که از آن پیروى کنند، نه ترسى بر آنهاست، و نه غمگین شوند ."

7- " الى ربک یومئذ المستقر "- سوره قیامت – آیه 12

" آن روز ، قرارگاه نهایى ، تنها بسوى پروردگار تو است . "

8- " ان اعبدونی هذا صراط مستقیم . " ^- سوره یس – آیه 61

" مرا بپرستید که راه مستقیم این است . "

9- " والذین کفروا اعمالهم کسراب بقیعه یحسبه الضمئان مائا حتی اذا جائه لم یجده شیئا و وجد الله عنده " - سوره نور - آیه 39

" کسانى که کافر شدند ، اعمالشان همچون سرابى است در یک کویر که انسان تشنه از دور آن را آب مى‏پندارد ؛ امّا هنگامى که به سراغ آن مى‏آید چیزى نمى‏یابد ، و خدا را نزد آن مى‏یابد که حساب او را بطور کامل مى‏دهد "

10- " یابن آدم خلقت الاشیاء کلها لاجلک و خلقتک لاجلی و انت تفرمنی " – امام علی (ع) از زبان موسی (ع) –

المواعظ العددیه ، الباب الثانی عشر ، الفصل الثانی ص 255 به نقل از کتاب گنج حکمت

" ای فرزند آدم ! همه چیزها را برای تو آفریدم و تو را برای خودم ، در حالی که تو از من می گریزی ؟ "

11- " و اصطفی سبحانه من ولده انبیاء ..... یثیروا لهم دفائن العقول "– نهج البلاغه – خطبه 1

" خداوند سبحان از میان فرزندان آدم ، پیامبرانى برگزید ....تا خردهاشان را که در پرده غفلت ، مستور گشته برانگیزاند . "

12- " الم نجعل له عینین و لسانا و شفتین و هدیناه النجدین " - سوره بلد - آیه 8

" آیا ما برای انسان دو چشم و یک زبان و دو لب قرار ندادیم و او را به دو راه رهنمایی‏ نکردیم ؟"

13- " و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون " ^-سوره ذاریات – آیه 56

" من جنّ و انس را نیافریدم جز براى اینکه عبادتم کنند ! "

14- " یا ایتها النفس المطمئنه ارجعی الی ربک راضیة مرضیة فادخلی فی عبادی فادخلی جنتی " – سوره فجر - آیات 27 ـ 28

" تو ای روح آرام یافته، به سوی پروردگارت بازگرد در حالی که هم تو از او خشنودی و هم او از تو خشنود است، پس در سلک بندگانم در آی و در بهشتم وارد شو ."

15- " فی مقعد صدق عند ملیک مقتدر " – سوره‌ی قمر- آیه‌ 55

" در جایگاه صدق ، نزد خداوند ملیک مقتدر "

16- " فلن تجد لسنت اللّه تبدیلا و لن تجد لسنت اللّه تحویلا " – سوره فاطر – آیه 4

" پس در سنت الهی تبدیل و تحویلی نخواهی یافت . "

17- " و لله عاقبه الامور؛ " - سوره حج - آیه 41

"و فرجام همه کارها از آن خداست . "

18- " کنت کنزاً مخفیاً فأحببت أن أعرف فخلقت الخلق لکی أعرف " - بحارالانوار، ج 84 ، ص 198

" من گنج پنهان بودم . دوست داشتم که آشکار شوم . پس خلق را آفریدم تا شناخته شوم "

19- " کل من علیها فان و یبقى وجه ربک ذوالجلال و الاکرام " - سوره رحمن - آیه 26

" تمام کسانى که بر صفحه زمین هستند فانى مى‏شوند و تنها ذات خداوند باقى مى‏ماند "

20- " وَ لاتَدْعُ مَعَ اللهِ إِلَهًا آخَرَ لا إِلَهَ إِلَّا هُوَ کُلُّ شَیْءٍ هَالِکٌ إلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُکْمُ وَإِلَیْهِ تُرْجَعُونَ ‏" - سورة قصص (28) آیة 88 .

" و معبود دیگری با خداوند مخوان، خدایی جز او نیست، جز وجه او همه چیز نابود شونده است. فرمان از آنِ اوست و به سوی او بازگردانیده می‌شوید. "

منبع : رازهای خلقت - http://mahsan.parsiblog.com/Pages/2/

تحقیق : محمد صالحی 1 / 12/90 http://mahsan.parsiblog.com/

تنها حقیقت هستی

علی رضوی — Thu, 18 Aug 2011 01:56:41 GMT

استاد محمد صالحی

محوراصلی تمامی کتب آسمانی از بهاگوادگیتا تا تائودچینگ و از هابیل تا قرآن و ...

و خلاصه دستاورد تمام متفکران و فیلسوفان تاریخ و سخن اصلی تمام شاعران آسمانی و بزرگترین آثار ادبی جهان این حقیقت است که تنها یک حقیقت در عالم وجود دارد و تمام موجودات دیگر جلوه های متفاوت این حقیقت واحدند .

شکسپیر چقدر زیبا این مفهوم رو توضیح میده :
تو از کدامین گوهری
که هزاران هزار سایه های شگفت ،
خود را در تو می آویزند ؟
و این چگونه تواند بود
که هر سایه ای را صورتی
و هر صورتی را طرزی و طرازی دیگر می بینم ،
و تو تنها یک چیز ،
و تو تنها یک ذات ،
و هر سایه ای را از تو نقشی دیگر؟
اگر جمال آدونیس را وصف کرده اند ،
مجملی از جمال تو گفته اند ؛
و اگر چهره ی هلن را که مجموعه ی زیبایی است ،
به تمام و کمال ستوده اند ،
شبحی ناتمام از جمال تو تصویر کرده اند ؛
و اگر از بهار و تابستان سخن گویند ،
این یک سایه ی حسنِ تو
و آن یک سفره ی احسان توست .
ما تو را در تمامی صورت های قدسی می شناسیم
و در هرچه بدیع و زیباست ، نشانی از تو باز می یابیم.
اما در حسن خلق و وفای عهد
نه تو به کس مانی و نه هیچ کس به تو ماند .

این بزرگترین حقیقت عالم از زبان پیامبر اکرم است که " کان الله و لم یکن معه شیی " خدا بود و جز او چیز دیگری نبود و نیست.

به زبان ساده ، دیدن حقیقت کلی در هر یک از موجودات

به قول ویلیام بلیک :
کمال آدمی را چنین وصف کرده اند
جهانی را در سنگریزه ای دیدن
و بهشتی را در یک گل وحشی مشاهده کردن
و بی نهایت را در کف دست نگه داشتن
و ابدیت را در لحظه ای در یافتن
یا بقول شیخ محمود شبستری :
تفکر رفتن از باطل سوی حق
به جزو اندر بدیدن کل مطلق
چنین تفکری است که جوهر واقعی عبادت است
و عبادت واقعی زندگی بر مبنای چنین تفکری است
انسانی که تمام عالم را حقیقتی واحد میبیند ، میتواند مناسبترین پاسخ ممکن را به موقعیتهای پیش امده در زندگی بدهد .
و به گفته قران بزرگ ، تمام اعمال ، گفتار و افکارش عبادت و نمازی دائمی(فی صلاتهم دائمون) در نیایشگاه زندگی است .
او بزرگترین قدرت عالم را حق و حقیقت می داند(الله اکبر)
شکسپیر چقدر زیبا معنی الله اکبر را بیان کرده که :
آن کس که حق با اوست
   عریان و بی حفاظ چنان است
   که گویی جوشنی از پولاد بر تن دارد
   و آن کس که حق با او نیست
و جور و ستم دلش را تباه کرده است
   هرچند که خود را به هزار جوشن مجهز
   کند همچنان زخم پذیر و برهنه است.

یا بقول اشو در معنای لااله الاالله

خداوند وجود دارد و تنها خداوند وجود دارد .

این جمله ،خداوند را مترادف با هستی قلمداد می کند . خداوند ، همان " بودن " تمام موجودات است .خداوند از آفرینش خود جدا نیست .. و دو گانگی در میان نیست . فاصله ای نیست ، پس به هر چه که برخورد کنی ، هم اوست . درختان و رودخانه ها و کوهها ، همگی تجلیات خداوند هستند .
یا مادر ترزا چقدر زیبا معنی لااله الاالله را بیان می کند :
مگذار چیزی تو را آشفته کند
یا چیزی تو را به هراس افکند
همه چیز در گذر است
و تنها خداست که می ماند
شکیبایی و پایداری کمندی است
که هر شکاری را به دام می کشد
آن کس که خدای را دارد
دیگر به هیچ چیز نیاز نخواهد داشت
و خدا به تنهایی او را کافی است
یا معنی سبحان الله که بقول حافظ :
نیست در دایره یک نقطه خلاف از کم و بیش
که من این مساله بی چون و چرا میبینم
در یک کلام بزرگترین حقیقت دنیا همانست که هزاران بار از زبان پدر، مادر، پدر بزرگ و مادر بزرگهایمان شنیده ایم :
آغاز ، میانه و پایان داستان زندگی و بزرگترین حقیقت آن این جمله است : یکی بود یکی نبود غیر از خدا هیچکس نبود .

یک بار دیگر این پیام را از زبان خداوند به گوش جان بشنویم :

قل یا اهل الکتاب تعالوا الى کلمة سواء بیننا و بینکم الا نعبد الا الله و لا نشرک به شیئا و لا یتخذ بعضنا بعضا اربابا من دون الله ( 1 ) .

ای پیغمبر ! به این کسانى که مدعى پیروى از یک کتاب آسمانى گذشته هستند , به این یهودیها , به این مسیحیها , به این زرتشتیها و به این صابئیها که در قرآن اسمشان آمده است و به همه ملتهائى که پیرو یک کتاب قدیم آسمانى هستند اینطور بگو :

بیائید همه ما جمع شویم دور یک کلمه , زیر یک پرچم . آن پرچم چیست ؟ دو جمله بیشتر ندارد , یک جمله اش این است :

الا نعبد الا الله و لا نشرک به شیئا . در مقام پرستش , جز خداى یگانه چیزى را پرستش نکنیم .

1- آل عمران - 64

محمد صالحی – 10/ 5 / 90 http://mahsan.parsiblog.com /

پلورالیسم دینی

علی رضوی — Tue, 9 Aug 2011 01:03:45 GMT

استاد محمد صالحی

آنچه از آیه 62 سوره بقره فهمیده می‎شود این است که اگر کسی پس از تحقیق و تفحص به یکی از ادیان الهی اعتقاد داشته باشد و آن را حق بداند و با عمل صالح همراه باشد، در آخرت معذور و مأجور است ; ولی این معنا دلیل بر حقانیت واقعی ادیان در همه زمانها نیست.

در هر زمان و هر مکان واجب است افراد نسبت به تشخیص دین حق تفحص و تحقیق نمایند; و اگر کسی به حقانیت اسلام در این زمان پی برده باشد و با این حال از روی عناد و تعصب یا سایر انگیزه ها زیر بار حق نرود، اهل نجات نمی باشد.

با قطع نظر از آیه 62 سوره بقره ، اگر کسی پس از تحقیق و تفحص و بدون تعصب به دینی معتقد شد و بر طبق موازین آن عمل نمود، بر خداوند قبیح است که او را عذاب نماید، زیرا از مصادیق ظلم محسوب است ;

و به اصطلاح اگر کسی از روی جهل و اشتباه راه خلافی را طی نمود ولی جاهل قاصر بود نه مقصر، مشمول مجازات الهی نخواهد بود; هرچند در اثر اشتباه مسیر، کمالات و مقامهایی را که ممکن بود از مسیر حق به دست آورد طبعا از آنها محروم خواهد بود ² .

منبع : کتاب دیدگاهها – ج1 - ص 618 ، آیه اله منتظری

زیرنویس :

1- سوره بقره – آیه 62

إِنَّ الَّذِینَ آمَنُواْ وَالَّذِینَ هَادُواْ وَ النَّصَارَى وَ الصَّابِئِینَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الآخِرِ وَ عَمِلَ صَالِحاً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ .

کسانى که (به پیامبر اسلام) ایمان آورده‏اند، و کسانى که به آئین یهود گرویدند و نصارى و صابئان [= پیروان یحیى‏] هر گاه به خدا و روز رستاخیز ایمان آورند ، و عمل صالح انجام دهند، پاداششان نزد پروردگارشان مسلم است؛ و هیچ‏گونه ترس و اندوهى براى آنها نیست. (هر کدام از پیروان ادیان الهى، که در عصر و زمان خود، بر طبق وظایف و فرمان دین عمل کرده‏اند، مأجور و رستگارند.)

2- نفس قبول یک دین ، پاسخ به خواست فطری و احساس انجام تکلیف است . در صورتی که شخصی به دینی ایمان آورده و به آن قانع و راضی شود ، دل در گرو آن دارد و خود را به آن قانع می‎داند و برای او پذیرفتن دین دیگر مشکل است ، این شخص را نمی توان مصداق دین گریز دانست ، اگر چه ممکن است دین حق را نپذیرفته باشد .

در واقع با پذیرفتن دینی ، او خواست قلبی و تکلیف خود را انجام یافته تلقی می‎کند و ندای فطرتش را پاسخ داده است .

بسیار کسان در دنیای دینداری و عقیده از این قبیل اند . اکثریت جمعیت دنیا نوعی دین را برای خود انتخاب کرده اند و دل به آن بسته اند و با همان زندگی می‎کنند . ( کتاب اسلام دین فطرت – آیه اله منتظری - ص 44 )

محمد صالحی – 26/ 4 / 90 – مصادف با 15 شعبانhttp://mahsan.parsiblog.com /

درخت ممنوعه ( منهیه ) چه بود ؟ و چرا آدم و حوا عریان شدند ؟

علی رضوی — Tue, 9 Aug 2011 01:02:46 GMT

تحقیق : محمد صالحی

در تمام مذاهب و ادیان الهى آمده است که حضرت آدم و حوا پس از آن که توسط شیطان فریب خوردند ، از ( میوه ) " درخت نهی شده " خداوند خوردند و متعاقب آن ضمن " عریان " شدن ، از " بهشتی " که در آن ساکن بودند رانده شده و به دنیای زمینی تبعید شدند . اما آیا درخت مذکور چه بوده ، بهشتی که از آن اخراج شدند کدام بوده و به چه علت آنها عریان شدند ؟ ¹

در اینجا به اختصار و بر اساس نگاه ادیان " اسلام – مسیحی و یهودی " ابتدا هدف خداوند از آفرینش انسان ( آدم ) و بهشتی که ابتدائا در آن سکونت یافت مورد بررسی قرار می گیرد و سپس ساختار وجودی انسان در مسیر " از آدمیت " تا " خداگونگی " و تمثیلی که خداوند از این سیر " از خاک " تا " افلاک " ، به " درخت " می زند بحث خواهد شد و در نهایت تشبیه " از صفر " شروع کردن آدم و حوا ، در مسیر کمالی مذکور ٰ، به " عریان شدن " آنها پس از خروج او از بهشت اولیه دنیاگونه اش می پردازیم :

1- هدف از خلقت :

قبل از آن که انسان ( به مفهوم امروزین آن) به مجموعه خلقت الهی بپیوندد ، موجودات غیرانسانی بیشماری وجود داشتند ، که هر کدام برحسب هدایت غریزی خود ، که خداوند در تکوین آنها قرار داده است ، به حیات و ممات خود ادامه می دادند و هر موجودی به راه تکوینی خود می رفت و خداوند از تسبیح آنها راضی و خشنود .

آنجا که می فرماید :

" تسبح له السماوات السبع و الارض و من فیهن و ان من شی‏ء الا یسبح بحمده و لکن لا تفقهون تسبیحهم " ²

" آسمانهاى هفتگانه و زمین و کسانى که در آنها هستند، همه تسبیح او مى‏گویند؛ و هر موجودى ، تسبیح و حمد او مى‏گوید ؛

ولى شما تسبیح آنها را نمى‏فهمید . "

اما از آنجا که همه آن مخلوقات ( غیر انسانی ) فقط به تبع غریزه و هدایت تکوینی و خلقت خداساخته شان ، به تسبیح و عبادت خداوند مشغولند و اراده ای بر این امر ندارند ، لذا با وجود آن همه ، حقیقت گنجینه خداوند بر کسی مکشوف نگشت و گاه زمانی بود که این " گنج " ، " مخفی " بود . تا آنگاه بود که حضرتش قصد کشف و تجلی خود و نمایش آن کردند .

آنجا که در حدیث قدسی می فرمایند :

" کنت کنزاً مخفیاً فأحببت أن أعرف فخلقت الخلق لکی أعرف " ³

" من گنج پنهان بودم . دوست داشتم که آشکار شوم . پس خلق را آفریدم تا شناخته شوم "

بشر را خلق نمود و خصلتی منحصر به فرد ، که به هیچ مخلوق دیگری عطا نکرده بود ، در وجودش به ودیعت گذاشت . و آن چیزی نبود جز دانه ای که در مغز و آنگاه قلبش کاشته بود تا در یک مسیر رو به کمال ، آن گونه رشد یابد تا به میوه " باور " به خدای خالقش و عبودیت عاشقانه او بنشیند .

و آن گاه است که خداوند ، خود را در آئینه وجود او ، به کمال زیبایی و نهایت بزرگی و جلال خواهد دید .

آنجا که می فرمایند :

" و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون " ⁴

" من جنّ و انس را نیافریدم جز براى اینکه عبادتم کنند ! "

و برای این هدف ، در ظرف وجودش استعداد خداگونه شدن ریخت .

آنجا که می فرمایند :

" علم ادم الاسما کلها " ⁵

" سپس علم اسماء را همگى به آدم آموخت. "

2- بهشت آدم و جنت خدا

خداوند پس از آن که آدم و حوا را آفرید آنها را در بهشت ساکن کرد و از همه گونه مواهب و نعمات جهت رفع نیازهایشان بهره مندشان کرد .

اما این بهشت چه نام داشت ؟ بهشت آدم یا بهشت خدا !

2-1- بهشت آدم

این بهشت ، همه تنعمات دنیاگونه را بدون هیچ سختی و نگرانی در برداشته ، ولی دیگر امکان تعالی انسان و رسیدن به جنت الهی را نخواهد داشت .

آنجا که خداوند می فرماید :

" و‌قلنا یا آدم اسکن أنت و‌ زوجک الجنّه فکلا من حیث شئتما " ⁶

" و گفتیم: « اى آدم! تو با همسرت در بهشت سکونت کن ؛ و از ( نعمتهاى ) آن ، از هر جا مى‏خواهید ، گوارا بخورید . "

و در آن جا قول تنعم جاودانه و برخورداری از عیش مدام ، که لازمه یک زندگی افقی با رشد و توسعه قلمرو دنیاگونه است را داد .

آنجا که حضرتش می فرماید :

" ان لک الا تجوع فیها و لا تعرى. و انک لا تظمؤا فیها و لا تضحى " ⁷

" در بهشتی که الان هستی ، نه گرسنه می شوی ، نه برهنه می مانی ، نه تشنه می گردی و نه آفتاب زده می شوی . "

و نیز امام علی (ع) می فرمایند :

" ثم اسکن سبحانه آدم دارا ارغد فیها عیشه ، و آمن فیها محلته . " ⁸

" آنگاه خداوند سبحان آدم را در بهشت جاى داد ، سرایى که زندگى در آن خوش و آرام بود و جایگاهى همه ایمنى . "

و یا امام صادق می فرمایند :

" جنه من جنات الدنیا تطلع علیه فیها الشمس و القمر ، و لو کانت من جنات الخلد ما خرج منها ابدا ." ⁹

" بهشت آدم باغى از باغ هاى دنیا بود و همین ماه و خورشید که به ما مى تابد بر آن مى تابید و اگر از باغ هاى آخرت بود هرگز از آن اخراج نمى شد . "

و این بهشت را ، مقام مقایسه با بهشت خداوند نمی باشد ، چرا که ؛

2-2- بهشت خداوند

رضوان بنده و معبود ، معراج قرب ْ، محفل انس و جاودانگی حضور در محضرخداوند است .

آنجا که حضرتش می‌فرماید :

" یا ایتهاالنفس المطمینه ارجعی الی ربک راضیه مرضیه فادخلی فی عبادی و ادخلی جنتی –" ¹⁰

" تو اى روح آرام‏یافته ! به سوى پروردگارت بازگرد در حالى که هم تو از او خشنودى و هم او از تو خشنود است ، پس در سلک بندگانم درآى ، و در بهشت من وارد شو ! ."

و اینست حقیقتی که : " بهشت آدم " را مقام و عرصه هم آوایی با " جنت خداوندی " نیست .

2-3 – جایگاه آدم در خلقت

از آنجا که خداوند ، انسان را تنها برای خود آفریده بود ؛

آنجا که در حدیث قدسی می‌فرمایند :

" یابن آدم خلقت الاشیاء کلها لاجلک و خلقتک لاجلی . "¹¹

" ای فرزند آدم ! همه چیزها را برای تو آفریدم و تو را برای خودم . "

با تعلیم آدم و آگاهی او از اسمائ ( الهی )¹² ، او را از خزائن ملکوتی مطلع کرد و قابلیت حضور در " جنت خدایی " که همان بارگاه الهی است را در ظرف وجودی او ریخت و امکان خداگونه شدن او را که هدف اصلی خداوند بود به او گوشزد نمود ؛

و اینجا بود که او را به عشق قرب و همجواری خود مبتلا کرد و وجودش را به رویای همنشینی با او سرشار .

آنجا که حضرتش در حدیث قدسی می فرمایند :

" عبدى اطعنى اجعلک مثلى ؛ انا حىّ لا اموت اجعلک حىّ لا تموت ؛ انا غنى لا افتقر اجعلک غنیاً لا تفتقر ؛ أنا مهما أشاء یکون اجعلک مهما تشاء یکون " ¹³

" بنده من ، مرا اطاعت کن تا تو را مانند خود سازم . من زنده اى هستم که مرگ ندارم ، پس به تو نیز حیاتى جاودانه مى دهم . من بى نیازى هستم که فقر ندارم ، تو را چنان غنا بخشم که محتاج نگردى . من هر چه اراده کنم هستى مى یابد ، تو را مقامى مى دهم که هر چه اراده کنى پدید آید . "

و تبعا بایستی مسیر رشد از " حد آدمیت " تا " حد خداگونگی " را به او بنمایاند و راه را هموار حرکتش بکند .

و این نبود جز همان رمز نزدیک شدن به درخت منهیه الهی .

3- نهی از میوه یا منع از آن ؟

از آنجا که خداوند ، رحمان بوده و خود نمی خواهد مخلوق عزیزش را ، در راه کمالی بسوی جنت قرب خود ، به راهی رهنمون کند که از سختی دنیا و درد دوری خود می گذرد ، او را از نزدیک شدن به درخت مورد نظر نهی کرده و نتیجه آنرا ظلم آدم به خودش اعلام می کند .

آنجا که حضرتش می‌فرماید :

" و‌ لا تقربا هذه الشجره فتکونا من الظالمین ." ¹⁴ و ¹⁵

" ( اما ) نزدیک این درخت نشوید ؛ که از ستمگران خواهید شد. "

و یا آنجا که می فرماید :

" و ناداهما ربّهما الم أنهکما عن تلکما الشجرة "¹⁶

" و پروردگارشان آن دو را ندا داد که : آیا شما را از آن درخت نهى نکردم "

و یا در آیه زیر از زبان شیطان :

" قال ما نهاکما ربکما عن هذه الشجرة الا ... " ¹⁷

" و شیطان گفت : خداوند شما را از این درخت نهی نکرد مگر ... "

همانطور که در چهار آیه فوق دیده می شود ، خداوند آدم را از نزدیک شدن به آن درخت " منع " نکرده است ، بلکه او را " نهی " کرده و این نهی هم ، نهی دستوری به عنوان ممنوع بودن نبوده است .

و البته این نهی ، به عنوان مشخص کردن نتیجه تکوینی عمل آدم و اتفاقی است که با نزدیک شدن به درخت خواهد افتاد .

( نهی ارشادی ¹⁸) . و شاید بتوان آیه را چنین مفهوم کرد :

" لاتقربا ... فتکونا من الظالمین = ان تقربا ... فتکونا من الظالمین " ؛

" نزدیک نشوید .... پس از ظالمین خواهید بود = اگر نزدیک شوید .... پس از ظالمین خواهید بود "

و در حقیقت ، خداوند ضمن بیان مقصود خلقت ، هزینه ای که انسان باید در گذر از مسیر دنیای زمینی تا رسیدن به اوج راه و حضور در محفل انس الهی بپردازد ( که ظاهرا ظلمی است که به آرامش خود می کند ) را به او گوشزد می کند.( تا خود انتخاب کند )

4- درخت مورد نهی خداوند چه بود ؟

خداوند آدم را خلق و از روح خود در او دمید .

" و نفخت فیه من روحی " ¹⁹

" و از روح خودم در او دمیدم . "

و با تعلیم اسمائ خود ، اوج از " آدم " تا " خداگونگی " را به او گوشزد نمود .

همانگونه که در زبان شیطان نیز به این اوج و جاودانگی ماوی در حریم یار به صراحت اشاره شده است .

آنجا که می فرماید :

" فوسوس الیه الشیطان قال یا ادم هل ادلک على شجرة الخلد و ملک لا یبلى " ²⁰

" و شیطان او را وسوسه کرد و گفت: « اى آدم! آیا مى‏خواهى تو را به درخت زندگى جاوید ، و ملکى بى‏زوال راهنمایى کنم؟! "

و یا آیه زیر :

" فوسوس لهما الشیطان ..... قال ما نهاکما ربکما عن هذه الشجرة الا ان تکونا ملکین او تکونا من الخالدین . " ²¹

" سپس شیطان آن دو را وسوسه کرد و گفت : پروردگارتان شما را از این درخت نهى نکرده مگر بخاطر اینکه ( اگر به آن نزدیک شوید ) ملک خواهید شد ، یا جاودانه ( همچون خداوند ) خواهید گشت ! "

و یا در تورات نیز از زبان شیطان داریم که :

" حتما نخواهید مرد زیرا خداوند می‌داند روزى که از آن بخورید چشمان شما باز می‌شود و مانند خداوند میان نیک و بد را تشخیص خواهید داد . ²²

و یا در انجیل نیز از زبان شیطان می نویسد :

" لیکن هر گاه تو و شوهرت به پند من عمل کنید .... آنگاه .....خیر و شر را خواهید شناخت مثل خدای ، و خواهید کرد آنچه را که می خواهید . .. . " ²³

حال با این آگاهی که خداوند به آدم داد و او را از منتهای اوجش آگاه نمود ، بایستی که راه پرواز تا اوج و رسیدن به ملک ملکوتی و جنت خداوندی را نیز به او نشان می داد . و این را نیز همانند همه استعارات کلامی قرآنی به " درخت " مثال می زند .

آنجا که می فرماید :

" شجرة مبارکة زیتونة لا شرقیة و لا غربیة " ²⁴

" درخت پربرکت زیتونى که نه شرقى است و نه غربى ( و مستقیم تا عرش خدا در اوج است ) ."

چرا که یک درخت از " کاشت " تا " داشت " و " برداشت " کاملترین نمود مسیر رشد در دنیای زمینی تا اوج آسمانی بوده و همه نیاز رشد و تعالی روحانی انسان را تمثیلا در خود به نمایش می گذارد .

نیازهای رشد یک درخت :

· زمین برای کاشت دانه ای که مستعد تبدیل شدن به درخت و نهایتا میوه است .

· مواد مختلف زمینی برای تغذیه آن و ایجاد قابلیت رشد .

· آسمان و خورشید برای تابش نور به آن ، که هم فرایند رشد درخت را تشدید و تکمیل می کند و هم جهت رشد آن را مشخص می کند .

· نتیجه نهایی این رشد ، میوه ایست که به بار خواهد نشست .

و خداوند نیز حرکت و رشد روحانی انسان را به درختی تشبیه کرده است که :

· برای فراهم شدن مقدمات رشد انسان ، نیاز به حضور در دنیای زمینی دارد و به همین دلیل باید از بهشت آدم خارج و به دنیای زمینی هبوط کند .

آنجا که می فرماید :

" قلنا اهبطوا منها جمیعا فاما یاتینکم منی هدى فمن تبع هدای فلا خوف علیهم و لا هم یحزنون " ²⁵

" گفتیم : همگى از آن ، فرود آیید ! هرگاه هدایتى از طرف من براى شما آمد ، کسانى که از آن پیروى کنند ، نه ترسى بر آنهاست ، و نه غمگین شوند ."

· جهت شروع فرایند رشد ، نیاز به رفع نیازهای مادی و جسمانی است که خداوند ، همه گونه مواهب طبیعی و نعمات دنیایی را برای او فراهم کرده است .

" ان الله سخر لکم ما فی السماوات و ما فی الارض و اسبغ علیکم نعمه ظاهرة و باطنة . " ²⁶

" ( آیا ندیدید )خداوند آنچه را در آسمانها و زمین است مسخّر شما کرده ، و نعمتهاى آشکار و پنهان خود را به طور فراوان بر شما ارزانى داشته است؟! "

· در امتداد رشد جسمانی انسان ، قابلیتهای روحی و استعدادهای روحانی او ، در هر مسیری که انتخاب کند ( راه مستقیم عبور از مسیر ارزشها و ملکات اخلاقی مبتنی بر پیام های خداوندی ، و یا راه غیر مستقیم انحرافی عبور از مسیر وابستگی های دنیایی و تخلفات نفسانی ) شروع به رشد می کند ، که برای تشدید و تسریع رشد درمسیر مستقیم ، نیاز به نور آسمانی و هدایت الهی دارد .

آنجا که می فرماید :

" الله نور السماوات و الارض مثل نوره کمشکاة فیها مصباح المصباح فی زجاجة الزجاجة کانها کوکب دری یوقد من شجرة مبارکة زیتونة لا شرقیة و لا غربیة یکاد زیتها یضی‏ء و لو لم تمسسه نار نور على نور یهدی الله لنوره من یشاء و یضرب الله الامثال للناس و الله بکل شی‏ء علیم . " ²⁷

" خداوند نور آسمانها و زمین است ؛ مثل نور خداوند همانند چراغدانى است که در آن چراغى (پر فروغ) باشد ، آن چراغ در حبابى قرار گیرد ، حبابى شفاف و درخشنده همچون یک ستاره فروزان ، این چراغ با روغنى افروخته مى‏شود که از درخت پربرکت زیتونى گرفته شده که نه شرقى است و نه غربى؛ ( روغنش آنچنان صاف و خالص است که ) نزدیک است بدون تماس با آتش شعله‏ور شود ؛ نورى است بر فراز نورى ؛ و هر کس بخواهد خدا او را به نور خود هدایت مى‏کند ، و خداوند به هر چیزى داناست. "

· با پیمودن راه مستقیم فوق و رشد در مسیر خداگونگی (با استفاده از مواهب دنیای زمینی و سپس رها کردن و خارج شدن از آن و صعود به جایگاه اوج تعالی انسان تا خدا )، درخت روحی انسان ، به آنجا می رسد که قد تا بارگاه الهی کشیده .

آنجا که می فرماید :

" فی مقعد صدق عند ملیک مقتدر . " ²⁸

" در جایگاه صدق نزد خداوند مالک مقتدر! "

· و میوه آن ، حضور در جنت لقای خداوندی است .

آنجا که می فرماید :

" یا ایتهاالنفس المطمینه ارجعی الی ربک راضیه مرضیه فادخلی فی عبادی و ادخلی جنتی ." ²⁹

" تو اى روح آرام‏یافته ! به سوى پروردگارت بازگرد در حالى که هم تو از او خشنودى و هم او از تو خشنود است ، پس در سلک بندگانم درآى ، و در بهشتم وارد شو ! "

· و آنها نیز که راه غیر مستقیم برگزیده و تنها به رشد درخت وجودی خود در مسیر دنیا و توسعه قلمرو زمینی خود بسنده کرده اند ، دچار آفتهایی شده که هر آن با سرگردانیها و هول و هراس های عذابی دهشتناک روبرو شده ، و نهایتا با برخورد به موانع و صخره های مسیر ، متوجه راه غلطی که پیموده اند شده ؛

آنجا که خداوند می فرمایند :

" والذین کفروا اعمالهم کسراب بقیعه یحسبه الضمئان مائا حتی اذا جائه لم یجده شیئا و وجد الله عنده " ³⁰

اما دیگر دیر شده ، که هر کس به هر مقدار از راه ، که کج رفته ، باید عذاب وحشتناک حسرت دور افتادن از خدای رحمان را بچشد تا زنگارهای ناشی از غفلت و هوس های زمینی از روح او زدوده شود .

آنجا که پروردگار عزیز می فرمایند :

" ساصلیه سقر - و ما ادراک ما سقر - لا تبقی و لا تذر - لواحة للبشر . " ³¹

" (امّا) بزودى او را وارد سَقَر مى‏کنم ! - و تو نمى‏دانى «سقر» چیست! - (آتشى است که) نه چیزى را باقى مى‏گذارد و نه

چیزى را رها مى‏سازد ! - پوست را بکلّى دگرگون مى‏کند! ( زنگارهای روح را بکلی می برد و آن را خالص و پاکیزه می کند ) "

و پس از آن است که راه بسوی مستقر نهایی ، که همان مکان نور و آرامش و حضور خدای رحمان و جمیل است ، باز خواهد شد .

آنجا که رب جلیل می فرمایند :

" الى ربک یومئذ المستقر " ³²

" آن روز ، قرارگاه نهایى ، تنها بسوى پروردگار تو است . "

5- چرا نتیجه نزدیکی به درخت ظلم است ؟

خداوند در آیات فوق به آدم هشدار می دهد که در صورت نزدیک شدن به درخت ، در جرگه ظالمین وارد خواهی شد .

همچنین در آیه زیر اعلام می دارد که وقتی امانت خود را که همان تجلی گاه ذات حضرت ربوبی بود به او عرضه کردیم ، پذیرفت . و او چه جاهل و ظالمی است !

آنجا که می فرمایند :

" انا عرضنا الامانة على السماوات و الارض و الجبال فابین ان یحملنها و اشفقن منها و حملها الانسان انه کان ظلوما جهولا . " ³³

" ما امانت خود را بر آسمانها و زمین و کوه‏ها عرضه داشتیم ، آنها از حمل آن سر برتافتند ، و از آن هراسیدند ؛ امّا انسان آن را بر

دوش کشید ؛ بدرستیکه انسان جاهل و ظالم بود ! "

بهشت آدم ، جایی بود که خداوند تامین همه گونه نیاز او را بطور جاودانی ، تعهد کرده بود ³⁴، اما فقط در حوزه نیازهای مادی بشری به انجام میرسید ، که این امر هرگز باعث نتیجه تعالی روحانی انسان از حد " آدمیت " به حد " خداگونگی " و تبعا خروج او از محدوده مادی دنیایی و ورود به حریم کبریایی نمی گردید .

و اینجا بود که آدم ، که عاشق شده بود ، نخواست در محدوده امن مادی دنیایی بماند و همچون دیگر مخلوقات الهی ( از جمله فر شتگان ) ، در یک وضعیت تکوینی زیست کند و بماند ، بلکه خطر کرد و افق را جنت الهی و ماوی گزیدن در حریم او انتخاب کرد .

و این مسیر ، تنها با عینیت بخشیدن به کلیه استعدادها و قابلیتهای روحانی او پیموده می شد ، که برای این کار ، باید به زمین می آمد و تک تک آنها را اعم از خلاقیت ، محبت ، عشق ، بخشش ، و .. زندگی می کرد تا ملکه وجودی او شوند . ³⁵

و تبعا حضور انسان در دنیای زمینی و :

· اختیار او در انتخاب راه مستقیم اوج تا حریم خداوندی با همه لذتهای روحانی منتج از آن ،

· و یا فریفته ظواهر و نعمتهای دنیایی شدن و افتادن در مسیر انحرافی و غیر مستقیم گذر به بارگاه الهی با همه مشکلات و عذاب های متعاقب آن ،

بزرگترین ریسکی بود که او پذیزفت و ظلمی که خود را از منطقه امن بهشت اولی خود خارج و به میدان سراسر اضطراب و رنج دنیایی ولی در نهایت جنت خداوندی ، وارد کرد . ( و البته خود آدم نیز به این همه سختی دنیایی و دوری راه جاهل بود . )

آنجا که خداوند می فرمایند :

" فقلنا یا ادم ان هذا عدو لک و لزوجک فلا یخرجنکما من الجنة فتشقى . " ³⁶

" پس به آدم گفتیم : شیطان دشمن توست ، پس باعث خروج شما از بهشت نگردد که به سختی و مشقت خواهید افتاد . "

در حقیقت ، آدم ، بهشت خود را با یک شرایط ثابت و یکنواخت در یک زندگی افقی با همه لذت های مادی رها کرد و نقطه اوج حرکت عمودی رو به بالای خود را ، حضور در بارگاه الهی ، با رشد و پرورش درخت وجودی خود ، انتخاب کرد .

و این همان درختی بود ، که به آن نزدیک شد و به خداوند اعلام کرد که :

بهشت من با همه مزایا ی مادیش ، در مقابل جنت تو ، به هیچ نمی ارزد ؛ هر چند برای رسیدن به جنت لقای تو ، امکان انحراف من وجود داشته باشد و من باید از جهنم و عذاب تو بگذرم .

آنجا که امام علی (ع) نجوا می کنند :

" فهبنی یا الهی و سیدی و مولای و ربی صبرت علی عذابک فکیف اصبر علی فراقک ! " ³⁷

" اله و آقا و مولا و رب من ! موهبتی کن ! که عذاب تو را به صبر خواهم نشست ، اما فراق و دوریت را چگونه به انتظار بنشینم ؟! "

6- آیا آدم گناه کرد ؟

با توجه به آنچه گفته شد ، نهی خداوند ، ارشادی و بیانگر مسیر سخت اوج از آدمیت تا خداگونگی بوده است ، بنابراین امر ممنوعی نبوده که خداوند به آن ، امر به نزدیک نشدن کرده باشد ، بلکه تلویحا ، بیان هدف تکوینی خداوند از خلقت آدم بوده است .

همانطور که در کلام امام رضا ( ع ) داریم :

" اراده تکوینى خدا این بود که آدم از درخت منهیه بخورد و از بهشت اخراج شود ، ولى اراده تشریعى خدا نهى از خوردن شجره بود و لذا آنها را از خوردن میوه درخت باز نداشت . " ³⁸

از طرف دیگر اگر ظلمی نیز انجام شده باشد ظلم آدم به خود بوده نه در حق خداوند ، لذا گناهی واقع نشده است ، ( و خروج آدم از بهشت یک اثر تکوینى و ضرورى عمل او بود ، نه مجازات مولوى . ³⁹)

7- چرا آدم و حوا عریان شدند ؟

خداوند در چند آیه می فرمایند که با نزدیک شدن آدم و حوا به درخت ، زشتی هایشان آشکار شد .

از جمله می فرمایند :

" فاکلا منها فبدت لهما سواتهما . " ⁴⁰

" پس از خوردن از درخت ، زشتی هاشان آشکار شد . "

و این عریانی را نیز می توان به عنوان هشدار خداوندی ، اینگونه بیان کرد که :

ای آدم : اگر بهشت خود را با همه جاودانگی در تامین همه نیازهایت رها کردی ، پس باید همانند ظرفی کاملا عریان و تهی ولی با ظرفیتی بی نهایت ، پای به دنیای زمینی گذاشته و زندگی را از صفر شروع و خود به انتخاب نوع و مقدار پوششت در برابر ظواهر فریبنده دنیایی و هواهای نفسانی ، اقدام کنی و راه بسوی مقصدی که برگزیدی ، خود به کیفیتش تصمیم بگیری و پس از آن ، ظرف وجودی خود را از عشق خداوندی سرشار کرده و آنگاه تا عبودیت و یگانگی با او ، عمر دنیایی بسر نمایی .

8- و در یک کلام

تمثیل خداوند از مسیر کمالی انسان ، به درخت ، اعلام موارد زیر ، به حضرت آدم بود :

1- ای آدم ! تو همانند دانه ای هستی که قابلیت رشد و تکامل ، " از حد آدمیت " به بالاترین حد کمال و آنهم " خداگونگی " ، در ظرف وجودت ریخته شده است . ( نفخت فیه من روحی ⁴¹ )

2- برای ایجاد شرایط رشد دانه وجودت ، بایستی آرامش و سکون بهشتی خود را رها کرده و در فضای دنیای زمینی با همه سختی ها قرار گرفته و با بهره گیری از همه مواهب طبیعی ، مسیر رشد را هموار نمایی . ( قلنا اهبطوا منها جمیعا ⁴² )

3- حرکت و مسیر رشد تو ، لاجرم ، بسوی افق های متعالی و آسمانی ربانی است . ( کشجرة طیبة اصلها ثابت و فرعها فی السماء ⁴³ )

4- در همه مراحل رشدت در دنیای زمینی ، با انواع آفات دنیوی ، اعم از کاستی ها ، طوفان های شهوت ، سیلاب های ثروت و علم و غرور ، و .... روبرو خواهی شد . و این همان چیزی است که به آن جاهلی ، و ظلمی است که برای نفس خود ، ریسک آن را پذیرفته ای . ( انه کان ظلوما جهولا ⁴⁴ )

5- برای شروع حرکت کمالی ات ، از مرحله " دانه " ( کاشت ) تا آخرین مرحله ( برداشت ) ، که مستقر نهایی است ، بایستی بر همه زشتی هایی که می تواند روح تو را آلوده کند و آفاتی که می تواند بیمار طمع دنیایی ات بکند ) ، بینا و دانا باشی ، به همین دلیل آنها را برایت آشکار کردم . ( فبدت لهما سواتهما ⁴⁵ )

6- تنها راه دفع آفات راه و وسیله پوشش آنها ، گزینش راهی است که از بهشت خدایی می گذرد . ( و طفقا یخصفان علیهما من ورق الجنة ⁴⁶ )

7- برای تشدید فرایند رشد و جهت گیری آن بسوی بالا ، نیاز به نور آسمانی الهی است ، که من در اختیارت خواهم گذاشت . ( ارسال رسل و ابلاغ پیام - فاما یاتینکم منی هدى فمن تبع هدای فلا خوف علیهم و لا هم یحزنون ⁴⁷)

8- در آخرین مرحله و مسیر تکاملی درخت وجودت ، که جز بسوی مستقر نهایی نیست ، در جنت الهی ، ماوی خواهی گزید و در حضور کبریائیش ، آرام خواهی گرفت . ( و ادخلی جنتی ⁴⁸ - عند ملیک مقتدر ⁴⁹ )

9- نهی خداوند از نزدیک شدن به درخت مذکور ، ارشادی بوده نه مولوی ، که به آدم گوشزد می کند :

· می توانی در همین بهشت خودت با همه تنعمات دنیاگونه اش ، بدون هیچ سختی و نگرانی باقی بمانی ، ولی دیگر امکان تعالی و رسیدن به جنت الهی را نخواهی داشت . ( ان لک الا تجوع فیها و لا تعرى ، و انک لا تظمؤا فیها و لا تضحى ⁵⁰)

· و یا ریسک حضور در دنیای زمینی با همه سختی های زندگی دنیایی و امکان غفلت و انحراف از مسیر اصلی خلقت و دچار شدن به عذاب های دهشتناک متعاقب انحرافت را بپذیری ، ولی با این اطمینان ، که نهایت صعودت ،بهشت لقای من است . ( الى ربک یومئذ المستقر⁵¹)

زیر نویسها :

1- به مطالب زیر مراجعه شود :

· " سرنوشت انسان ، جبر یا اختیار ؛ محمد صالحی " – http://mahsan.parsiblog.com/-1798339.htm

· " جایگاه خداوند در هستی و نقش او در سرنوشت انسان؛ محمد صالحی "- http://mahsan.parsiblog.com/1713221.htm

· " آیا حضرت آد م به دست حوا فریب خورد ؟ ؛ محمد صالحی " - http://mahsan.parsiblog.com/-1788156.htm

2- سوره اسرا – آیه 44

3- بحارالانوار، ج 84 ، ص 198

4- سوره ذاریات – آیه 56

5- سوره بقره – آیه 31

6- اعراف – آیه 19

7- سوره طه – آیات 118 تا 119

8- نهج البلاغه – خطبه 1

9- علل‌ الشّرآئع‌ ج‌ ۲، باب‌ نوادر العِلَل‌ ، ص‌ ۶۰۰، عدد ۵۵ - مصنفات شیخ مفید ، ج5 ، ص 79

10- سوره فجر - آیه 27 تا 30

11- المواعظ العددیه ، الباب الثانی عشر ، الفصل الثانی ص 255 به نقل از کتاب گنج حکمت

12- سوره بقره – آیه 31 ( " علم ادم الاسما کلها " )

13- جواهر السنیة فى الاحادیث القدسیه، محمد بن حسن بن على بن حسین حرّعاملى، ص 284.

14- اعراف – آیه 19

15- بقره – آیه 35

16- سوره اعراف – آیه 22

17- اعراف – آیه 20

18- المیزان ، ج1 ، ص 138

19- حجر – آیه 29

20- سوره طه – آیه 120

21- اعراف – آیه 20

22- تورات - سفر پیدایش – باب 3 – آیات 1 تا 14

23- انجیل برنابا – فصل 40 – آیات 1 تا 27

24- نور – آیه 25

25- سوره بقره – آیه 38

26- لقمان – آیه 20

27- – نور – آیه 25

28- قمر – آیه 55

29- - سوره فجر - آیه 27 تا 30

30- سوره نور - آیه 39

31- سوره مدثر – آیات 26 تا 29

32- سوره قیامت – آیه 12

33- ...سوره احزاب – آیه 72

34- سوره طه – آیات 118 تا 119

35- به مطالب زیر مراجعه شود :

· دنیا مدرسه تربیت ارواح انسانی – محمد صالحی - http://mahsan.parsiblog.com/1212178.htm

· چرایی وجود و حضور دیگران در سرنوشت ما – محمد صالحی – http://mahsan.parsiblog.com/-1549197.htm

36- طه – آیه 117 ( المیزان ، ج1 ، ص 131 )

37- دعای کمیل

38- توحید صدوق ، ص 64

39- المیزان ، ج1 ، ص 138

40- طه – آیه 121

41- سوره ص – آیه 72

42- سوره بقره – آیه 38

43- ابراهیم – آیه 24

44- سوره احزاب – آیه 72

45- طه – آیه 121

46- اعراف – آیه 22

47- سوره بقره – آیه 38

48- سوره فجر - آیه 27 تا 30

49- قمر – آیه 55

50- سوره طه – آیات 118 تا 119

51- سوره قیامت – آیه 12

تحقیق : محمد صالحی – 10 / 9 / 89 -- http://mahsan.parsiblog.com /

سرنوشت انسان ، جبر یا اختیار

علی رضوی — Tue, 9 Aug 2011 01:01:16 GMT

مقدمه :

در این مقال اندک ، قصد پرداختن به مباحث کلامی جبر و اختیار ( و قضا و قدر ) و استدلال های فلسفی نداشته ، که آنها ، مخاطب خاص دارند و نیازشان نامعلوم .

اما آنچه قصد نوشتنش است ، هدف آفرینش از نگاه مخاطب عام ، به زبانی ساده و نگاهی نو و هم چنین جایگاه انسان در کتاب آفرینش می باشد .

1- هدف از خلقت :

قبل از آن که انسان ( به مفهوم امروزین آن) به مجموعه خلقت الهی بپیوندد ، موجودات غیرانسانی بیشماری از قبیل جمادات ، نباتات ، جانوران و فرشتگان وجود داشتند ، که هر کدام برحسب هدایت غریزی خود ، که خداوند در تکوین آنها قرار داده است ، به حیات و ممات خود ادامه می دادند ، همانگونه که هنوز و آینده نیز ، به همین روال ادامه خواهند داد .

روزگاران گذشت و گذشت و هر موجودی به راه تکوینی خود می رفت و خداوند از تسبیح او راضی و خشنود .

آنجا که می فرماید :

" تسبح له السماوات السبع و الارض و من فیهن و ان من شی‏ء الا یسبح بحمده و لکن لا تفقهون تسبیحهم " ²

ولى شما تسبیح آنها را نمى‏فهمید . "

آنجا که در حدیث قدسی می فرمایند :

" کنت کنزاً مخفیاً فأحببت أن أعرف فخلقت الخلق لکی أعرف " ³

" من گنج پنهان بودم . دوست داشتم که آشکار شوم . پس خلق را آفریدم تا شناخته شوم "

بشر را خلق نمود و خصلتی منحصر به فرد ، که به هیچ مخلوق دیگری عطا نکرده بود ، در وجودش به ودیعت گذاشت . و آن چیزی نبود جز دانه ای که در مغز و آنگاه قلب و جانش کاشته بود تا در یک مسیر رو به کمال ، آن گونه رشد یابد تا به میوه " باور " به خدای خالقش و عبودیت عاشقانه او بنشیند .

و آن گاه است که خداوند ، خود را در آئینه وجود او ، به کمال زیبایی و نهایت بزرگی و جلال خواهد دید .

آنجا که می فرمایند :

" و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون " ⁴

" من جنّ و انس را نیافریدم جز براى اینکه عبادتم کنند ! "

بدین رو ، ایشان ، خلقت را عبث و بیهوده نیافرید و خود را غایت آن قرار داد .

آنجا که می فرمایند :

" افحسبتم انما خلقناکم عبثا و انکم الینا لاترجعون " ⁵

^" آیا گمان کردید که ما شما را بیهوده آفریدیم و بسوی ما برنمی گردید ؟ "

و برای این هدف ، در ظرف وجودش استعداد خداگونه شدن ریخت .

آنجا که می فرمایند :

" علم ادم الاسما کلها " ⁶

" سپس علم اسماء را همگى به آدم آموخت. "

و به دنیای زمینی ، برای بارور کردن آن استعداد ، برگرداند .

آنجا که می فرماید :

" قلنا اهبطوا منها جمیعا فاما یاتینکم منی هدى فمن تبع هدای فلا خوف علیهم و لا هم یحزنون " ⁷

و خلیفه خو د در زمینش قرار داد .

آنجا که می فرمایند :

" انی جاعل فی الارض خلیفة " ⁸

" من در روى زمین، جانشینى قرار خواهم داد .

بنابر این ، این انسان خلیفه و جانشین حضرت حق شد روی زمین .

اما با این تفاوت که ؛ خداوند کامل مطلق است ، و انسان ، ناقصی که امکان و قابلیت اتصاف به همه اوصاف خداوندی را دارا بوده که اگر او را مطیع شد و در راه ، جز او را هدف قرار نداد ، همو خواهد شد .

آنجا که حضرتش در حدیث قدسی می فرمایند :

" عبدى اطعنى اجعلک مثلى انا حىّ لا اموت اجعلک حىّ لا تموت، انا غنى لا افتقر اجعلک غنیاً لا تفتقر أنا مهما أشاء یکون اجعلک مهما تشاء یکون " ⁹

" بنده من، مرا اطاعت کن تا تو را مانند خود سازم. من زنده اى هستم که مرگ ندارم، پس به تو نیز حیاتى جاودانه مى دهم. من بى نیازى هستم که فقر ندارم، تو را چنان غنا بخشم که محتاج نگردى. من هر چه اراده کنم هستى مى یابد، تو را مقامى مى دهم که هر چه اراده کنى پدید آید. "

اما برای خداگونه شدن ، باید استعدادهای تکوینی و ذاتی انسان ، زمینه رشد یابد و امکان فعلیت .

و البته ، این عرصه و مقام را خداوند فقط به دنیای زمینی ارزانی کرده است .

حال برای آنکه انسان به جایگاه حقیقی خود آگاه گردد ، خداوند شیطان را بر سر راه او قرار داد تا راه و مقصدش را به صراحت به او گوشزد کند .

آنجا که از زبان شیطان خطاب به آدم می فرماید :

" فوسوس الیه الشیطان قال یا ادم هل ادلک على شجرة الخلد و ملک لا یبلى " ¹⁰

" و شیطان او را وسوسه کرد و گفت: «اى آدم! آیا مى‏خواهى تو را به درخت زندگى جاوید ، و ملکى بى‏زوال راهنمایى کنم؟! "

و آدم نیز با واقف شدن بر این مقام ، وسوسه شیطان را پذیرفت و راه دور و دراز سفر به بارگاه الهی را هر چند با سختی و احتمال کج رفتن ، به جان و هستی خود خرید .

آنجا که مولا علی (ع) می فرمایند :

" آه من قلة الزاد و طول الطریق- و بعد السفر و عظیم المورد . " ¹¹

" آه از توشه اندک ، و درازى راه ، و دورى منزل ، و عظمت روز قیامت . "

و با این سرپیچی آگاهانه ، دل از عیش راحت بهشت برکند . ( جایی که والاترین ارزشش ، جاودانگی عیش دنیایی بود . )

آنجا که حضرتش می فرماید :

" ان لک الا تجوع فیها و لا تعرى. و انک لا تظمؤا فیها و لا تضحى " ¹²

" در زندگی بهشتی نه گرسنه می شوی نه برهنه می مانی نه تشنه می گردی و نه آفتاب زده می شوی . "

و راه اخراج خود از آن بهشت را هموار کرد .

آنجا که حضرتش می فرماید :

" فَاَخْرَجَهُما ممّا کانا فیه " ¹³

" و آن دو را از آنچه در آن بودند ( بهشت ) ، بیرون کرد .

اما دنیای زمینی ، نه محل شکنجه انسان بود ، که مانند زمینی که محل کاشت و رشد دانه میوه است ، جایگاه انزال وحی الهی بر او شد تا بستر رشد و کمال او گردد .

آنجا که امام همام علی (ع) می فرمایند :

" ان الدنیا ... مسجد احباء الله و مصلى ملائکة الله- و مهبط وحی الله و متجر اولیاء الله- اکتسبوا فیها الرحمة و ربحوا فیها الجنة ." ¹⁴

" دنیا سجده‏گاه دوستان خدا، نمازگاه فرشتگان الهى، فرودگاه وحى خدا، و جایگاه تجارت دوستان خداست، که در آن رحمت خدا را به دست آوردند، و بهشت را سود بردند .

2- سرنوشت انسان ؛ هم جبری و هم اختیاری

بنابر این ، سر نوشت انسان از دو روی متضاد جبر و اختیار تشکیل شده است :

· یک قالب و مسیر جبری و آن فعلیت بخشیدن به همه استعدادها و قابلیت هایی که خداوند برای همو شدن در وجودش قرار داده است .

· و از طرف دیگر یک اختیار که از کدام راه ، مسیر فوق را بپیماید .

او می تواند راه مستقیم از انسان آدم گونه بودن ، بسوی انسان خدا گونه شدن را در مسیر فعلیت بخشیدن به ارزشها و ملکات اخلاقی ، انتخاب کند و در کوتاهترین زمان ممکن همان شود که خداوند اراده کرده است .

آنجا که می فرمایند :

" ان اعبدونی هذا صراط مستقیم . " ¹⁵

" مرا بپرستید که راه مستقیم این است . "

و یا می تواند راه غیر مستقیم از انسان بسوی خدا را در مسیر انحرافی گذر از ارزشها و ملکات غیر اخلاقی و مادی انتخاب کرده و پس از رسیدن به بن بست نهایی دنیای مادی ، دوباره به مسیر اصلی بسوی خدا باز گردد .

آنجا که خداوند می فرمایند :

" والذین کفروا اعمالهم کسراب بقیعه یحسبه الضمئان مائا حتی اذا جائه لم یجده شیئا و وجد الله عنده " ¹⁶

و این همانست که خداوند برای آنکه بنده اش را از غفلت و کج رفتن بیدار کند ، پیامبرانی را فرستاد و هدف نهایی و مقصود از خلقت را که در روز الست و ایام اخراج از بهشت اولیه به او اعلام کرده بود به او گوشزد نماید .

آنجا که می فرماید :

" و اذ اخذ ربک من بنی ادم من ظهورهم ذریتهم و اشهدهم على انفسهم ا لست بربکم قالوا بلى شهدنا ان تقولوا یوم القیامة انا کنا عن هذا غافلین . " ¹⁷

" و (به خاطر بیاور) زمانى را که پروردگارت از پشت و صلب فرزندان آدم، ذریه آنها را برگرفت؛ و آنها را گواه بر خویشتن ساخت؛ (و فرمود:) «آیا من پروردگار شما نیستم؟» گفتند: «آرى، گواهى مى‏دهیم!» (چنین کرد مبادا) روز رستاخیز بگویید: «ما از این، غافل بودیم؛ (و از پیمان فطرى توحید بى‏خبر ماندیم)»!

و با این ارسال پی در پی رسولان ، هر دو راه مستقیم و غیر مستقیم رسیدن به بارگاه الهی را بصراحت بیان کرد .

آنجا که می فرماید :

" و هدیناه النجدین . " ¹⁸

" و هر دو راه ( مستقیم و غیر مستقیم ) را به او نمایاندیم . "

و در انتخاب این دو راه ، هیچ اجبار و اکراهی بر بنده اش نکرد .

آنجا که می فرماید :

" لا اکراه فی الدین " ¹⁹

" در قبول دین ، اکراه و اجبارى نیست . "

اما آنها که هدف را می یابند و رسیدن به آن را از مسیر مستقیم ،اراده و اختیار می کنند ،خداوند راه های خود را به آنها می نمایاند .

آنجا که می فرماید :

" الله یهدی من یشاء الى صراط مستقیم . " ²⁰

" هرکس بخواهد ، خداوند او را به راه مستقیم هدایت خواهد کرد . "

و این نشان دادن راه ، توسط خداوند ، به آن اندازه که توان روحی و درک انسان بپذیرد خواهد بود .

آنجا که می فرماید :

" و الذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا . " ²¹

" و آنها که در راه ( یافتن ) ما تلاش کنند، قطعاً به راه‏هاى خود، هدایتشان خواهیم کرد؛ "

و این راه ها نیز به تعداد انسانهایی است که خداوند خلق کرده است .

آنجا که گفته شده است :

" و قد قال الحکمأ و العرفأ الطریق الی اللّه بعدد انفاس الخلایق‌ . " ²²

" حکما و عرفا گفته‌اند که راه‌های بسوی خدا به تعداد مخلوقات است‌. "

و البته آنها که راه به انحراف رفته و خود فریفته ظواهر دنیا و امیال مادی دنیا کرده اند ، به هر آنچه بخواهند می رسند .

آنجا که می گوید :

" و من یرد ثواب الدنیا نؤته منها " ²³

" و هر کس که دنیا و مزد تلاش دنیایی خود را بخواهد ، به او خواهیم داد . "

اما باید بدانند ، که راه به بیراهه می روند و نهایتا آن راه به بن بست رسیده و خواهند برگشت . ولی دیگر آنقدر دیر شده که رسیدن به هدف نهایی و جنت ماوی الهی ، بسیار دیرتر از آنی اتفاق خواهد افتاد که می بایست .

چرا که سیر تحول و عینیت بخشیدن به استعدادها و ملکات خداگونه شدن ، در دنیا می تواند آنقدر سریع اتفاق افتد که همان طول عمر دنیایی هر شخص ، کافیست ؛ ولی راه را پیمودن ( پس از مرگ ) و در دنیای آخرت ، آنقدر کند است که گفته اند یک روز آن معادل 50000 سال این دنیاست و آن وقت است که این انسانی که راه کج رفته ، واصل شدگان به آرامش خداوندی و ماوی گزیدگان جنت لقای او را می بیند و دوری سفر و راهی که در پیش دارد و حسرت از آنچه در دنیا از دست داده است .

آنجا که پروردگار عزیز می فرمایند :

" ساصلیه سقر - و ما ادراک ما سقر - لا تبقی و لا تذر - لواحة للبشر . " ²⁴

" (امّا) بزودى او را وارد سَقَر مى‏کنم ! - و تو نمى‏دانى «سقر» چیست! - (آتشى است که) نه چیزى را باقى مى‏گذارد و نه

چیزى را رها مى‏سازد ! - پوست را بکلّى دگرگون مى‏کند! ( زنگارهای روح را بکلی می برد و آن را خالص و پاکیزه می کند ) "

آنجا که رب جلیل می فرمایند :

" الى ربک یومئذ المستقر " ²⁵

" آن روز ، قرارگاه نهایى ، تنها بسوى پروردگار تو است . "

و در یک کلام

1- خداوند انسان را برای خود آفرید و در وجودش قابلیت آنچه که برای مثل خود شدن نیاز داشت ، قرار داد .

( نفخت فیه من روحی ²⁶)

2- این انسان راهی جز رفتن بسوی جایگاه ابدی خود ، و آن بارگاه الهی ، ندارد . ( سرنوشت جبری انسان )

(الیه مرجعکم جمیعا وعدالله حقا انه یبدو الخلق ثم یعیده ²⁷)

3- برای این مقصد ، دو راه مستقیم و غیر مستقیم در اختیار او گذارده شده است . ( سرنوشت اختیاری انسان )

(و قل الحق من ربکم فمن شاء فلیؤمن و من شاء فلیکفر ²⁸)

4- می تواند با گزینش راه کوتاه و مستقیم عبور از ملکات اخلاقی و ارزشهای الهی ، مقصود را دریابد .

( ومن یعتصم بالله فقد هدی إلى صراط مستقیم ²⁹)

5- و یا می تواند عمر را در تلاش یافتن مطامع دنیایی و آراستن ظاهر فریبای آن تلف کرده به بیراهه رفته و آن گاه از بن بست آن بازگشته و راهی بس طولانی برای رسیدن به مقصود حقیقی برگزیند .

( و من یتبدل الکفر بالایمان فقد ضل سواء السبیل ³⁰)

6- نتیجه کج رفتنها ، عذاب جهنم است که باید زنگارهای روح را بزداید و آن را خالص گردانده تا لایق هدایت الهی گشته و آن گاه بازگشت به مسیر اصلی ، از بهشت تا جنت لقای الهی .

( والذین کفروا اعمالهم کسراب .. و وجد الله عنده ³¹)

زیر نویسها :

1- به مطالب زیر از همین نویسنده مراجعه شود :

· چرایی وجود و حضور دیگران در سرنوشت ما – http://mahsan.parsiblog.com/-1549197.htm

· جایگاه خداوند در هستی و نقش او در سرنوشت انسان - http://mahsan.parsiblog.com/1713221.htm

· نگاهی نو به نزول آدم به دنیا تا صعود او به بارگاه حق - http://mahsan.parsiblog.com/849741.htm

· دنیا مدرسه تربیت ارواح انسانی - http://mahsan.parsiblog.com/1212178.htm

2- سوره اسرا – آیه 44

3- بحارالانوار، ج 84 ، ص 198

4- سوره ذاریات – آیه 56

5- سوره مومنون ،آیه 115

6- سوره بقره – آیه 31

7- سوره بقره – آیه 38

8- سوره بقره – آیه 30

9- جواهر السنیة فى الاحادیث القدسیه، محمد بن حسن بن على بن حسین حرّعاملى، ص 284.

10- سوره طه – آیه 120

11- نهج البلاغه – حکمت 77

12- سوره طه – آیات 118 تا 119

13- سوره بقره – آیه 36

14- نهج البلاغه – حکمت 131

15- سوره یس – آیه 61

16- سوره نور - آیه 39

17- سوره اعراف – آیه 172

18- سوره بلد – آیه 10

19- سوره بقره – آیه 256

20- سوره بقره – آیه 213

21- سوره عنکبوت – آیه 69

22- شرح الاسمأ الحسنی‌، حاج ملا هادی سبزواری‌، ج 1، ص 245

23- سوره آل عمران – آیه 145

24- سوره مدثر – آیات 26 تا 29

25- سوره قیامت – آیه 12

26- سوره ص – آیه 72

27- سوره نور – آیه 10

28- سوره کهف – آیه29

29- سوره آل عمران – آیه 101

30- سوره بقره – آیه 108

31- سوره نور - آیه 39

تحقیق : محمد صالحی – 19 / 8 / 89 -- http://mahsan.parsiblog.com /

ویژگی‌های زندگی آرمانی – دکتر ملکیان

علی رضوی — Thu, 28 Jul 2011 00:23:04 GMT

به گمان من زندگی آرمانی ، زندگی است که سه ویژگی‌ داشته باشد : 1) زندگی خوشی باشد ، 2) زندگی خوبی باشد و 3) زندگی ارزشمندی باشد .

هر زندگی آرمانی را من دارای سه صفت « خوشی » ، « خوبی » و « ارزشمندی » تلقی می‌کنم و این را شما می‌توانید بپذیرید و یا نپذیرید ، و چه بخواهید بپذیرید یا نپذیرید باید به شهود خودتان عرضه کنید و ببینید که آیا یک زندگی آرمانی چنین زندگی هست یا نه .

مؤلفه‌‌ی اول زندگی آرمانی : خوشی‌ زندگی

زندگی آرمانی اولین ویژگی‌اش خوشی‌ی زندگی است. در یک زندگی خوش ، شخص بیشترین لذت ممکن را برای شخص خودش و کمترین درد و رنج را برای خودش طالب است. اگر من چنان زندگی داشته باشم که تا آنچه که در وسع من هست ، بیشترین لذت را برای شخص خودم داشته باشم و کمترین درد و رنج ممکن را باز در مورد خودم داشته باشم ، در این صورت گفته می‌شود " زندگی خوش ". البته شکی نیست که چیزی که من برای زندگی خودم خوش می‌دانم ممکن است شما برای زندگی خودتان ناخوش بدانید و چیزی که من از آن لذت می‌برم، شما ممکن است از آن لذت نبرید .
چیزی که درد و رنجی عاید من می کند،‌ ممکن است درد و رنجی عاید شما نکند .

دراین که چرا من چیزی را لذت‌بخش می‌دانم و شما چیز دیگری را لذت بخش می‌دانید ، پنج عامل مؤثرند :
1.    مسأله‌ی ژنتیک
2.    مسأله‌ی تعلیم و تربیت و محیط . به خصوص محیط تعلیم و تربیت 9 سال اول زندگی و علی‌الخصوص محیط تعلیم و تربیت سه سال اول زندگی .
3.    سنخ روانی ما : یعنی درونگرا باشیم یا برون‌گرا ، کنش‌پذیر باشیم یا کنش‌گر و ...
4.    سن
5.    توانایی‌های جسمی و دماغی آدمی ، یعنی میزان علم ، تفکر، فهم و تجربه‌های ذهنی آدم .
این عوامل تفاوت ایجاد می کند و همین است که راه‌های زندگی ما را متفاوت می کند . کسی از شهرت بیزار است و کسی از شهرت بسیار لذت می‌برد .

خوشی زندگی با یه تعبیر روان‌شناسان happiness زندگی ، یکی از سه مؤلفه‌ی اساسی زندگی آرمانی است.

مؤلفه‌‌ی دوم زندگی آرمانی: خوبی ‌زندگی

اما زندگی آرمانی علاوه بر خوشی ، ویژگی‌ی دومی هم دارد و آن " خوبی زندگی " است یعنی علاوه بر happiness ، goodness هم لازم است و خوبی زندگی به این است که شخص چنان زندگی کند که کمترین درد و رنج را به دیگران برساند و بیشترین سعی را در کاستن از درد و رنج دیگران داشته باشد ، بدون اینکه در این امر ذره‌ای لذت خودش را در نظر بگیرد . به تعبیر دیگر اولا من باید چنان زندگی کنم که از ناحیه‌ی زندگی من کمترین درد و رنج عاید دیگران شود و ثانیا چنان زندگی کنم که تا آنجا که در توان دارم از درد و رنجی که دیگران می‌برند بکاهم . زندگی خوب ، زندگی است که واجد این ویژگی‌ است.

توجه می‌کنید که در نکته‌ی اول یعنی در خوشی‌ی زندگی ، تکیه‌ی ما به لحاظ روان‌شناختی کاملاً بر « خودگرایی » است یعنی خوشی زندگی کاملا بر egoism روانشناختی مبتنی است . ما خودگرائیم ، خود دوست و خود محوریم و چون حب ذات داریم ، طبعا خود نگهداریم و چون خود نگه‌داریم ، طبعاً می‌خواهیم بیشترین لذت را به طرف خودمان جلب کنیم و بیشترین درد و رنج و ألم را از خودمان دفع کنیم . این انگیزه‌ی خودگرایانه‌ی روانشناختی که هیچ کدام از ما از آن گریز و گزیری هم نداریم ، باعث می‌شود که ما به سوی زندگی‌ی رانده شویم که در آن ، بیشترین لذت و کمترین درد و رنج وجود داشته باشد، اما زندگی آرمانی علاوه بر خوشی ، باید ویژگی‌ دوم یعنی « خوبی » را هم داشته باشد.

در خوبی ، خودگرایی وخودگروی نیست ، اگر من به قصد لذت شخصی ، سعی در کاهش درد و رنج شما دارم ، در اینجا من باز هم در دایره‌ی خوشی سیر می‌کنم و هنوز وارد مرحله‌ی خوبی نشده‌ام . در خوبی زندگی است که من همیشه می‌خواهم شما را مثل خودم تلقی کنم و همانطور که می‌خواهم بیشترین لذت و کمترین درد و رنج را در زندگی خودم داشته باشم ، می‌خواهم چنان زندگی‌ام را تنظیم کنم که در مورد شما هم ، از ناحیه‌ی من همین امر نائل شود ، یعنی شما را واقعاً خودم تلقی کنم و بنابراین سعی می‌کنم این کمترین درد و رنج و بیشترین لذت در مورد شما هم مصداق پیدا کند .

در اینجا « نوع دوستی » حاکم است ، این « نوع‌دوستی » که در سرشت و ساختار جسمانی ، ذهنی ،‌ روانی همه‌ی ما به صورت بالقوه‌ و مستتر موجود است ، در کسانی هم به فعلیت درمی‌آید و در کسانی که به فعلیت درمی‌آید ، می‌گوییم که زندگی‌شان زندگی خوبی است . این البته در نگاه نخست ، « نوع‌دوستی » است ، اما در کسانی متاسفانه دایره‌اش کمتر از نوع‌دوستی می‌شود و خوشبختانه در کسانی دایره‌اش از نوع‌دوستی بیشتر می‌شود .

یعنی در انسان‌های عالی ، نوع‌دوستی است . در انسان‌هایی که فروتر از حد عالی هستند ، از نوع‌دوستی به ملت‌ دوستی تبدیل می‌شود ، یعنی ملت و جامعه‌ی خودم را دوست دارم و یا اینکه هم‌کیش و هم‌آئین‌ خود را دوست دارم . یا همشهری خودم را دوست دارم . و یا هم محله‌ای خودم را دوست دارم و یا کمتر و کمتر و کمتر . ممکن است به جایی برسد که به گفته‌ی جامعه‌شناسان ، فقط خانواده‌ی هسته‌ای‌ام را دوست بدارم یعنی خودم و همسرم و فرزندان بلافصل‌ام را . و ممکن است حتی همسر و فرزندانم هم از این دایره بیرون بمانند و می‌تواند تنگ‌تر و تنگ‌تر شود . البته در کسانی هم این « نوع دوستی » اتفاقاً گشاده‌تر از « نوع‌دوستی » می‌شود و « نوع‌دوستی » کم‌کم به محبت به حیوانات و از آن به محبت به نباتات و از آن به محبت به جمادات کشیده می‌شود و نوعی گسترش یابندگی altruism را می‌بینیم . در حقیت altruism به معنی نوع‌دوستی بود ولی در اینجا « ماسواء دوستی » ، یعنی « هر که جز من است دوستی » ، پدید می‌آید . در نوادری از انسان‌ها این حالت وجود دارد .

اما این خوبی زندگی از چه چیز برمی‌خیزد . همان طور که عرض کردم از نوع‌دوستی برمی‌خیزد . بنابراین منشاء آن « عشق » است و نه آن چیزی که در مورد « خوشی‌ زندگی » می‌گوییم .

مؤلفه‌‌ی سوم زندگی آرمانی : ارزشمندی زندگی

اما زندگی آرمانی غیر از خوشی و خوبی ، باید ویژگی‌ دیگری هم داشته باشد که اگر این ویژگی‌ را نداشته باشد به نظر می‌رسد که آن زندگی آرمانی نیست .

به چه معنا آرمانی نیست ؟ یعنی وقتی شما به شهود خودتان مراجعه می‌کنید ، می‌بینید باید عامل سومی هم باشد تا من آن زندگی را زندگی کمال مطلوب و آرمانی بدانم . و آن ویژگی‌ سوم این است که زندگی باید « ارزشمند » هم باشد . یعنی زندگی من بایدچنان باشد که به زیستنش بیارزد ؛ چون مثل اینکه در مؤلفه‌ی اول و دوم ، فرض بر این بود که زندگی به زیستن‌اش می‌ارزد . بعد ما می‌گفتیم حالا زندگی که به زیستن‌اش می‌ارزد ، باید دارای ویژگی‌ خوشی و خوبی باشد . اما آیا اساسا زندگی به زیستن‌اش می‌ارزد ؟
من و شما وقتی بر سر اینکه آیا نان برشته خوب است یا نان خمیر ، یا نان نازک خوب است یا نان کلفت ، بحث می‌کنیم که اول فرض گرفته باشیم که نان برای زندگی ضرورت دارد و همچنین باید در رژیم غذایی ما وجود داشته باشد و گرنه اگر فرض بر این نگرفته باشیم ، چرا نزاع می‌کنیم بر سر اینکه نان چه ویژگی‌داشته باشد و یا چه ویژگی ‌نداشته باشد ؟
در مؤلفه‌ی اول که خوشی زندگی است و در مؤلفه‌ی دوم که خوبی زندگی است ، فرض گرفته شده است که زندگی چیزی است که باید باشد . زندگی باید وجود داشته باشد و حال که باید وجود داشته باشد ،‌ خوب است که به جای آنکه ناخوش باشد ، خوش باشد و به جای اینکه ناخوب باشد ،‌خوب باشد .

اما در مؤلفه‌ی سوم بحث بر سر این استکه اصلا چرا باید زندگی وجود داشته باشد ؟ آیا اصلاً زندگی به زیستنش می‌ارزد یا نه ؟ آن وقت اگر به زیستنش می‌ارزد ، آن وقت باید بگوییم که چگونه باید زندگی کرد .

به تعبیر نیچه ،تا « چرای زندگی » را ندانیم، بحث از چگونگی زندگی سودی ندارد . اول باید بدانیم که چرا باید زیست ، تا بعد بگوییم که چگونه باید زیست .

ما در خوشی و خوبی زندگی ، چگونگی زندگی را بحث می‌کردیم . اما یک زندگی آرمانی ، زندگی‌ است که برای صاحبان زندگی ، چرایی آن زندگی هم جواب داده شده است . چرا خودکشی نکنیم .

من برمی‌گردم به زندگی آلبرکامو که می‌گفت مهمترین مسأله‌ی فلسفه ‌، مسأله‌ی خودکشی است یعنی تا فلسفه نتواند به ما پاسخ بدهد ، که خودکشی بکنیم یا نباید خودکشی بکنیم ، به هیچ مسأله‌ای جواب نگفته‌ است . اصل اصیل در فلسفه این است که به ما جواب بدهد که چرا باید خودکشی کرد یا چرا نباید خودکشی کرد . این به مؤلفه‌ی سوم برمی‌گردد که آیا زندگی ارزش زیستن دارد یا ارزش زیستن ندارد . آمدن‌مان دست خودمان نبوده است.اما رفتن‌مان که دست خودمان است ،پس چرا نمی‌رویم . کسی که در نزد خود به این سؤال پاسخ نداده است ، ولو زندگی‌اش سرشار از خوشی و سرشار از خوبی باشد ، باز هم زندگی‌اش آرمانی نیست ، زندگی آرمانی به نظر کسی که صاحب آن زندگی است ،‌ علاوه بر خوشی و خوبی ، باید به زیستن‌اش بیارزد و الا همانطور که شما هر کاری را به محض اینکه شما یقین کردید که هزینه‌اش بیشتر از سودش است ، متوقف می‌کنید . اگر هم یقین کردید که هزینه‌ی زندگی بیشتر از سودش است ، باید آن را متوقف کنید ، خب چرا متوقف‌اش نمی‌کنید .

اینجاست که باید بگویم ما انسان‌ها دو دسته‌ایم :
یک دسته متوقفش نمی‌کنیم چون زندگی برایمان ارزشمند است ، و هزینه‌اش بیشتر از سودش نیست . اما دسته‌ی دوم که بی‌شماری از ما جزء آن هستیم ، کسانی هستند که می‌گویند زندگی برای ما ارزشمند نیست ، یعنی هیچ وقت اصرار نکرده‌ایم که سودش بیشتر از هزینه‌اش است . اما جرأت و شجاعت خودکشی نداریم .

حالا بحث من این است که زندگی آرمانی ، زندگی است که اگر ادامه یافته است ، نه به جهت بزدلی و ترسویی صاحب آن زندگی بوده ، که فهمیده است هزینه‌ی زندگی بیشتر از سودش بوده است اما همچنان به زندگی ادامه می‌دهد ، چون جرأت خودکشی ندارد . مثل تاجری که فهمیده است ادامه تجارت با فلان شریک به سودش نیست ، ولی جرأت اینکه پیشنهاد قطع شراکت را بکند ، ندارد . خب این فرد نه تنها به مقتضای عقلانیت عمل نکرده است ، بلکه در واقع انسان ترسویی هم هست .

پس زندگی آرمانی باید « خوش » و « خوب » و « ارزشمند » باشد .

خوشی زندگی ما را به سوی شادکامی و خودگرایی دعوت می‌کند؛

خوبی زندگی ما را به سوی دیگر گرایی و اخلاقی زیستن دعوت می‌کند .

و ارزشمندی زندگی هم زندگی را معنادار می‌کند .

زندگی بی‌ارزش ، زندگی بی‌معناست . ما زندگی را می‌خواهیم که در آن خوددوستی ما به بیشترین حد خودش ارضاء شود ؛ نوع‌دوستی ما هم از راه اخلاقی‌زیستن به بیشترین حد ارضاء شود ودر عین حال زندگی ارزشمندی هم باشد . یعنی واقعاً یقین داشته باشیم که می‌صرفد که به این زندگی ادامه دهیم .

منبع : سخنرانی مصطفی ملکیان درمورد

" عقلانیت و معنویت بعد از ده سال " – سال 1389

امکان حصول زندگی آرمانی – دکتر ملکیان

علی رضوی — Thu, 28 Jul 2011 00:22:17 GMT

حصول این زندگی آرمانی ¹ ، بخش عمده‌اش به دست خودماست ، و بخشی از آن در دست خود ما نیست .

آن بخشی که از اختیار خود من بیرون است ، باز در درون خود به دو قسمت تقسیم می‌شود ،

یک بخشی از حصول زندگی آرمانی ، از اختیار من بیرون است ، چون از اختیار کل بشر بیرون است . و این آن چیزی است که من در بحث‌ها از آن به وجوه تراژیک زندگی تعبیر می‌کنم . وجوه تراژیک زندگی یعنی آن وجوهی که در آن وجوه ، ما زندگی خوب و خوش و ارزشمندی نداریم ولی نمی‌توانیم هم داشته باشیم ، چون سرشت زندگی بشری به بیشتر از آن اجازه تحقق نمی‌دهد .

بخش دیگر (بخش دوم) هم جزء وجوه تراژیک زندگی نیست ، یعنی از وسع بشر بیرون نیست ، اما به دست‌ نهادهای اجتماعی است که این نهادها در سیطره‌ی من نیستند . بالاخره نهاد خانواده ، نهاد اقتصاد ، نهاد سیاست ، نهاد تعلیم و تربیت ،‌ نهاد حقوق ، ‌نهاد دین و مذهب هم تا حد زیادی برای ما تعیین تکلیف می‌کنند و بخواهیم یا نخواهیم و آگاه باشیم یا نباشیم ، ‌بر زندگی ما آثار مثبت یا منفی دارند .

بنابراین به نظر بنده بخشی عمده‌ای از زندگی آرمانی به دست شخص انسانی بازبسته است .

اما یک بخش آن هم به دست شخص انسانی بازبسته نیست ، یا از آن رو که اساساً در وسع انسانیت و بشریت نیست ، یا اینکه در وسع انسانیت و بشریت هست ولی به نهادهای اجتماعی وابستگی دارد که آن نهادهای اجتماعی مُسلّم است که مثل موم در دست من نیستند .

آیا می‌دانید یک زندگی خوب و ارزشمند ، آن مقدارش که در اختیار شماست ، از چه راهی حاصل می‌آید ؟

در پاسخ به این سؤال ،‌ جواب‌های فراوانی در طول تاریخ شنیده‌ایم . پاسخ این پروژه ² این بود که دستیابی به زندگی آرمانی از راه " عقلانیت و معنویت " حاصل می‌شود .

عقلانیت و معنویت دو مؤلفه‌ای هستند که زندگی آرمانی را تا آنجا که در توانِ من صاحب زندگی است ، برایم فراهم می‌کند . فقط تا آنجایی که در توان من صاحب زندگی است ،‌ نه آن بخشی که جزء وجوه تراژیک زندگی است و اساساً زدودنی نیست یا آن مقداری که تحصیل شدنی هست ، ولی نهادهای اجتماعی مانع دستیابی من به آن می‌شود .

اگر همین سؤال را از دیگری می‌کردی ، ممکن بود جواب دیگری به شما بدهد . وقتی از روشنفکران دینی این سؤال را می‌کنید ، چه جوابی به شما می‌دهند ؟
اگر از روشنفکر دینی بپرسید که تو از آن رو که روشنفکر دینی هستی ،‌ برای یک زندگی آرمانی چه راهی پیشنهاد می‌کنی ، می‌گوید : پیشنهاد می‌کنم که به دین روی کنید ، اما نه هر دینی ، بلکه به دین روشنفکرانه و تجدد گرایانه رو کنید .
حال اگر از بنیادگرایان دینی بپرسید که تو برای یک زندگی آرمانی چه راهی پیشنهاد می‌کنی ، می‌گوید که به دین رجوع کنید اما نه به دین تجددگرایانه و مدرنیستی ، بلکه به دین بنیادگرایانه و فوندامنتالیستی .
راه‌حل سوم در پاسخ به به این سؤال این است که می‌گوید : نه به دین تجددگرایانه و نه به دین بنیادگرایانه رجوع کنید بلکه به دین سنت‌گرایانه رجوع کنید .

راه‌حل چهارمی می گوید : به طور کلی کاری به دین نداشته باشید . شما تنها با عقل می‌توانید به زندگی آرمانی برسید .

می‌خواهم بگویم جواب دادن به این سؤال در قالب « طرح عقلانیت و معنویت » معنادار است ؛ چرا تأکید می کنم بر اینکه معنادار است ؟ برای اینکه اگر شما سخنی بگویید که هیچ مخالفی نداشته باشد ، این سخن هیچ سودی ندارد . اول علامت سودمندی یک سخن این است که مخالف داشته باشد . یعنی کسانی سخنی در برابرش بگویند . وگرنه اگر شما سخنی بگویید که همه با آن موافق باشند ، این سخنِ شما نیست . ما همه با « 4=2+2 » موافقیم . اما این رأی کیست ؟ به این دلیل که همه قبول دارند که دو به علاوه دو مساوی است باچهار . این رأی ، رأی هیچ کس خاصی نیست و رأی همه است .

عقلانیت و معنویت ، هدف نیست بلکه وسیله است

چون عقلانیت و معنویت دو مؤلفه‌ای هستند که ما را به زندگی آرمانی می‌رسانند ، نتیجه‌ می‌گیریم که عقلانیت و معنویت ، هیچکدام هدف نیستند ، بلکه هر دو وسیله‌اند .

بنابراین ما باید به این دو به چشم وسیله نگاه کنیم . ما عاشق چشم و ابروی « عقلانیت » و « معنویت » نیستیم . چون می‌بینیم زندگی آرمانی جدای از عقلانیت و معنویت قابل تحصیل نیست ، به این دو به چشم دو وسیله نگاه می‌کنیم . البته دو وسیله‌ی گریز ناپذیر . دو وسیله‌‌ای که به هیچ نحوی از انحاء نمی‌شود از آن‌ها دوری کرد و در عین حال به زندگی آرمانی رسید و البته هر دوی این‌ها برای رسیدن به هدف منحصر به فرد هستند . راه بدیلی ـ لااقل به نظر قائل به این قول ـ وجود ندارد .

من در مصاحبه با « راه‌نو » گفته‌ام که : من نه دل نگران سنّتم ، نه دل نگران تجدّد ، نه دل نگران تمدّن ، نه دل نگران فرهنگ و نه دل نگران هیچ امر انتزاعی از این قبیل . من دل نگران انسان های گوشت و خون داری‌هستم که می آیند ، رنج می برند و می روند .
خب حالا آنجا اسم " عقلانیت و معنویت " را نبرده بودم . « عقلانیت » هم نباید بت جدیدی برای ما بشود ، « معنویت » هم نباید بت جدیدی بشود . هیچ چیزی نباید بت باشد ، هر چیزی باید در استخدام انسان و کاستن از درد و رنج‌های آدمی باشد . حالا اگر شما نکته‌ای در فرهنگ و تمدن‌تان ، در دین‌تان ، در مذهبتان ، در فلسفه‌تان ، در عرفانتان ،‌در الهیات‌تان در علم تجربی‌ طبیعی‌تان ، در علم تجربی انسانی‌تان ، درهنر و ادبیات و علوم تاریخی‌تان ، درهر جا هر چیزی که به درد کاستن از درد و رنج این انسان گوشت و پوست و خون‌دار خورد ،‌ ما آن را أخذ می‌کنیم .

بنابراین در عین اینکه من نه دغدغه‌ی دینی را دارم و نه کیشی را و نه مذهبی را ،‌ نه آیینی را ،‌نه ایسمی ،‌ نه مکتبی را ، نه فرهنگی را و نه تمدنی را ؛ ولی در عین حال ، به هیچ کدام از این ها پشت نمی‌کنم ؛ به دلیل اینکه در همه‌ی این‌ها مؤلفه‌هایی وجود دارند که وقتی آن مؤلفه‌‌ها را اخذ می‌کنیم ، از أخذ آن مؤلفه‌ها مواد خامی بروز می‌کند که از آن مواد خام ، مرهم و معجون‌مان را برای درد و رنج بشر درست می‌کنیم ؛ مرهمی ،‌ معجونی ، پمادی ، ضمادی که می‌خواهیم از برای کاستن از درد و رنج بشر درست کنیم ، از دل همه‌ی این‌ها فراهم می‌کنیم ، از دل دین ، فرهنگ ، کیش ، آیین ، مشرب و مرام و عرفان و علم تجربی و فلسفه و ادبیات و هنر اخذ می‌کنیم .

از میان همه‌ی این منابع و خاستگاه‌‌ها که ما مواد خام آن مرهم و معجون را فراهم می‌آوریم ، بر سه مورد تأکید فراوان دارم :

یکی فلسفه‌ ، یکی روانشناسی و یکی ادبیات . اما از همه منابع دیگر ما استفاده می‌کنیم .

بنابراین همین سخن را در باب عقلانیت و معنویت هم تکرار می‌کنیم . جز انسان و درد و رنج انسان هیچ چیزی نباید مطمح نظر ما باشد ؛ هر چیزدیگری به نظرمن مسأله‌‌نماست و نه مسأله .

زیرنویسها :

1- موضوع قسمت اول سخنرانی : ویژگی‌های زندگی آرمانی

2- پروژه‌ی عقلانیت و معنویت که مدعای دکتر ملکیان در این سخنرانی است .

آدرس :

منبع : سخنرانی مصطفی ملکیان درمورد

" عقلانیت و معنویت بعد از ده سال " – سال 1389

مراد از عقلانیت و معنویت – دکتر ملکیان

علی رضوی — Thu, 28 Jul 2011 00:21:38 GMT

حالا مراد از « عقلانیت » چیست ؟

عقلانیت به « عقلانیت نظری »، « عقلانیت عملی » و « عقلانیت گفتاری » تقسیم می‌شود . ( اگر گفتار را از عمل جدا بکنیم .) چون در جاهای دیگر این را توضیح داده‌ام اینجا به اختصار عرض می‌کنم.

الف: عقلانیت نظری

« عقلانیت نظری » یعنی اینکه ما میزان پایبندی‌مان به یک عقیده را با میزان قوّت شواهد و قرائنی که آن عقیده را تأیید می‌کند ، متناسب کنیم . هر چه قرائن و شواهدی که یک عقیده را تأیید می‌کند بیشتر می‌شوند ، میزان دلبستگی و پایبندی ما به آن عقیده باید کمتر شود . البته این مطلب ، مطلب واضحی است و بر هر که عرضه شود می‌پذیرد . اما در عمل ما تقریبا خلاف این عمل می‌کنیم . و به تعبیر ابوالعلی معرّی در یک شعر بسیار عالی که می‌گفت: « وقتی که سخن با دلیلی می‌گویم با زبان آهسته و زمزمه گونه سخن می‌گویم ، اما وقتی سخنم بی‌دلیل می‌شود فریاد می‌کشم . » ما نیز در زندگی حمیّت و غیرتمان معطوف به آن سخنانی است که کمترین میزان شواهد و قرائن به سودشان وجود دارد .

اما نسبت به عقایدی که بیشترین شواهد و قرائن در مورد آن‌‌ها وجود دارد ، هیچ حمیّتی نداریم . برای مثال اگر کسی الان در اینجا اظهار کرد که امروز که فی‌الواقع روز سه‌شنبه است ، گفت که امروز چهارشنبه است ، یا امروز دوشنبه است ، من گمان نمی‌کنم هیچ کدام از شما غیرت و حمیتی بورزید ، با اینکه حقیقت صریحی را انکار کرده است . اما اگر گفته شود که در پیچ پنجم از پیچ‌های عالم برزخ ، بر خلاف چیزی که برخی گفته‌اند ، فلانی نایستاده است و کس دیگری ایستاده است ، آن گاه شما غیرت و حمیت می‌ورزید .

در زمان پاسکال بین مسیحیان بحثی پیش آمد در باب اینکه بر روی سر یک سوزن چند فرشته جای می‌گیرد . بعضی از متألهان مسیحی معتقد بودند همه‌ی فرشتگان جهان می‌توانند بر سر یک سوزن جای بگیرند . بعضی می‌گفتند حتی یک فرشته هم بر سر سوزن جا نمی گیرد . و بعضی قول دیگری را انتخاب می‌کردند . حول این موضوع کشتارهای فراوانی صورت گرفته است . دوستان مراجعه کنند به کتاب آگوست والانس که سال‌ها پیش به زبان فارسی هم ترجمه شده است . کشتارهای فراوانی صورت گرفت بر سر این نکته که چرا تو گفته‌ای که یک فرشته بر سر سوزن جای می‌گیرد ، یا گفته‌ای که هیچ فرشته‌ای جای نمی‌گیرد یا گفته‌ای که همه‌ی فرشتگان عالم بر سر سوزن جای می‌گیرند . و جالب است که پاسکال هم در این منازعه شرکت کرد و یکی از اطراف نزاع را گرفت .

حال اگر کسی در عالم بگوید : دو بعلاوه‌ی دو مساوی است با پنج ، یا مساوی است با سه ، هیچ کشتاری در عالم صورت می‌گیرد ؟ با اینکه فرد حقیقت صریحی را انکار کرده است ، ولی ما هیچ حمیّت و غیرتی نمی‌ورزیم . اما حمیت و غیرت را وقتی می‌ورزیم که کسی بگوید : نه‌خیر ، عالم برزخ با عالم دوزخ فاصله‌ی زمانی‌اش فلان است و فاصله‌ی بهشت با جهنم فلان است ، عرض بهشت اینقدر است و ... . میزان دلبستگی و پایبندی‌مان به این باورها کاملا عکس میزان قوت شواهد و قرائنی است که این باورها را تأیید می‌کنند . حال شما این را برگردانید به عقایدی که دارید . یعنی یکبار عقایدتان را برای خودتان فهرست کنید و ببینید میزان پایبندی و دلبستگی‌تان با میزان شواهد و قرائنی که به سود باورهایتان وجود دارد ، تناسب دارد یا تناسب ندارد .

ب) عقلانیت عملی:

عقلانیت ، شق دومی نیز دارد و آن عقلانیت عملی است . عقلانیت عملی یعنی متناسب ساختن هرچه بیشتر وسایل با هدف یا اهداف . هر چه این تناسب بیشتر باشد ، یعنی عقلانی‌تر عمل کرده ایم . اگر گفتیم که مثلا برای اینکه جلوی زلزله گرفته شود باید خانم‌ها حجابشان را بیشتر رعایت کنند ، گوینده این حرف به نظر می رسد که اصلا تصوری از عقلانیت عملی نداشته است . گوینده نمی‌داند که آن هدف ، وسیله اش این نیست . هر وسیله ای برای هر هدفی نیست و هر هدفی را نمی‌توان با هر وسیله ای به آن رسید . حجاب زنان ، اگر سودی داشته باشد در یک جهت دیگر دارد ، اما برای وقوع معجزه هیچ ندارد ، چون اگر داشت ؛ شما بزرگترین خیانت را کرده اید که پس از 1400 سال که از این امر ، خبر داشتید و به بشریت خبر ندادید که این همه زلزله رخ ندهد . پس وقتی گفته می‌شود ، عقلانیت عملی ، یعنی بین اهداف و وسایلمان تناسب وجود داشته باشد . با هر وسیله ای نمی‌توان به هر هدفی دست یافت و هر هدفی نیز وسیله خاص خود را لازم دارد.

ج) عقلانیت گفتاری

یک قسم از اعمال ما ، اقوال و گفته‌های ما هستند . و گفتار ما یک نوع کردار است . اما با این همه معمولا عقلانیت گفتاری ، جداگانه مطرح می‌شود . در عقلانیت عملی گفتیم که اهداف و وسایل باید متناسب باشند . در عقلانیت گفتاری نیز ، هدف ( اهداف ) باید با وسایل متناسب باشد . هدف گفتار ، تفهیم ما فی‌الضمیر آدمی است ، پس باید وسایلمان را با این هدف متناسب کنیم . با این هدف ، ما در گفتار می‌خواهیم آنچه را که در ذهن و ضمیرمان ، در دل و جانمان میگذرد ، آن را به مخاطبمان تفهیم کنیم ، پس باید وسایلی در گفتار انتخاب کنیم که ما را بهتر به این هدف برساند و اینجاست که عقلانیت سومی پیدا می شود به نام عقلانیت گفتاری.

در عقلانیت گفتاری تمام چیزی که باید رعایت کنیم این است که سخن ما هر چه کمتر ابهام ، هر چه کمتر ایهام و هر چه کمتر غموض داشته باشد ، چرا که ابهام و ایهام و غموض مانع می‌شوند که ما فی‌الضمیر من درست همان‌گونه که در ضمیر من خلجان دارد به ذهن شما انتقال پیدا کند .

این سه شق ، مراد من از عقلانیت است .

2) معنویت چیست؟

وقتی می‌گویم می‌خواهم عقلانیت را با معنویت جمع کنم ، باید مرادم را از معنویت نیز بیان کنم . بارها گفته ام که مراد من از معنویت ، دین نیست . اما مرادم این نیست که معنویتی که من می‌گویم لزوما با دین منافات یا تضاد دارد . برادر من ، خواهر من نیست ؛ در این شکی نیست . اما این معنایش این نیست که هر برادر و خواهری همیشه با هم در نزاع هستند . ما نباید فکر کنیم که هر مغایرتی یعنی تضاد . معنویتی که بنده می‌گویم ، دین نیست . اما از این حرف ، بر نمی آید که ، هر انسان معنوی لزوما غیر متدین است . البته این هم بر نمی‌آید که هر انسان دینی ، لزوما معنوی است . برخی انسانها معنوی‌اند اما متدین نیستند ، برخی دیگر هم معنوی اند و هم دین دار ، گروه دیگری ، متدین هستند ولی معنوی نیستند و برخی نه معنوی اند و نه دین‌دار .

معنویتی که من می‌گویم ، یعنی این‌که به سه گزاره ذیل قائل باشم :

الف) برای این که انسان معنوی باشم ( از نظر بنده) باید معتقد باشم که جهان منحصر به قوانین فیزیک ، شیمی و زیست‌شناسی که شما می گویید نیست . این به لحاظ وجود شناختی است . انسان معنوی ، به لحاظ وجودشناختی (ontology ) معتقد است که جهان منحصر به سه علم بزرگ فیزیک ، شیمی و زیست‌شناسی نیست . به تعبیر دیگر ، فیزیک ، شیمی و زیست‌شناسی به من در شناخت جهان کمک می‌کنند ، اما در شناخت بخشی از جهان و نه همه جهان . جهان هستی به لحاظ آنتولوژیکی ، بسیار بسیار وسیع‌تر از آن است که قوانین فیزیک ، شیمی و زیست شناسی بر ما عرضه می‌کنند .

ب) به لحاظ معرفت‌شناسی ( epistemology ) ، انسان معنوی معتقد است که جهان منحصر در هرچه عقول آدمیان می‌گویند ، نیست . چیزهایی در جهان هست که از حدود عقل آدمی بیرون است . ( فراتر از عقل آدمی است ) . یعنی به لحاظ معرفت‌شناسی اگر معتقد باشیم که جهان هستی ، همان است که عقل بشر می نمایاند و اگر چیزی از عقل بشر بیرون افتاد از وجود بیرون است و رازی وجود ندارد ، انسان معنوی نیستیم . معنویت اپیستمولوژیک ، یعنی قائل شدن به وجود راز در عالم هستی . یعنی چیزهایی هستند که راز اند و نه معماو مسئله . راز غیر از مسئله و معما است . در مسئله من چیزی را نمی‌دانم ، اما هم خود من و هم نوع بشر ، بالقوه توانایی دانستنش را دارد . مسئله ( Problem) ، محکوم به ندانسته شدن نیست . مسئله یعنی ندانستنی که امکان تبدیل شدنش به دانستن هست . در ریاضیات ، منطق ، در شاخه های مختلف فلسفه و نیز شاخه های مختلف علوم تجربی طبیعی و انسانی ، در دین و مذهب و ... مسئله وجود دارد . یک چیز دیگری وجود دارد به نام معما ، معما را اگر بخواهم به زبان ساده بگویم ، مسئله نیست بلکه مسئله نما ست . معما چیزی است که چنان عرضه شده است که ما گمان می کنیم مسئله است . اگر درست عرضه شده بود ، معلوم بود که مسئله نیست . طرز بیان آن طوری بوده است که برای ما مسئله شده است . انسان معنوی کسی است که قبول دارد فراتر از اینها ، چیزی به نام راز وجود دارد . و راز چیزی است که نمی دانیم و تا زمانی که انسانیم هم نمی توانیم دانست . یعنی ما توانایی دانستن آن را نداریم . اگر به وجود راز معتقد باشیم ، آثار و نتایج فراوانی بر روان ما دارد . من مخصوصا تاکید می کنم که به آثار گابریل مارسل رجوع کنید که وی بیشترین تاکید را بر وجود راز می کرد . به این معن ا، گابریل مارسل ، انسان معنوی است .

ج) اما معنویت ، شق سومی هم دارد . به لحاظ روان‌شناختی ، انسان معنوی معتقد است که روان من ، روان مطلوب نیست . روان مطلوب ، روانی است که من باید به سوی حصول آن روان بکوشم . در معنویت روان شناختی ، مراد این است که من به وضع موجود روانی خودم راضی نباشم و معتقد باشم که یک ارتقا معنوی و تعالی روحانی ، امکان پذیر است . یک مثال بزنم تامنظورم واضح تر شود . کسانی هستند که استحمام نمی کنند و برای اینکه بوی بدنشان دیگران را نیازارد ، از عطر و ادکلن ، استفاده می کنند . راه حل ساده را رها می کنند و راه حل سخت را می چسبند . بوی بدن راه حل درستش استحمام است . اما کسانی هستند که به جای استحمام از عطر استفاده می کنند . من این مثال از از این جهت می زنم که کسانی هستند که می خواهند درونشان ، عوض نشود ولی بیرونشان عوض شود . یعنی می خواهند در درونشان هیچ دگرگونی در عقاید ، احساسات و عواطف ، و هیجاناتشان پدید نیاید . و همان وضع درونی را داشته باشند و در همان حال می خواهند بیرونشان عوض شود . در واقع می گویند ما همین هستیم ! اما با اینکه در درونمان هیچ تغییری را راه نمی دهیم و انگار از وضع درونی خود راضی هستیم ولی تمام نارضایتی ها را به وضع بیرونی خود مربوط می کنیم . این به نظر من ، یک دید روان شناختی غیر معنوی است .

از لحاظ روان شناختی ، انسان معنوی ، انسانی که سعی درارتقا درونی خود دارد و می داند که عقاید بهتر از عقاید او وجود دارند و باید به سمت کسب آن عقاید ، احساسات و هیجانات حرکت کند . که به این ، معنویت روح شناختی نیز می گویند . کسانی که می گویند در درون مان همین هست که هستیم ولی می خواهند مناسباتشان در نهاد خانواده ، در نهادهای اقتصاد ، سیاست ، حقوق ، دین و مذهب بهتر شود ، چنین انسانی به نظر من از نظر اجتماعی انسانی ماتریالیست است . ولی انسان معنوی ، پذیرفته است که باید درونش نیز تغییر کند و به سمت بهتر شدن برود . یعنی یک رشد درونی هم برای بهبود در بیرون از خودش لازم دارد .

ما در دورن خود سه ساحت داریم : ساحت معرفتی-عقیدتی ( cognitive ) ، ساحت عاطفی- هیجانی (emotive ) و سوم ساحت ارادی- خواستی ، انسان معنوی همیشه ذره بین اش را روی این سه ساحت قرار داده و از خود می پرسد عقاید ، احساسات و عواطف ، و خواسته ها .

بهتر از عقاید ، احساسات و عواطف ، و خواسته های من ؛ چگونه امکان حصولش است ؟ و به سمت بهبود اینها حرکت می‌کند . توانستی که در درون آن بایستن است .

مراد من از انسان معنوی ، کسی است که به این سه ایده قائل باشد . این معنویت را کسانی از راه عرفان حاصل می کنند ، کسانی از راه تشرع به دین و شریعت خاصی ، کسانی از راههای دیگری که راههای سکولارتری است . این که چگونه این معنویت حاصل می شود ، به آن کاری نداریم . آنچه اهمیت دارد قائل بودن به سه ایده ی بالا است .

وقتی می گویم معنویت و عقلانیت، یعنی معنویت با این سه شقی که دارد و عقلانیت با آن سه شقی که ذکر شد؛ در من جمع شود، آن بخشی از زندگی آرمانی که بدست آوردنش در عهده من است را حاصل می کند. این پروژه البته با پروژه روشنفکر دینی البته تفاوت دارد. این راه حلی است که متفاوت با روشنفکران دینی جهان اسلام (جهان انگلیسی زبان، ترک زبان، فارسی زبان و عرب زبان) ، عرضه شده است.

منبع : سخنرانی مصطفی ملکیان درمورد

" عقلانیت و معنویت بعد از ده سال " – سال 1389

تقصیر شما نیست؛ از غیرت و ناموس چیزی یادتان نداده اند! - عصرایران

علی رضوی — Tue, 1 Mar 2011 12:17:29 GMT

مروری بر فیلم حمله به دختر هاشمی

نیروهای ارزشی جامعه ما ، البته که کسانی هستند که برای حفظ نوامیس این ملکت سینه سپر کردند و اکنون بسیاری از آنان را در مزارهای شهدا و آسایشگاه های جانبازان می توان سراغ گرفت ،نه افرادی که تمام مردانگی شان این است که برای یک زن تنها خط و نشان بکشند و پشت سر هم فحش بدهند و در نهایت هم احساس قرب الهی کنند! کسانی که چنین توهماتی دارند ، قطعا نیازمند مشاوره دینی بزرگانی مانند آیت الله جوادی آملی هستند و حتماً هم باید توسط روانپزشکان معاینه شوند و الا کدام آدم متشرع و سلیم العقلی ، از فحاشی به یک زن ، احساس رضایت دینی و روانی می کند؟

جعفر محمدی - انگ زدن ، راحت ترین کار ممکن در این کشور است و هم از این روست که اگر امروز در باب زشتی و وقاحت حمله به دختر هاشمی رفسنجانی بنویسیم ، فوراً عده ای خواهند گفت که فلان سایت سر در آخور فلانی دارد و هاشمی چی هست و سخنانی آشنا از این باب که از بس مکرر شده اند ، حال هر انسان آزاده ای را به هم می زند!

از این رو ، در همین ابتدای مطلب ، هم تصریح می کنیم و هم تاکید می نماییم که نوشتار حاضر ، هیچ ربطی به هاشمی رفسنجانی و انتخابات خبرگان و دعوای بین او و احمدی نژاد ندارد بلکه دغدغه ای است از یک مسلمان ایرانی که معتقد است اگر غیرت مردان یک کشور در برابر توهین و تعرض به نوامیس مملکت نجنبد ، باید دردمندانه به عزا نشست و حدیث علی(ع) درباره اندوه مرد مسلمان از باز کردن خلخال از پای زن یهودی را بی هیچ مصداق بیرونی بارها خواند و بر آن اشک ریخت.

نیز اصرار داریم که همان گونه که به دلیل مخالفت با هاشمی ، حمله به دخترش کاری شرم آور است ، برای دفاع از هاشمی نیز دستاویز قرار دادن ناموس او نیز بی شرمی است و لذا موضوع بحث ، نه هاشمی رفسنجانی ، که لزوم حفظ حرمت نوامیس ایران زمین است.

پس اگر می خواهید ادامه این متن را بخوانید ، از فکر دعواهای هاشمی و ضدهاشمی بیرون بیایید و که هم هاشمی رفتنی است ، هم احمدی نژاد خواهد رفت و هم این دعواهای خانمانسوز تمام خواهند شد ؛ اما آنچه خواهد ماند سرزمینی به نام ایران است که قاعدتاً باید سرزمین اخلاقیات باشد و زن و دختر ایرانی ، از مادر و خواهر و همسر و دختران همه ما گرفته تا زنانی که به دنیا خواهند آمد ، قرار است در این سرزمین به عنوان بانوان ایرانی زندگی کنند و حرمتشان حفظ شود.
این ، زیرساخت نگاه متن حاضر به ماجرای زننده حمله به دختر هاشمی رفسنجانی در پارکینگ حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) در شهر ری است که توسط دوربین موبایل ، ثبت و بر روی برخی سایت ها منتشر شده است ؛ فیلمی که به واسطه حمله مهاجمان به یک زن بی پناه و فحش های زشت و رکیکی که به کار می برند ، به حدی غیراخلاقی است که به خود اجازه نشر آن را نمی دهیم ولی طبیعتاً به واسطه نشر آن در فضای وب ، بسیاری آن را دیده اند و می دانند که در آن فیلم چند نفر با ادعای ارزشی بودن ، به سمت دختر هاشمی رفسنجانی هجوم می برند و او را با تهدیدهای رکیک غیر اخلاقی مورد اهانت قرار می دهند تا آن که دختر هاشمی که در تمام مدت ماجرا سکوت کرده ، موفق می شود بر خودروی خود سوار شود به سرعت از مهلکه بگریزد.

در این باره چند نکته حائز اهمیت است:

1 - فرض می کنیم شخص هاشمی "آدم بد" ماجراهای سیاسی است و سردسته خواص بی بصیرت و خلاصه ، هر چه که مخالفانش می گویند هست ؛ در چنان فرضی کدام ارزش اخلاقی به ما اجازه می دهد دختر او را مورد هتک حرمت قرار دهیم و به او فحش های جنسی دهیم؟!
چنین دستور العملی فقط در قاموس شیطان می گنجد و لاغیر.

به راستی اگر قرار باشد زن و بچه و ناموس رجال سیاسی به واسطه وجود مخالفان سیاسی امنیت نداشته باشند و به فرض ، حامیان هاشمی هم ناموس حمله کنندگان را در تنهایی گیر بیندازند و بی احترامی کنند ، در این مملکت سنگ روی سنگ بند می شود و چیزی به نام اخلاق و غیرت و ناموس برای این مردم می ماند؟
حضرت علی(ع) هنگامی که با مساله قتل خلیفه سوم مواجه شد ، بسیار بر آشفت، نه فقط برای قتل خلیفه که به خاطر بیم از عواقب باب شدن خلیفه کشی. حال اگر ناموس .
در این ماجرا نیز ، بیش از آن که مساله ناظر به یک فرد خاص به نام فائزه هاشمی باشد ، ناظر به نگرانی از نا امنی برای نوامیس کل جامعه است ، به ویژه آن که پیشتر نیز شاهد انتشار عکس هایی از زن و دختر برخی عناصر سیاسی توسط مخالفانشان بوده ایم.

شما را به خدا سوگند این خاک را برای زن و بچه هایمان ناامن نکنید که اگر چنین شود ، هیچ کس در امان نخواهد بود. اگر یادتان نداده اند ، لااقل حالا بفهمید که زن ، همواره در جامعه احترام داشته و حتی مردهایی که واقعاً مرد هستند (و نه صرفاً جنس مذکر) از قدیم الایام با مردی که زن و بچه اش همراهش هستند ، به احترام خانواده اش ،وارد زد و خورد و فحش و فحش کاری نمی شوند. همین الان هم گاه دیده ایم که در اختلافی مانند برخی برخوردهای خیابانی بین دو مرد ، یکی به دیگری می گوید: برو خدا را شکر کن که خانواده ات همراهت هستند و الا ... !
حال این روحیه اخلاقی را بگذارید کنار حرکت تازه به دوران رسیده هایی که در ملأ عام ، به یک زن حمله و فحاشی می کنند تا زشتی کار و دوری اش از اخلاق را بهتر لمس کنید.

2 - در شرع مقدس - همان دینی که مهاجمان متظاهر به آنند - آمده است که اگر کسی به جرم مثلاً شرب خمر ، به 80 ضربه شلاق محکوم شود و مجری حکم ، علاوه بر 80 ضربه ، سیلی کوچکی به او زند تا فحشی نثارش کند ، خود مستحق قصاص و مجازات است. حتی کسی که محکوم به اعدام شده نیز فقط باید اعدام شود نه این که فحش بخورد و آزار دیگری ببیند و نظایر این.

حال فرض را بر این می گذاریم که مهاجمان ، نه به خاطر هاشمی رفسنجانی ، بلکه به دلیل عملکرد خود فائزه هاشمی به او تعرض کرده اند.
در چنین فرضی هم باید گفت که اولاً مگر شما قاضی و حاکم شرع هستید و مگر کشور قانون و دستگاه قضایی و ... ندارد که به خود حق می دهید هر کاری خواستید انجام دهید؟

ثانیاً به فرض اثبات جرم ، در هیچ جای قانون اسلام و جمهوری اسلامی نیامده که اگرکسی مجرم شناخته شد ، آقایان حق دارند به او فحس ناموسی و جنسی بدهند.

ثالثاً اگر ادعای ولایتمداری تان می شود - که لابد در این باب هم تظاهر می کنید و دروغ می بافید- مگر بارها و بارها ، رهبر انقلاب به زبان سلیس فارسی از اقدامات خودسرانه و تندروانه منع تان نکرده اند؟
اگر برخی جریان های سیاسی اپوزیسیون هم فعالیت های غیر قانونی می کنند و به آنها گفته نمی شود که چرا از سخن رهبری پیروی نمی کنید ، به خاطر این است که آنان ، اساساً داعیه ای در این باب نداشته ، از زدن علنی ساز مخالف هم ابایی ندارند ، اما کسی که خود را پیرو رهبری می داند و در همان حال خلاف مسیر اعلامی ایشان حرکت می کند را نمی توان به چوب چنین نقدی نواخت.

3 - اگر همچنان به ولایت فقیه اعتقاد دارید ، درنگی با خود و خدا و عقل تان خلوت کنید و ببینید این قبیل کارها جایگاه رهبری را تقویت می کند یا بدان لطمه می زند؟ چهره نیروهای ارزشی را عقلانی و رحمانی نشان می دهد یا مشوش و بی خرد و بی رحم؟
تصور نمی کنم هیچ فرد بی طرف و منصفی چنان صحنه هایی را ببیند و در پایان به فحاشانی که به یک زن حمله کرده اند علاقه مند شود.

نیروهای ارزشی جامعه ما ، البته که کسانی هستند که برای حفظ نوامیس این ملکت سینه سپر کردند و اکنون بسیاری از آنان را در مزارهای شهدا و آسایشگاه های جانبازان می توان سراغ گرفت ،نه افرادی که تمام مردانگی شان این است که برای یک زن تنها خط و نشان بکشند و پشت سر هم فحش بدهند و در نهایت هم احساس قرب الهی کنند! کسانی که چنین توهماتی دارند ، قطعا نیازمند مشاوره دینی بزرگانی مانند آیت الله جوادی آملی هستند و حتماً هم باید توسط روانپزشکان معاینه شوند و الا کدام آدم متشرع و سلیم العقلی ، از فحاشی به یک زن ، احساس رضایت دینی و روانی می کند؟

آیا در کل تاریخ اسلام و زندگی پیامبر(ص) و حضرت زهرا (س) و ائمه اطهار(ع) فقط یک نمونه مشابه چنین رفتاری را سراغ دارید؟ در فرهنگ ایرانی چطور؟
پاسخ قطعاً منفی است و لذا کار اینان نه ربطی به دین دارد و نه ربطی به فرهنگ ایرانی ؛ تنها می توان از عنوان هوا و هوس و جهالت برای تبیین چنین ماجراهایی استفاده کرد و نه از مفاهیم و الگوهای دینی.

4 - قوه قضاییه در این میان نقش مهم و تاثیر گذاری دارد ؛ همان طور که انتظار می رود به اتهاماتی که علیه برخی فرزندان هاشمی مطرح است بدون هیچ اغماضی رسیدگی کند و نص قانون را درباره شان اجرا نماید(از تبرئه گرفته تا اشد مجازات) انتظار می رود با عاملان حادثه مورد اشاره هم برخورد نماید، به ویژه آن که با وجود تصاویر منتشره ، کار شناسایی عاملان این اقدام غیر اسلامی و غیر ایرانی هرگز سخت نیست.

به راستی اگر زن و دختر مسوول دیگری جز هاشمی چنین مورد آزار و بی احترامی قرار می گرفت و تصویر مهاجمان نیز منتشر می شد ، با عاملان حمله چه برخوردی می شد؟

5 - پیشتر نیز گفته ام ، مشکل اساسی جامعه ما ، نه مسائل سیاسی و تنگناهای اقتصادی و چالش های بین المللی ، که سقوط سریع اخلاق است و چه بد مردمانی هستند کسانی که برای دستمال منافع و امیال خود ، قیصریه اخلاق را آتش می زنند و نمی فهمند که جامعه بی اخلاق ، یعنی خانه بی ستون و آدم بی استخوان. اخلاق مانند نخ تسبیحی است که همه اجزا و ارکان جامعه را نگاه می دارد و هرگاه این نخ پاره شود ، شیرازه امور از هم می پاشد.

بعد از تحریر:

علی علیه السلام پس از آن که شنید از پای زنی یهودی ، خلخالی باز کرده اند دردمندانه گفت: اگر مردی از غیرت و غم این ماجرا سر بر زمین بگذارد و بمیرد ، ملامتش نکنید.

به راستی اگر امروز به آن امام خبر می دادند که عده ای با ادعای شیعه گری ، نه زن یهودی ، که زنی مسلمان را در حریم حرم یکی از نوادگانش و در حالی که صدای اذان ظهر در فضا پیچیده بود مورد حمله قرار داده اند ، به اینان چه می گفت؟ پاسخ این سوال برای عقل های سلیم ، چندان سخت نیست.

http://www.asriran.com/fa/news/157916/%D8%AA%D9%82%D8%B5%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D9%85%D8%A7-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9B-%D8%A7%D8%B2-%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D8%AA-%D9%88-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B3-%DA%86%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF!

راه جلوگیری از براندازی نرم چیست؟

علی رضوی — Tue, 1 Mar 2011 12:15:53 GMT

فواد صادقی

با گذشت بیش از یک ماه از سقوط رییس جمهور تونس، رییس جمهور مصر نیز به سرنوشت وی دچار شد و رهبر لیبی نیز در آستانه پیوستن به سرنوشت دو همکار خود می باشد.

سقوط نظامهای سیاسی بدون اعمال خشونت گسترده خارجی (جنگ) و خشونت داخلی (کودتا) پدیده‌ای است که با انقلاب اسلامی در دوره معاصر به اوج خود رسید. فروپاشی بلوک شرق و دولتهای لهستان، مجارستان، رومانی، چک و اسلواکی و... نمونه‌هایی از این نوع فروپاشی هستند که در یکی پس از دیگری رخ دادند. تب وقوع انقلابهای مردمی در اروپای شرقی، آسیای میانه وکشورهای مشترک المنافع اکنون به جهان عرب رسیده است.

جای این پرسش وجود دارد که راز موفقیت یک انقلاب و سقوط یک نظام سیاسی چیست و چه لوازم و مقدماتی باید وجود داشته باشد که یک نظام سیاسی ساقط شود.

در یک بررسی گذرا مشاهده می شود عنصر مشترک و محوری در کلیه انقلابات نرم طی 22 سال اخیر که از سقوط دولتهای سوسیالیستی در شرق اروپا و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی آغاز شد و اکنون دامنه آن به کشورهای شمال آفریقا و خاورمیانه کشیده شده است، عنصر مرجعیت رسانه ای می باشد و در واقع آنچه در قرن حاضر، نظام های سیاسی را با هر ساختاری می تواند ساقط سازد و به پاشنه آشیلی در تیررس مخالفان خارجی یک نظام مبدل شود، همین مرجعیت رسانه ای است که پیش تر با لفظ ساده اعتماد مخاطب به رسانه، به عنوان سرمایه هر رسانه در موردش کلی گویی می شد.

به بیانی دیگر هیچ نظامی که مرجعیت رسانه‌ای برای افکار عمومی خود را در اختیار داشت، سقوط نکرده است. ملاک مرجعیت رسانه ای در تعداد مخاطبان نیست، بلکه در اثرگذاری آن است، به بیانی دیگر مخاطبی که اطلاعات ارائه شده از سوی رسانه ای خاص را باور داشته و یا دست کم نزدیک به واقعیت می داند و تحلیلها و تجویزات آشکار و پنهان آن رسانه بر رفتار وی اثرگذار بوده و او را به مسیر مورد نظر رسانه هدایت می کند، نسبت به آن رسانه دارای مرجعیت رسانه ای است.

بر این اساس زمانی که رسانه مذکور به ویژه در مقاطع بحرانی اقدام به جهت دهی خاص به افکار عمومی می کند، این مرجعیت باعث می شود در پایگاه اجتماعی آن رسانه تغییر رفتار حاصل گردد.
بنابراین ممکن است در کشور ما صداوسیما دارای بیننده دهها میلیونی باشد، اما مرجعیت رسانه ای آن تنها مختص چند میلیون از بینندگانش باشد و سایر مخاطبان این رسانه به دلیل عدم امکان انتخاب رسانه مشابه و یا جذابیتهای خاص یک برنامه از آن استفاده کنند.

در حالتی وخیم تر ممکن است مخاطبان یک رسانه نسبت به پیامهای آن حالت شرطی پیدا کرده و نتیجه‌ای متفاوت با هدف پیام را استخراج کنند، به عنوان مثال ممکن است تکذیب رسانه های رسمی را به مفهوم تایید خبر تلقی کرده و نسبت به جهت دهی آن رسانه‌ها مقاومت کرده ور فتارهای عکس بروز دهند.

کلیه حکومتهای سرنگون شده مرجعیت رسانه ای افکار عمومی کشور خود را عملا از دست داده و رسانه‌های بیگانه یا اپوزیسیون توانسته اند مرجعیت رسانه ای آن کشور را بدست آورند.

علت این اتفاق نیز کاملا روشن است؛ زمانی که مرجعیت رسانه ای در خارج از نظام سیاسی تعریف شود، در مواقع بحرانی که یک نظام با خطر سقوط مواجه است، رسانه موثر فرآیند فروپاشی حاکمیت سیاسی را تشدید و تسریع می کند، در حالی که اگر رسانه‌های دارای مرجعیت در افکار عمومی در داخل نظام سیاسی وجود داشته باشند، می توانند با هدایت اعتراضات و نارضایتی ها فرآیند انقلاب و براندازی نظام سیاسی را به سوی اصلاحات و رفورم سوق دهند.

تجربه فروپاشی بلوک شرق نشان داد که نقش رادیو آزادی در تسریع فرایند سقوط نظام های سوسیالیستی غیرقابل چشم پوشی بود.

در جریان انقلاب تونس نیز شبکه‌های اجتماعی نقش رسانه مرجع را برای ساقط کردن نظام سیاسی عهده دار شده اند و در جریان انقلاب مصر نیز درحالی که بحران اعتراضات در التحریر روبه افول می رفت، الجزیره با عهده داری مرجعیت رسانه ای و انتشار ثروت یک تا هفتادمیلیارد دلاری مبارک اعتراضات را مجددا فعال کرد.

بنابراین می توان گفت اگر گروه برانداز یا جریان انقلابی فاقد مرجعیت رسانه‌ای یا رسانه های همراه موثر در افکار عمومی باشد، به نتیجه رسیدن انقلاب بسیار دشوار خواهد بود.

اکنون به ایران بازگردیم، در شرایط فعلی، تصور تهدیدانگارانه نسبت به رسانه های داخلی و به ویژه رسانه های منتقد بیش از هر عامل دیگری در انتقال روز افزون مرجعیت رسانه ای به خارج از چارچوب نظام موثر است.

بررسی و تحلیل آرای داده شده به نظرات بینندگان دو سایت پربیننده خبری در سالهای 1388 و1389 که متعلق به دوچهره اصولگرای میانه رو و منتقد دولت می‏باشند نشان داد که بین 70 تا 90 درصد مخاطبان این رسانه‌ها که به نظرات منتشر شده ذیل مطالب خاص این رسانه ها رای داده اند مخالفت خود را با جهت گیری محتوای اصلی این رسانه ها اعلام کرده اند، این به معنای آن است که دارا بودن مخاطبان انبوه لزوما به معنای مرجعیت رسانه ای نیست.

هم اکنون بنابر گزارش رسمی یکی از مسئولین صداوسیما مخاطبان شبکه بی بی سی فارسی در ایران حدود 24 درصد بوده که نشان می دهد از هر چهار شهروند یک نفر مخاطب این شبکه بوده و با توجه به غیرقانونی بودن استفاده از گیرنده ماهواره در ایران و مشکلات جانبی این اقدام، بخش عمده ای از مخاطبان بی بی سی فارسی نسبت به این شبکه دارای حدی از مرجعیت رسانه ای هستند و در صورتی که تاثیر غیرمستقیم این شبکه را از طریق افراد مذکور بر سایر اقشارجامعه در نظر بگیریم میزان مرجعیت رسانه ای بی سی فارسی بیش از این مقدار خواهدبود.

این حقیقت یادآور آن است که با تحدید فضای رسانه ای کشور و توقیف بخشی از رسانه های متعلق به جریانات منتقد داخلی که در چارچوب نظام فعالیت می کردند، اگرچه فضای رسمی افکار عمومی در داخل یکدست تر و مثبت تر به نظر می رسد، اما بیش از این میزان مرجعیت رسانه های داخل نظام کاهش یافته و بر مرجعیت رسانه های خارج از چارچوب جمهوری اسلامی افزوده شده است.

آنچه به تقویت رسانه های خارجی در تحکیم جایگاه و جذب اعتماد مخاطب و مرجعیت رسانه ای یافتن بیش از این نیز کمک می کند، جذب نیروهای رسانه های تاثیرگذاری داخلی تعطیل شده توسط این رسانه های خارجی است و در واقع خلاقیت رسانه ای که می توانست در داخل به نقد مسائل مختلف در چهارچوب های قانونی و حداکثر با تخلفات جزئی -نسبت به هجمه آشکار رسانه های خارجی- بپردازد، ابزار ارتقاء و جذب مخاطبان داخلی برای رسانه های خارجی می شود که جذب بیش از 90 درصد خبرنگاران شبکه بی بی سی فارسی، از نیروهایی که قبلاً در رسانه های رسمی داخلی فعالیت می کرده اند، نمود بارز چنین بهره برداری است که تعطیلی رسانه های داخلی به همراه دارد.

بنابراین یکی از موثرترین تدابیر برای مقابله با براندازی نرم، "افزایش مرجعیت رسانه ای داخل کشور از طریق بازکردن فضا و افزایش حاشیه امنیت رسانه های منتقد" است.

این اقدام از دوسو در کاهش بستر جریانات برانداز کمک خواهد کرد؛ از یک سو با کشیده شدن فضای انتقاد و اعتراض از ماجراجویی های خیابانی به واکنش‌های رسانه ای، هم ادبیات اعتراضی از هتک حرمت و عبور از اصول نظام به ادبیات قابل انتشار در رسانه‌ها تبدیل می شود و هم انتشار اعتراضات در رسانه ها و پاسخگویی مسئولان پتانسیل مخالفت را در معترضین کاهش داده، انرژی براندازی را تخلیه کرده و آنها را وارد تعامل با نظام می کند.

از سوی دیگر با افزایش مرجعیت رسانه در داخل نظام و طبیعتا کاهش این مرجعیت در رسانه های اپوزیسیون، قدرت رسانه ای برای براندازی نظام از جریانات معارض گرفته شده و با توجه به محوریت رسانه در انقلابات نرم احتمال آسیب نظام سیاسی را به شدت کاهش می یابد .

http://ayandenews.com/news/26129/

آزادی عقیده در حکومت اسلام و ممنوعیت حبس و شکنجه برای اقرار-پارسینه

علی رضوی — Fri, 25 Feb 2011 05:36:41 GMT

اندیشه سیاسی علامه حسینی طهرانی

سید کمال‌الدین دعائی

معرفی:

مرحوم علامه آیة‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی (1345-1416هـ.ق) از اعاظم عرفای دین و اکابر فقهای شیعه بود که پس از سال‌ها تحصیل در محضر علمای دین در قم و نجف و کسب فیض از سرچشمه‌های عرفانی وقت همچون علامه‌ طباطبائی، به تولید محتوای معارفی از متون اسلامی پرداخت و حاصل این زحمت، بیش از بیست‌هزار صفحه در قالب 19عنوان و 52جلد کتاب است. مرحوم آیة‌الله حاج سید احمد خوانساری از ایشان به عنوان «فخر عالم اسلام» یاد می‌نمود و علامه طباطبائی او را «پاسدار مکتب تشیع» نامید. وی از معدود چهره‌های بارز حوزوی بود که ضمن شهرت به سلوک عرفانی، در جریان حوادث و مسائل سیاسی پیش از انقلاب اسلامی ایران و حمایت جدی از قیام اسلامی مردم ایران علیه حکومت طاغوت، حضور فعال داشت. پس از انقلاب نیز ضمن حفظ موضع بنیادین و انتقادی خود، در جریان مسائل سیاسی کشور با رهبران انقلاب و دست‌اندرکاران آن به تعامل پرداخت. برای نمونه می‌توان، به نگارش نامه‌ای به امام خمینی (ره) در نقد پیش‌نویس قانون اساسی اشاره کرد.

تعامل علمی و سیاسی-انتقادی ایشان با مسئولین در آن زمان، از طریق شهید مرتضی مطهری (ره) بود که در سال‌های منتهی به شهادتش در محضر علامه‌ی طهرانی مشغول تحصیل معارف عرفانی بود. زحمات و تدابیر مرحوم علامه طهرانی در تحکیم بنیان‌های حاکمیت دین و احیاء معارف الهیه و تلاش در تثبیت محور‌های اساسی شرع همچون: طرح حکومت اسلام، ولایت فقیه، نمازجمعه، نیروی مقاومت ملّی، الگوهای اسلام برای لباس، حجاب، ازدواج، تاریخ، تقویم، ساعت، آموزش، فعالیت مردم در جامعه و... بر مطلعین پوشیده نبود.

از جمله آثار مرحوم طهرانی در باب توضیح بنیان‌های حکومت اسلام، مجموعه درس‌های وی تحت عنوان «ولایت‌فقیه در حکومت اسلام» و در 4جلد می‌باشد که در آن به تشریح شرایط و وظایف حکومت اسلامی و ولی‌فقیه و همینطور حقوق متقابل حاکم و مردم می‌پردازد و در سال 1364 به چاپ رسیده و منتشر شد.

در زیر، بخشی از جلد چهار این مجموعه پیرامون «آزادی مرام و عقیده» و «ممنوعیت تعذیر و شکنجه‌ی متهم برای اقرار» از نظر می‌گذرد.

...عرض‌ شد رعیّت‌ سه‌ حقّ بر والی‌ دارد: أوّل‌، حقّ حفظ‌ جان‌ و مال‌ و ناموس‌ و عِرض‌. دوّم‌، حقّ آزادی‌ شخصی‌ و آزادی‌ در عقیده‌ و قانون‌. سوّم‌، حقّ رسیدگی‌ به‌ اُمور رعیّت‌ از جهت‌ تأمین‌ نیازمندیهای‌ جسمی‌ و روحی‌.

أمّا حقّ آزادی‌ شخصی‌ این‌ است‌ که‌: أفراد در زندگی‌ شخصی‌ خود آزادند و مورد تعقیب‌ و تهدید واقع‌ نمی‌شوند؛ و کسی‌ را بمجرّد اتّهام‌ نمی‌توان‌ گرفت‌ و او را به‌ زندان‌ انداخت‌، یا اینکه‌ مجازات‌ کرد. و تا هنگامی‌ که‌ جرم‌ در نزد حاکم‌ به‌ ثبوت‌ نرسد إجراء حدّ و تعزیر جائز نیست‌.

أمّا بعضی‌ گفته‌اند حبس‌ بر دو نوع‌ است‌: أوّل‌ حبس‌ مجازاتی‌، دوّم‌ حبس‌ تحقیقی‌.

حبس‌ مجازاتی‌، آن‌ است‌ که‌ أفراد را طبق‌ حکم‌ حاکم‌، بعد از ثبوت‌ جرم‌، به‌ عنوان‌ تأدیب‌ و جزای‌ جرم‌ و جنایت‌ در زمان‌ محدود و مشخّصی‌ به‌ زندان‌ می‌اندازند. أمّا حبس‌ تحقیقی‌ آن‌ بازداشتی‌ است‌ که‌ به‌ عنوان‌ کشف‌ جرم‌ و تحقیق‌ در مورد مسأله‌ای‌ انجام‌ می‌پذیرد تا جرم‌ و یا عدم‌ آن‌ إثبات‌ شود، و متّهم‌، یا مجرم‌ شناخته‌ شده‌ و یا تبرئه‌ گردد؛ سندیّت‌ ندارد.

پیغمبر أکرم‌ صلّی‌ الله‌ علیه‌ و اله‌ و سلّم‌ مردم‌ را به‌ صِرف‌ تهمت‌ نمی‌گرفت‌. فقط‌ در یک‌ روایت‌ داریم‌ که‌ به‌ مجرّد اتّهام‌، پیغمبر شخصی‌ را در نصف‌ روز بازداشت‌ فرمود و بعد او را رها کرد.

به‌ مجرّد اتّهام‌ کسی‌ را نمی‌توان‌ تعذیب‌ نمود؛ و إقراری‌ که‌ بر أساس‌ شکنجه‌ و تعذیب‌ گرفته‌ شود حجّیّت‌ ندارد و ثابت‌ نیست‌. آن‌ إقرار روی‌ زمینۀ اضطراب‌ و اضطرار بوده‌ و حجّیّت‌ ندارد؛ و قاضی‌ نمی‌تواند بر آن‌ أساس‌ حکم‌ کند. إقرار و اعتراف‌ باید در زمینۀ عدم‌ شکنجه‌ و تعذیب‌ باشد.

و اگر إشکال‌ شود: چنانچه‌ شکنجه‌ و تعذیب‌ أفراد برای‌ کشف‌ جرم‌ و تحقیق‌ پیرامون‌ مسأله‌ای‌ که‌ ارتباط‌ با أمنیّت‌ و بقاء حکومت‌ إسلام‌ دارد جائز نباشد، موجب‌ خواهد شد که‌ خللی‌ در این‌ قضیّه‌ پیدا گردد و أمنیّت‌ خاصّه‌ یا عامّه‌ را به‌ خطر اندازد. بنابراین‌، بقاء حکومت‌ متوقّف‌ بر شکنجه‌ و تعذیب‌ أفرادی‌ است‌ که‌ ابتداءً إنسان‌ از مقاصد آنها خبر ندارد، و به‌ خودی‌ خود هم‌ إقرار و اعتراف‌ نمی‌کنند؛ و تا شکنجه‌ و تازیانه‌ای‌ نباشد مطلب‌ کشف‌ نمی‌شود.

جواب‌ این‌ است‌ که‌: بگذار کشف‌ نشود! وقتی‌ خداوند میگوید إنسان‌ بدون‌ جرم‌ نمی‌تواند کسی‌ را تعذیب‌ کند، جائز نیست‌ شخص‌ بیگناهی‌ را تازیانه‌ بزند، و یا به‌ أنواع‌ شکنجه‌ها او را مبتلی‌ کند تا مطلب‌ منکشف‌ شود. إسلام‌ راه‌ انکشاف‌ بدین‌ طریق‌ را بسته‌ است‌ و راههای‌ دیگر را تجویز نموده‌ است‌؛ از هر راهی‌ که‌ میسّر خواهد شد. از راه‌ شکنجه‌ و تعذیب‌ نمی‌توان‌ کشف‌ حقیقت‌ نمود.

و چنانچه‌ گفته‌ شود: اگر بقاء إسلام‌ متوقّف‌ بر این‌ أمر باشد موجب‌ جواز است‌؛ جواب‌ داده‌ می‌شود: کدام‌ إسلام‌؟! إسلامی‌ که‌ با این‌ ضوابط‌ که‌ از جملۀ مقدّمات‌ آن‌ تعذیب‌ أفراد مبرّا و پاکی‌ که‌ حاکم‌ نسبت‌ به‌ آنها سوء ظنّ پیدا کرده‌ و آنها را شکنجه‌ می‌دهد بخواهد قوام‌ یابد، مورد نظر رسول‌ خدا نخواهد بود.

آن‌ إسلامی‌ که‌ قرآن‌ می‌گوید و رسول‌ خدا می‌فرماید و مکتب‌ أمیرالمؤمنین‌ می‌گوید، و آن‌ إسلامی‌ که‌ آحاد فرقه‌های‌ إسلامی‌، أعمّ از خاصّه‌ و عامّه‌ در آن‌ إجماع‌ دارند غیر از این‌ است‌.

إسلام‌ دین‌ مصلحت‌ اندیشی‌ پنداری‌ و توهّمات‌ فکری‌ نیست‌؛ بر أساس‌ حقّ است‌. تمام‌ مجاهدات‌ أمیرالمؤمنین‌ علیه‌ السّلام‌ بر أساس‌ حقّ است‌. أمیرالمؤمنین‌ علیه‌ السّلام‌ می‌توانست‌ به‌ عنوان‌ مصلحت‌ اندیشی‌ پنداری‌، چند روزی‌ موقّت‌ والیان‌ خلیفۀ پیشین‌ را بر سر کار خود بگمارد و استمرار بدهد، و بعد یکی‌ یکی‌ آنها را از سر کار بردارد. و می‌توانست‌ به‌ یک‌ وعدۀ خلاف‌ بعضی‌ از متمرّدین‌ را آرام‌ کند و بعد بر آنها حمله‌ نماید؛ کما اینکه‌ این‌ طریق‌ و رویّه‌ در بین‌ سیاسیّون‌ عالم‌ متداول‌ است‌.

أمّا أمیرالمؤمنین‌ علیه‌ السّلام‌ این‌ کار را نمی‌کند. یک‌ کلام‌ دروغ‌، یا یک‌ کلام‌ توریه‌ نمی‌گوید. علناً می‌گوید: در حکومت‌ من‌ دست‌ متعدّی‌ و آن‌ أفرادی‌ که‌ مورد إمضای‌ من‌ نیستند کوتاه‌ است‌ و یکساعت‌ هم‌ نمی‌توانند حکومت‌ کنند. و تمام‌ آن‌ والیان‌ را جز أفراد معدودی‌ عزل‌ فرمود.

أمیرالمؤمنین‌ علیه‌ السّلام‌ تشنۀ سلام‌ و صلوات‌ نیست‌. او حاضر است‌ در بالای‌ منابر او را لعن‌ و سبّ کنند ولی‌ از وظیفۀ خودش‌ تخطّی‌ نکند، و وقتی‌ شمشیر به‌ فرقش‌ می‌خورد بگوید: فُزْتُ وَ رَبِّ الْکَعْبَةِ! یعنی‌ نامۀ عمل‌ پاکیزه‌ و قبولی‌ بدست‌ من‌ رسید. این‌ بر أساس‌ حقّ است‌. این‌ أمیرالمؤمنین‌ می‌گوید: شخص‌ متّهم‌ را نمی‌توان‌ شکنجه‌ داد. شخصی‌ که‌ مورد اتّهام‌ است‌ (اتّهام‌ شخصی‌، اتّهام‌ نوعی‌، اتّهام‌ سیاسی‌، هرگونه‌ اتّهامی‌) إنسان‌ نمی‌تواند او را شکنجه‌ کند؛ شاید که‌ این‌ متّهم‌ مجرم‌ نباشد. باید جرم‌ ثابت‌ شود آنوقت‌ اگر إنسان‌ حدّ جاری‌ کند، قصاص‌ کند، بکشد و هر کاری‌ که‌ خدا دستور داده‌ است‌ دیگر راه‌ باز است‌.

...

أمّا آزادی‌ در عقیده‌ این‌ است‌ که‌: مردم‌ مسلمان‌ در عقیده‌، یعنی‌ در کیفیّت‌ سلوک‌ و روش‌ و منهاج‌ آزادند؛ بلکه‌ بالاتر از اینها عقیدۀ مخالفت‌ یا موافقت‌ با حکومت‌ و قبول‌ کردن‌ یا قبول‌ نکردن‌ قانون‌ ـ تا جائی‌ که‌ دست‌ به‌ کارهای‌ مخالف‌ نزدند ـ را می‌توانند داشته‌ باشند و کسی‌ حقّ جلوگیری‌ از آنها را ندارد.

أمّا عملاً اگر کسی‌ نمی‌خواهد از حاکم‌ تقلید کند، بلکه‌ دیگری‌ را از او أرجح‌ می‌داند، و کارهایش‌ هم‌ مخالف‌ ظواهر إسلام‌ نیست‌ و شعاری‌ بر خلاف‌ إسلام‌ نمی‌دهد، إشکال‌ ندارد؛ می‌تواند از هر کسی‌ که‌ بخواهد تقلید کند. یا کسی‌ در قلبش‌ حکومت‌ را قبول‌ ندارد، نداشته‌ باشد! یا قانون‌ را قبول‌ ندارد، قانون‌ إسلام‌ را قبول‌ ندارد، نداشته‌ باشد! حاکم‌ نمی‌تواند به‌ مجرّد اینکه‌ کسی‌ عقیدةً به‌ این‌ مسائل‌ پایبند نیست‌ او را تعقیب‌ کند.

بهترین‌ دستور و روشن‌ترین‌ دستور در این‌ موقع‌ و در این‌ موارد دستورالعملی‌ است‌ که‌ أمیرالمؤمنین‌ علیه‌ السّلام‌ به‌ خوارج‌ نشان‌ دادند. خوارج‌ مردمی‌ بودند که‌ علیه‌ أمیرالمؤمنین‌ علیه‌‌السّلام‌ قیام‌ کردند و حکم‌ به‌ کفر حضرت‌ دادند و گفتند: علیّ کافر است‌! اینها در حقیقت‌ فرقه‌ای‌ بودند نظیر آنارشیستهای‌ این‌ زمان‌، یعنی‌ هرج‌ و مرج‌ خواهان‌؛ یا نهیلیست‌ها، یعنی‌ منکر همه‌ چیز. خوارج‌ هم‌ اینطور بودند و در حالیکه‌ حضرت‌ خطبه‌ می‌خواندند یکی‌ از آنها برخاست‌ و گفت‌:لَا حُکْمَ إلَّا لِلَّهِ تَعَالَی‌! حکم‌ فقط‌ اختصاص‌ بخدا دارد و اختصاص‌ بشما ندارد، و شما حقّ حکم‌ نداری‌!

«حضرت‌ در جواب‌ آن‌ قائل‌ فرمود: این‌ کلام‌ حقّی‌ است‌ که‌ إرادۀ باطل‌ از آن‌ شده‌ است‌. برای‌ شما بر عهدۀ ما سه‌ چیز است‌: یکی‌ اینکه‌: شما را از مساجد خدا منع‌ نکنیم‌؛ چون‌ مساجد را خداوند قرار داده‌ است‌ تا ذکر خدا در این‌ مساجد بشود و شما ممنوع‌ از ورود در مساجد و ذکر و نماز نیستید. دوّم‌: ما ابتدا به‌ جنگ‌ با شما نمی‌کنیم‌. و سوّم‌ اینکه‌: تا هنگامی‌ که‌ دستهای‌ شما با ماست‌ و در تحت‌ حکومت‌ ما هستید و علیه‌ ما قیامی‌ ندارید، ما از فَی‌ء و بیت‌المال‌ و غنائمی‌ که‌ باید بشما داده‌ شود شما را منع‌ نمی‌کنیم‌.»

با اینکه‌ خوارج‌ حکم‌ به‌ کفر حضرت‌ که‌ خلیفة المسلمین‌ و والی‌ و حاکم‌المسلمین‌ است‌ دادند، و با اینکه‌ تمام‌ أعمال‌ و أفعال‌ حضرت‌ که‌ به‌ عنوان‌ حکومت‌ مسلمین‌ انجام‌ می‌دهد را قبول‌ ندارند، ولی‌ حضرت‌ در مقابل‌ این‌ إنکار عکس‌ العمل‌ فعلی‌، از ضرب‌ و شتم‌ و حبس‌ و قتل‌ و أمثال‌ اینها را بر آنها روا نداشت‌ و آنها را در کارشان‌ آزاد گذاشت‌.

شاهد ما در این‌ است‌ که‌ حضرت‌ می‌فرماید: شما خلافت‌ را قبول‌ ندارید؟ إشکال‌ ندارد؛ بروید دنبال‌ کارتان‌! آزادید! و تا وقتی‌ که‌ علیه‌ حکومت‌ إسلام‌ و مسلمین‌ قیام‌ و شورش‌ نکنید، هرج‌ و مرج‌ نکنید، میتینگهای‌ مخالف‌ برای‌ جمع‌آوری‌ أفراد باطل‌ به‌ دور خود و أمثال‌ اینها که‌ منجرّ به‌ خون‌ریزی‌ و قطع‌ طریق‌ و کج‌دستی‌ و تجاوز به‌ أموال‌ و نوامیس‌ و أعراض‌ مسلمین‌ باشد بر پا نکنید، به‌ شما کاری‌ ندارم‌. و حضرت‌ هم‌ به‌ همین‌ نهج‌ عمل‌ کردند؛ و این‌ نهایت‌ درجۀ آزادی‌ در عقیده‌ را می‌رساند.

ببینید! إسلامی‌ که‌ اینقدر بر أحکام‌ و قوانین‌ خود از نقطۀ نظر باطن‌ و میل‌ قلبی‌ پافشاری‌ دارد، تا چه‌ أندازه‌ مراعات‌ نموده‌ است‌، تا که‌ أفرادی‌ که‌ إسلام‌ را می‌پسندند، جان‌ و دل‌ و عقیدۀ آنها دارای‌ إسلام‌ ظاهری‌ و باطنی‌ باشد! أمّا اگر کسی‌ در عقیدۀ خود إسلام‌ را قبول‌ ندارد، در میان‌ قلب‌ خود خدا را قبول‌ ندارد، حکومت‌ إسلام‌ او را تعقیب‌ نمی‌کند که‌ عقیده‌ات‌ چرا چنین‌ و چنان‌ است‌؟! تفتیش‌ در عقیده‌ نمی‌کند. تو که‌ إسلام‌ را به‌ ظاهر قبول‌ نمودی‌ و علیه‌ حکومت‌ إسلام‌ قیام‌ نکردی‌، من‌ چکار به‌ عقیدۀ باطنی‌ تو دارم‌؟!

من‌ یهود و نصاری‌ و أهل‌ ذمّه‌ را هم‌ در حکومت‌ خود که‌ به‌ پناهندگی‌ من‌ و به‌ ذمّۀ من‌ هستند محافظت‌ نموده‌ و از آنها پاسداری‌ می‌کنم‌؛ عقیدۀ آنها هر چه‌ می‌خواهد باشد.
...

منبع: پایگاه علوم و معارف اسلام
http://www.parsine.com/fa/pages/?cid=12310

توصیه های مهم یک عالم برجسته درباره جایگاه روحانیت در جامعه-آینده نیوز

علی رضوی — Fri, 25 Feb 2011 05:28:31 GMT

آیت الله گرامی با اشاره به سخن امام (س) که اگر در مملکت یک پاسبان خطایی بکند شخص اول مملکت مسئوول است، ادامه داد: در تمام دوره ها نین شرطی شده که اگر بناست فقیه حکومت و ولایت و قضاوت و افتا و مانند اینها را تصاحب کند و داشته باشد حتماً باید یک چنین احساس مسئولیتی نسبت به همه زیر دستان داشته باشد و اگراحتمال ظلم بدهد باید خواب از چشمانشان ربوده شود. تحقیق دراین جهات مهم است

آیت الله گرامی از شاگردان مطرح امام خمینی(س) در همایش منشور روحانیت در سخنان مهمی گفت : مهم ترین چیزی که برای روحانیت مسئله است بعد از پیوند معنوی با مقامات الهی استقلال حوزه است.

به گزارش خبرنگار "آینده" آیت الله گرامی از علمایی است که رهبر انقلاب، آیت الله خامنه ای، در سفرهای اخیر خود به شهر مقدس قم، ظهر روز جمعه 8 بهمن ماه با حضور در منزل ایشان، با ایشان دیدار و گفتگو کردند.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی وخبری جماران، آیت الله گرامی در این همایش که صبح روز دوشنبه درمحل نمایندگی موسسه تنظیم و نشرآثار امام خمینی(س) درقم برگزار شد، گفت: معمولاً در کتب علمی چند منصب برای روحانیت ذکر شده است؛ مقام افتا، مقام قضا و مقام حکومت. به نظر می رسد اینها مقام ومنصب هستند . مثلا افتا فقط برای تشخیص و تحقیق نیست که اگر هدف فقط شناخت یک مسئله علمی بود ممکن است خیلی از مستشرقین غربی بهتر از خیلی از افراد خودی بتوانند مدارکی جمع آوری و تحقیق کنند ولی هرگز یک مستشرق غربی مرجع تقلید نخواهد بود این یک منصب است. امام صادق هم به امثال اعوان این خطاب را دارد که "یا اعوان اجلس فی المسجد و افتن الناس نه به هر کس دیگری.

آیت الله گرامی در ادامه با اشاره به شرایط فقاهت ادامه داد: اگر یک آثار ظاهری برای فردی یا قشری گفته می شود در حقیقت در باطن او مسائلی هست که جلوه ظاهری اش دیده می شود. همان طور که برخی از علمای یکی دو قرن اخیر عنوان کرده اند اگر ما می گوییم فقیه مقام افتا و قضا و ولایت و حکومت دارد حتماً او یک درجه ولایت باطنی را قبلاً دارد و یک تصرفات حقیقی دارد که هم چون مقام ظاهری به او داده می شود و گرنه یک شخص کافر هم می تواند تحقیق بکند و مسئله ای را استخراج کند اما او نه قاضی و نه مفتی می شود نه چنین شأن حکومتی به او داده می شود. ما در ادله و روایات و متون مذهبی مان ملاحظه می کنیم که شأن یک عالم و روحانی این است که زاهد در مقامات دنیوی باشد. ممکن است کسی زاهد نباشد و خیلی چیزها را بفهمد ولی اگر بناست یک مقام الهی نصیبش بشود مشروط به زهد است.

این شاگرد برجسته حضرت امام(س) در ادامه افزود: هر روحانی بناست لااقل در آن سه مقام قرار بگیرد و شأنیت افتا و قضاوت و حکومت را پیدا کند باید کسی باشد که مسئولیت پذیر باشد و درد دردمندان را بفهمد. وقتی حضرت امیر می فرماید که من چگونه غذای چنین و چنان بخورم در حالی که شاید در نجد و یمامه شکم هایی هستند که اصلا سیری را نچشیده اند و از یادشان رفته است؛ این اشاره به شخص مولا علی (ع) نیست بلکه به اعتبار مقام حکومت است. به اعتبار مقام ولایت و امامت است. ولی امر، امام مسلمین، حاکم وقت حتماً باید کسی باشد که درد دردمندان را در همه جهات احساس کند، یکی از این دردها مسئله گرسنگی است دیگری درد تبعیض است، دیگری درد ظلم عوامل زیر دست است. عوامل زیر دست یک حاکم اگر مختصر ظلمی به فردی از افراد رعیت بکنند در امامت و ولایت آن حاکم باید شبهه کرد لذا در روایات این قدر تاکیده شده است. زنی آمد پیش مولا و از فرمانداری شکایت کرد حضرت می خواست نماز را شروع کند همانجا نشست -اینطور که از روایت بر می آید شاید اقامه را هم گفته بودند- بعد از تحقیق اول فرمان عزل آن فرماندار را داد بعد شروع به نماز کرد.

آیت الله گرامی با اشاره به فرمایش حضرت امام (س) که اگر در مملکت یک پاسبان خطایی بکند شخص اول مملکت مسئوول است(صحیفه امام،ج4،ص304) ادامه داد: در تمام دوره ها یک چنین شرطی شده که اگر بناست فقیه حکومت و ولایت و قضاوت و افتا و مانند اینها را تصاحب کند و داشته باشد حتماً باید یک چنین احساس مسئولیتی نسبت به همه زیر دستان داشته باشد و اگراحتمال ظلم بدهد باید خواب از چشمانشان ربوده شود. تحقیق دراین جهات مهم است؛ ما در کتب فقهی مان پیرامون مسئله افتا، قضاوت و ولایت زیاد بحث کرده ایم اما در این زمینه ها که مسائل پیشتاز این سه مقام است شاید کمتر گفته شده است. در مقام ولایت زیاد بحث کرده ایم اما آیا این امر مورد توجه قرار گرفته است که ولایت اول به نفع مردم است. در روایات متعددی ذیل آیه کریمه ولایت پیامبر اکرم آمده که پیغمبر اکرم فرمود: انا اولی بانفسکم بعد فرمودند اگر کسی از دنیا رفت و قرضی داشت من قرض او را می دهم چون من اولی از او هستم. چندین روایت آیه کریمه "ان النبی اولی بمومنین" را این طور معنی می کنند که یعنی من به داد مردم می رسم نه این که من حاکم مردمم و هر چه می گویم مردم باید اطاعت کنند. یعنی این که مردم هر مشکلی دارند من به حل آن اولی هستم. اگر چنین شرایطی عمل شود مسلماً روحانیت در دل مردم جایگاه خواهد داشت. تاریخ را ملاحظه بفرمایید ببینید روحانیت کجا بود و به کجا رسیدیم.

آیت الله گرامی در ادامه با یاد کردن از یک رویداد تاریخی پیرامون جایگاه اجتماعی روحانیت ادامه داد: یک وقتی در تهران مرحوم آقا شیخ نبی نوری الاغش را در کوچه بسته بود رهگذری به الاغ پخ می کند و الاغ هم جفتکی زده بود. کم کم دهان به دهان شایع شد که یک نفر یهودی الاغ آقا شیخ را پی کرده کم کم خبر این جور شد که آقا سوار الاغ بوده و زمین خورده بعد شایع شد که یهودی ها می خواستند آقا را بکشند سر این موضوع پخ کردن الاغ آقا شیخ نوری بازار تهران بسته شد. حالا ملاحظه کنید سرچهار راه بازار قم طلبه ای با دیگری سر تصادف رانندگی حرفش شده این طلبه را مفصل کتک زدند یک نفر نیامده حمایت کند. شخص را هم می شناسیم از افراد متدین و خوب است یک نفر حمایت نکرده است. چرا به اینجا رسیدیم؟

در گذشته مسایلی عجیب در زمینه عظمت روحانیت بوده است مگر میرزای شیرازی چه کرد که به آن مقام رسید که در حرم ناصر الدین شاه هم با آن یک خط قلیان ها را شکستند. معلوم می شود روحانیتی می تواند اثر گذار باشد که اتصال به مقامات الهی داشته باشد.

آیت الله گرامی افزود: در این اواخر من مرحوم آقای مرعشی نجفی را می دیدم که در اتاق کوچک دم در که معمولاً هم باز بود می نشستند زن، مرد، روستایی، شهری، عالم و غیر عالم می آمدند زانو به زانوی ایشان می نشستند و حرفشان را می زدند. اما اگر مرجعی هم باشد که به هیچ وجه نتوان به او دسترسی پیدا کرد معلوم است که محبت از دل ها بیرون می رود. پیغمبر اکرم و امام صادق اگر آن موقعیت را داشت ابتدا یک روابط بالاتر با زیر بنای عالم خلقت و با ذات احدیت داشتند و از طرف دیگر پیوند محبت و مودت با مردم. مردم خودشان را از امام و پیامبر جدا نمی دانستند تا آن جایی که بچه ها در کوچه جلوی پیغمبر را می گرفتند همانطور که حسنین را سوار دوش خود می کنی باید ما را هم سوار دوش خودت بکنی.

آیت الله گرامی با اشاره به مرحوم آقا شیخ عبدالنبی اراکی که پیش از مرحوم آقای بهجت در مسجد فاطمیه نماز می خواند افزود: ایشان عقیده اش این بود که مرجع باید یک ولایت باطنی و تصرفات باطنی داشته باشد نمی خواهیم حالا حتماً او را صحه بگذاریم ولی بالاخره تا آن پیوند نباشد ارتباط با مردم حاصل نمی شود. ما برای تحصیل یک همچون ارتباطی به آن ارتباط معنوی نیاز داریم و دراین زمینه یکی احتیاط های مالی لازم است. حالا شما ملاحظه می کنید که شرایط به کجا کشیده است نیاز به توضیح نیست. بیخود انسان تنزل نمی کند تنزل فرد با تنزل یک قشر متفاوت است فرد بالا و پایین دارد ولی یک قشر و یک جامعه وقتی تنزل کرد یک بلای عمومی است که باید فکر اساسی در این زمینه شود.

آیت الله گرامی در ادامه خاطره ای از حضرت امام نقل کرده و ادامه داد: مرحوم امام در اوایل مرجعیت شان قبل از شرایط حکومت اگر سوار تاکسی می شدند یک مختصری زیادی پول به تاکسی داده می شد اعتراض می کردند که چرا پول اضافی دادید. سر سفره شان هم بودیم نمی گویم خیلی زاهدانه بود اما در حد ساده متوسط مردم بود. ایشان یک عبای زمستانی داشتند که وصله داشت و چندین سال می پوشیدند گاهی این طرف وصله را جمع می کردند که خیلی دیده نشود و آن همه تحقیقات و تالیفات داشتند.

آیت الله گرامی با ابراز تأسف ادامه داد: گاهی شنیده می شود راست یا دروغ یک کسی خانه خودش را برای تهیه مقدمات خرج فلان مقام فروخته باشد گذشتگان چنین شرایطی را رعایت کردند که خداوند هم دست شان را گرفت.

ایشان افزود: اگر ما از کنار مردم رد شدیم و دیدیم مردم سلام نمی کنند باید بفهمیم که این هشدار یک عذاب الهی است. یعنی روحانیت قدرتی ندارد و نمی تواند کاری بکند. برای نجات از این وضع باید از خودمان شروع کنیم لااقل کتاب حدیثی کنار دستمان باشد قبل از خواب لااقل دو تا حدیث بخوانیم بلکه نورانیت پیدا شود. قدیم ها تداوم نماز شب مسئله عادی روحانیت بود نماز شب ها در حرم خوانده می شد تداوم زیارت جامعه کبیره و تداوم دعای توسل بود. بنده خودم را عرض می کنم امکانات روحی مان طوری شده که دائما می گوییم وقت نداریم و گرفتاریم و ارتباط مان از اصل قطع شده مثل قطع ارتباط شاخه از درخت و اینگونه نمی شود امید خدمت داشت.

آیت الله گرامی با اشاره به اعتراضات مردمی در برخی کشورهای عربی از جمله بحرین افزود: چون در بحرین مردم از روحانیت فاصله ندارند این امر مایه امید است، در مصر چنین ارتباطی نیست چون روحانیت سنی متفاوت است و ارتباط روحانیت شیعه با مردم را ندارد. خدا نکند که روحانیت شیعه این طور شود و مراجع خانه نشین شوند و حکومت ها هرچه تصمیم گرفتند آن شود. آینده خطر دارد همیشه شرایط مثل الان نیست ممکن است شرایطی باشد که اگر کارها از دست مراجع گرفته شود بعدها شرایط دیگری پیش بیاید.

وی در پایان افزود: مهم ترین چیزی که برای روحانیت مسئله است بعد از پیوند معنوی با مقامات الهی استقلال حوزه است، اگر این استقلال، خدای ناکرده از بین برود و حوزه وابسته شود همیشه که شرایط این نیست که یک نفر روحانی در رأس کشور باشد یک وقت شرایط طوری دیگری می شود که آن وقت روحانیت هم استقلالش از بین رفته است.

دفتر ایشان بعد از انتشار این سخنان در برخی رسانه ها اعلام کرده است:"مفاد سخنرانی فقط نصیحت و هشدار اخلاقی بود ؛ که تا ظهور امام عصر (ارواحنافداه) نشده است ممکن است تحولاتی در پیش باشد ، باید همواره مراقب رفتارمان باشیم که با همه مشکلات که در حفظ انقلاب اسلامی وجود دارد جوامع انقلابی کشور همانند همۀ سالهای گذشته علاقمند و فعّال در مسیر انقلاب و ارتباط با روحانیت هستند ، راهپیمائی های پرشور مردمی و انبوه جلسات مذهبی شاهد بر مدّعاست. هشدار برای حفظ این موقعیت است نه چیز دیگر ."

http://ayandenews.com/news/26197/

درس نخوانید تا بیکار نباشید! - فرارو

علی رضوی — Fri, 25 Feb 2011 05:26:11 GMT

نرخ حیرت‌آور بیکاری دانشگاه‌ رفته‌ها

این نخستین بار نیست که در برابر وضعیت اشتغال دانش‌آموختگان مراکز آموزش عالی چنین گزاره‌های حیرت‌آوری قرار می‌گیرد. پیش از این و در بهار سال جاری نیز گزارش‌ها حکایت از آن داشت که «متوسط رشد ذخیره بیکاران کشور 14 درصد و متوسط رشد ذخیره بیکاران دارای مدارک دانشگاهی 70 درصد است و بنابراین متوسط ذخیره بیکاری در کشور برای دانشگاهیان 5 برابر بیشتر است».

اگر اخبار انقلاب‌های عربی اجازه دهد؛ تکان‌دهنده‌ترین خبر این روزها باید اعلام نظر وزیر کار در خصوص نرخ بیکاری دانشگاهیان باشد. شیخ‌الاسلامی روز گذشته وضعیت اشتغال افرادی را که تحصیلات عالی ندارند، بهتر از دانش‌آموختگان دانشگاهی دانست و این مسئله را نیز ناشی از بی‌مهارتی آنان دانست. به گفته وزیر کار «بررسی‌ها نشان می‌دهد که نرخ بیکاری زیر دیپلم‌ها در حال حاضر یک درصد و افراد دارای مدرک لیسانس 20 درصد؛ یعنی 20 برابر افراد کم سواد است که این نشان می‌دهد آموزش‌ها هیچ ربطی به نیازهای بازار کار ندارند».

این نخستین بار نیست که در برابر وضعیت اشتغال دانش‌آموختگان مراکز آموزش عالی چنین گزاره‌های حیرت‌آوری قرار می‌گیرد. پیش از این و در بهار سال جاری نیز گزارش‌ها حکایت از آن داشت که «متوسط رشد ذخیره بیکاران کشور 14 درصد و متوسط رشد ذخیره بیکاران دارای مدارک دانشگاهی 70 درصد است و بنابراین متوسط ذخیره بیکاری در کشور برای دانشگاهیان 5 برابر بیشتر است». قبل از این آمار هم یکی از مسئولان اتاق تعاون زنجان اعلام کرده بود: «هم اکنون نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها و زنان بیش از متوسط نرخ بیکاری کشور است».

به اعتقاد کارشناسان یکی از علل مهم افزایش بیکاری در بین فارغ التحصیلان متناسب نبودن رشته ها و آموزش های دانشگاهی با نیاز بازار کار است، انتزاعی بودن متون درسی دانشگاه ها و تطبیق نداشتن آنها با واقعیت های اجتماعی علت مهم دیگری است که به بیکاری فارغ التحصیلان دامن می زند.

دانشگاه که در کشورهای توسعه‌یافته اصلی‌ترین دریچه امید جوانان برای یافتن شغلی مناسب با شان و جایگاه اجتماعی مناسب است در ایران در حال تبدیل به عاملی برای بیکاری جوانان شده است. فقدان توان دانش‌جویان و دانش‌آموختگان برای جذب در مشاغل مرتبط با رشته تحصیلی موجب شده است که آن‌ها به اشتغال در مشاغل کاذب روی بیاورند. یکی از مصادیق این مسئله، عضویت و فعالیت در شرکت‌های هرمی است. یک تحقیق نشان می‌داد ۱۰ درصد دانشجویان برتر کشور در دانشگاه شریف عضو شبکه های هرمی بوده اند.

براساس گزارش های موجود، بسیاری از فارغ التحصیلان رشته های علوم انسانی، پزشکی، کشاورزی، شیمی، کامپیوتر، معماری، صنایع و... با اشباع بازار کار روبه رویند و به شغل مورد نظرشان دسترسی ندارند و معمولا در رشته ها و فعالیت هایی اشتغال دارند که هیچ ربطی به تخصص شان ندارد.

یک دانش‌جوی دکترای ژنتیک که در تمام طول مدت تحصیل خود مسافرکشی می‌کرده به جام جم می‌گوید: «تقریبا در تمام دنیا دانشجویان برای گذران زندگی و تامین مخارج تحصیل کار می کنند. بعضی ها پیشخدمت رستوران هستند یا فروشنده و صندوقدار و راننده اند، اما اطمینان دارند بعد از فراغت از تحصیل به شان و پرستیژ اجتماعی و اقتصادی می رسند، اما در کشور ما این مساله روشن نیست. من با وجود داشتن مدرک دکتری هم مطمئن نیستم بتوانم شغل ایده آلم را داشته باشم».

این آمار تکان‌دهنده در حالی منتشر می‌شود که حجم سرمایه‌گذاری‌های عمرانی برای اشتغال‌زایی چندان متناسب نیست. به عنوان مثال در لایحه بودجه سال 90 حجم سرمایه‌گذاری 38 هزار میلیارد تومان پیش‌بینی شده است. بر اساس آمار موجود برای ایجاد هر شغل از 20 تا 40 میلیون تومان سرمایه‌گذاری نیاز است. بر اساس آمار موجود این حجم سرمایه‌گذاری عمرانی در بهترین حالت می‌تواند چیزی قریب یک میلیون و سیصدهزار شغل ایجاد کند. آن هم‌ در بدون در نظر گرفتن این نکته که حجم قابل توجهی از این مبلغ صرف حفظ مشاغل سابق می‌شود.

پیش بینی می شود که جمعیت جوان و فعال ایران تا سال ۱۴۰۰ به بیش از ۶۰ میلیون نفر برسد و ایران باید تا آن سال ۲۹میلیون فرصت شغلی ایجاد کند. این بدان معناست که تا 10 سال آینده باید به طور متوسط هر سال 3 میلیون شغل ایجاد شود و از این میان مشاغلی که نیروی انسانی سهم قابل توجهی را از سرمایه آنان دربرمی‌گیرد بایستی در اولویت باشد.

http://www.fararu.com/vdcgnx93.ak9yn4prra.html

"طیف محسن رضائی ازاین ور مانده و از آن ور مانده اند"-دی نا - شفاف

علی رضوی — Fri, 25 Feb 2011 05:24:53 GMT

از ابتدا هم تقسیم بندی احمدی نژاد به عنوان اصولگرا درست نبود!

صادق زیباکلام

شاید درست تر این است که بگوییم احمدی نژاد مسافر اتومبیل اصولگرایی بود. در یک مقطعی سوار آن شد بدون اینکه وابستگی عمیق و ریشه داری به اصولگرایی داشته باشد.من فکر می کنم که شاید از ابتدا هم تقسیم بندی احمدی نژاد به عنوان یک اصولگرا تقسیمی بندی درستی نبود.

تحلیلی از آرایش انتخاباتی اصولگرایان مجلس به روایت دکتر صادق زیبا کلام
بخش عمده ای از اساتید دانشگاهی رشته علوم سیاسی در هنگام ظهور طوفانهای سیاسی از اظهار نظر اجتناب می کنند و معتقدند ورود به مصادیق سیاسی در جریانها کاری غیر علمی و بیهوده است، اما در این بین دکتر زیبا کلام جزو معدود اساتید دانشگاهی است که دستی بر آتش دارد و از زمان اصلاحات تا کنون با تحلیل ها و مقاله های خویش حضور فعالی در عرصه مطبوعات داشته است.

شاید حافظه تاریخی سیاسیون به یاد داشته باشد که در هنگام مستی اصلاح طلبان و حمله آنها به هاشمی رفسنجانی، زیبا کلام بود که یک تنه هاشمی را نگهبان همیشگی مدرنیته و سکولاریسم معرفی می کرد و یا در هنگام طوفان آبادگران، اصلاح طلبان را به شرکت در انتخابات تشویق کرد. در هر صورت زیبا کلام را می توان مهمترین مدافع مدرنیته به سبک ایرانی دانست و از نگاه او ویژگی های جالب جناههای سیاسی را رصد کرد.

صادق زیبا کلام استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران ، پژوهشگر و تحلیل‌گر سیاسی است، با او در گفتگویی درباره آینده انتخابات مجلس، شکاف میان اصولگرایان و جهان بینی دو طیف مختلف اصولگرایان به گفتگو نشستیم و او برایمان نقشه کوچکی از سیاست ایران را ترسیم کرد.

ترکیب مجلس آینده را چگونه پیش بینی می کنید؟
در مورد نقشه سیاسی ایران در کوتاه مدت می توان یک تصویر کلی به این شرح ترسیم نمود: نخست آنکه اصلاح طلبان از نظر تشکیلات و رهبری ظرف 19 ماه گذشته به دلیل قلع و قمع گسترده ای که از شخصیت های اصلاحات صورت گرفته، عملا تارو مار شده اند. تشکیلات آنان غیرقانونی قانونی اعلام شده، رهبرانشان یا زندانی هستند یا دوران محکومیت خود را در مرخصی از اوین دارند سپری می کنند، یا به قید وثیقه آزاد هستند و یا اگر آزاد هستند باید دست به عصا باشند.

طبیعتا رهبری اصلاح طلبان چه در انتخابات مجلس و چه در انتخابات ریاست جمهوری سال 92 فاقد توانایی حضور است. اما اگر چه جنبش اصلاح طلبان از نظر رهبری و سازماندهی زمین گیر شده است، اما نباید فراموش کرد که اطلاح طلبی به عنوان یک نیروی سیاسی و اجتماعی از ظرفیت بالقوه نیرومندی در جامعه برخوردار است. همه دلایلی که باعث بوجود امدن دوم خرداد 1376 شدند همچنان با گذشت 13 سال باقی مانده اند. نیاز به یک رفورم و تغییرات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بود که باعث بوجود آمدن ضرورت جریانی بنام اصلاحات در ایران شد.

بنظر من ظرف 13 سال گذشته این نیاز همچنان وجود داشته است. مولفه های این نیازها چه در حوزه اقتصادی، اجتماعی یا سیاسی هنوز در عمق جامعه ما وجود دارند. چرا که ظرف 13 سال گذشته فقط سعی شده اصلاح طلبان را سرکوب کنند در حالیکه صورت اصلی مسله که ضرورت اصلاحات است همچنان باقی مانده اند. اگر بخواهم خلاصه کنم از نظر رهبری و تشکیلاتی نیروهای اصلاح طلب قلع و قمع شده اند، ولی ضرورت یا نیاز به اصلاحات اگر از دوم خرداد76 بیشتر نشده باشد که قطعا هم شده یقینا کمتر نشده است.

اما در مورد اصولگرایان؛ من مطئنم صحنه اصلی برای انتخابات مجلس سال آینده و ریاست جمهوری سال 1392 از آن اصولگرایان خواهد بود. در عین حال اردوگاه اصولگرایان در حال پوست انداختن و یک دگردیسی است. شکاف عمیقی میان آنچه که من به آنها اصولگرایان سنتی از یک سو و اصولگرایان تندرو ورادیکال از سوی دیگر می گویم دارد بسرعت ایجاد می شود.

مصادیق این تقسیم بندی شامل کدامین چهره ها و شخصیت ها در هر دو طرف می شود؟
اصولگرایان سنتی شامل چهره هایی همچون برادران لاریجانی، دکتر احمد توکلی، مهندس محمد رضا باهنر، الیاس نادران ، عماد افروغ، دکتر علی مطهری و بسیاری از نمایندگان مجلس هشتم و قس علیهذا. البته بموازات افراد شما باید به نهاد ها هم توجه کنید..

و نهادهای اصولگرایان سنتی؟
جامعه روحانیت مبارز، حزب موتلفه، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، بسیاری از روحانیون وابسته به جناح راست ، بسیاری از ائمه جمعه و جماعات، مراجع طرفدار دولت.......

و اصولگرایان رادیکال؟
من اصولگرایان رادیکال را در آقای احمدی نژاد و طرفدارانش چه درون مجلس و چه بیرون مجلس خلاصه می کنم. این شکاف منظما رو به افزایش است.

ولی ما شاهد تلاشهای زیادی هستیم که برای نزدیکی این شکاف به یکدیگر می شود اخیرا هم بحث منشور اصولگرایی، نشستهای جامعتین، دیدارهای میان ایت الله مهدوی کنی و ایت الله یزدی و سایر تلاشها بمظور ایجاد وحدت میان اصولگرایان دارد صورت میگیرد، فکر نمی کنید این تلاشها ببار بنشیند؟
نه فکر نمی کنم اینگونه شود.

چرا؟
ببینید اختلافات و منازعات سیاسی در هر جامعه ای از جمله ایران خودمان، بواسطه یکسری دلایل و اسباب و علل و انگیزه های مشخص سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بوجود می آیند و با پند و نصیحت و اندرز و ریش سفیدی و شیخوخیت از بین نمی روند. ما چون در ایران یک نگاه سنتی و کدخدا منشی به سیاست داریم و بدلایل تاریخی از نظر توسعه سیاسی خیلی عقب مانده ایم فکر می کنیم اگر اصلاح طلبان یا مثلا دانشجویان یا اصولگرایان را نصیحت کنیم درست می شود و آنان اشتی می کنند و دست از مطالبات و خواسته هایشان بر میدارند و معمولا هم وقتی نمی شود آنوقت با زور و با بگیرو ببند با آنها برخورد می کنیم.

بسیار خوب اگر موافقید برویم بر سر ریشه های اختلافات میان اصولگرایان؟
ببینید خیلی کلی اگر خواسته باشم بگویم، اساسا جهان بینی دو طیف رادیکال و سنتی در خیلی از حوزه ها با یکدیگر متفاوت است. فی المثل سنتی ها از نظر پایگاه اجتماعی نگاهشان بیشتر به نهاد های سنتی تر مثل روحانیت و احزاب و تشکل های همسو با روحانیت است. اما اصولگرایان رادیکال خیلی اصراری بر اینکه همچنان با روحانیت باشند ندارند و سمت و سویشان به طرف لایه های جوان تر و تحصیلکرده تر جامعه است. سنتی ها ترجیح می دهند همچنان پشت سر روحانیت گام بردارند در حالیکه رادیکالها خیلی خود را مقید به جای پای روحانیت گذاردن نمیدانند. در خصوص سیاست خارجی سنتی ها همچنان می خواهند به دشمنی با غرب و بالخص امریکا ادامه دهند در حالیکه رادیکالها اگر پا دهد ممکن است همچون اصلاح طلبان به سمت تنش زدایی با غرب و حتی امریکا هم بروند. در خصوص رعایت حوزه شریعت هم همینطور. سنتی ها برروی رعایت طابق النع شریعت تاکید دارند در حالکیه نگاه رادیکالها منعطف تر است. البته این دو گروه زمانی که دشمنی به نام اصلاح طلبان وجود داشت، با هم متحد بودند اما حالا که خطر اصلاح طلبان را قع و قمع کرده اند طعبیی است که هر کدام به راه خود می روند.

آقای دکتر شما چندی پبش با روزنامه آرمان مصاحبه ای در مورد آقای رحیم مشایی کردید که خیلی سرو صدا به راه انداخت. جایگاه ایشان را در این تحلیلها در کجا قرار می دهید؟
اولا آن مصاحبه در مورد آقای رحیم مشایی نبود....

ولی همه آن را اینطور برداشت کردند.

درست می گوید ولی آن مصاحبه شبیه همین مصاحبه بود یعنی در مورد انتخابات صورت گرفت و بالطبع صحبت آقای رحیم مشایی هم بمیان آمد.

بسیار خوب بریم سراغ نظرتان در مورد ایشان در تقسیم بندی تان در مورد دو جریان میان اصولگرایان.

ایشان قطعا در میان اصولگرایان ستتی جایگاهی و پایگاهی ندارد. می ماند در میان طیف رادیکال. ایشان قطعا مغز متفکر و پدر خوانده مخالفین سنت گرایان است.

احساس می کنم شما در خصوص توصیف آقای مشایی بعنوان اصولگرای رادیکال مشکل دارید؟
من در حقیت با هر توصیفی از آقای رحیم مشایی که در بر گیرنده بکار گیری صفت رادیکال باشد مشکل پیدا می کنم چون اساسا ایشان را در کمتر حوزه ای میتوان رادیکال توصیف نمود. من بیشتر ایشان را مخالف اصولگرایان سنتی توصیف می کنم تا اینکه یک اصولگرای رادیکال باشد.

یعنی معتقدید ایشان با سنتی ها اختلاف دارند؟
بله اختلافات جدی و اساسی. همه تعریف هایی که من از اصولگرایان رادیکال کردم در مورد آقای مشایی صادق است.

با این حال شما او را رادیکال نمی دانید؟
بله همینطور است.

جالب است چرا؟
ببینید من این را قبلا هم گفته ام، ایشان ظرف 19 ماه گذشته که از انتخابات 22خرداد 88 می گذرد حتی یکبار هم لفظ فتنه و فتنه گران را در مورد مخالفین و معترضین به نتایج انتخابات را بکار نبرده است. یکبار به مخالفین توهین و بی احترامی نکرده، یکبار نگفته اینها وابسته به بیگانگان هستند و قس علیهذا.

از این تفاوتها که بگذریم اختلاف اساسی دیگر ایشان با سنتی ها در ارزیابی شان از میزان محبوییت جریان اصولگرایی یا جریان راست است. اصولگرایانی که ذیل آقای رحیم مشایی هستند معتقدند که پایگاه مردمی اصولگرایان سنتی گسترده نیست و در انتخابات بعدی همان رایی را به دست می آورند که آقای ناطق نوری در دوم خرداد 76 به دست آورد. یعنی رای روحانیت مبارز، جامعه مدرسین و مجموعه جناح راست بین 5 تا 7 میلیون بیشتر نیست و ما بقی آرایی که آقای احمدی نژاد در انتخابات سال 84 یا 88 بدست آورد مال خود آقای احمدی نژاد است و ارتباطی به حمایت اصولگرایان از وی ندارد.

اینکه حالا این نظر درست است یا نه را نمی شود حدس زد، اما حرف آقای مشایی این است که اگر نامزد اصولگرایان سنتی در سال 1392 کاندیدای ریاست جمهوری بشوند بین 5 تا 7 میلیون بیشتر رای نمی آورند، اما جناح احمدی نژاد می تواند جریان خرداد 1384 و 1388 را دوباره رقم بزند. بنابراین اصولگرایان رادیکال حاضر نیستند رای خود را صرف سنتی ها بکنند.

آیا شما این تحلیل را قبول دارید؟
سوال سختی است. واقعیت به هر حال این است که وقتی انتخابات در شرایط طبیعی در سال 76 صورت گرفت جناح راست 6 میلیون رای بیشتر نیاورد. در عین حال من هم معتقدم که بخش عمده ای از 17 میلیون رای آقای احمدی نژاد در تیر 84 واقعا رای خودش بود. حالا اینکه چه جوری توانست آن 17 میلیون را بیاورد مستلزم یک مصاحبه مفصل است.

به هر حال عرصه رقابت میان خود اصولگرایان در انتخابات سال 92 خواهد بود. در عین حال جریان بالقوه اصلاح طلبی نیز باقی می ماند. همان جریانی که دوم خرداد 1376 را رقم زد و به مهندس موسوی 13 میلیون رای داد. هم طیف سنتی اصولگرایان و هم طیف رادیکال سعی می کنند این آرا را به سوی خود جذب کنند، بنابراین رقابت بین سنتی ها و رادیکال ها شکل خواهد گرفت برای به دست آوردن درصدی از رای 13 میلیونی مهندس میرحسین موسوی. عامل تعیین کننده میان سنتی ها و رادیکال ها این است که هر کدام چه میزان از آن 13 میلیون را بتوانند بدست آورند.

مسلما طیف اصولگرایان با شکاف مواجه شده و پریشانی خاصی در آن دیده می شود آیا میتوان گفت اصولگرایانی داریم که طرفدار احمدی نژاد باشند؟
قطعا اینطور است. ما یک سری اصولگرا داریم که جوانتر هستند و جزو اصولگرایان رادیکال محسوب می شوند و طرفدار آقای احمدی نژاد هستند. اینکه حالا تعداد اینها چقدر است مشخص نیست ولی بسیاری از اصولگرایان جوانتر، طرفدار احمدی نژاد هستند؛ چه در مجلس، جه در بسیج و چه در سپاه و البته تعدادشان کم هم نیست.

آیا شما هنوز احمدی نژاد را یک اصولگرا می دانید یا تعریف خاص دیگری برای وی متصور هستید؟
من فکر می کنم که شاید از ابتدا هم تقسیم بندی احمدی نژاد به عنوان یک اصولگرا تقسیمی بندی درستی نبود. شاید درست تر این است که بگوییم احمدی نژاد مسافر اتومبیل اصولگرایی بود. در یک مقطعی سوار آن شد بدون اینکه وابستگی عمیق و ریشه داری به اصولگرایی داشته باشد. اصولگرا به نظر من یعنی احمد توکلی، عماد افروغ، ایت الله مهدوی کنی، ایت الله جوادی املی، حسین الله کرم، حبیب الله عسکر اولادی، عباس شیبانی، سردار رحیم صفوی، آیت الله امینی در قم ، علی مطهری .......

نقش افرادی چون علی مطهری، احمد توکلی و علی لاریجانی را در انتخابات آینده چگونه می بینید؟
آقایان علی لاریجانی با علی مطهری متفاوت هستند و مهم ترین تفاوتشان در نوع مخالفت آنها با آقای احمدی نژاد است. آقای لاریجانی با محافظه کاری بیشتری مقابل احمدی نژاد می ایستد در حالی که مطهری و توکلی صریح تر و عملی تر هستند، توکلی بیشتر به سمت آقای مطهری نزدیک است و اگر در مخالفت با احمدی نژاد، مدال طلا را به مطهری بدهیم قطعا مدال نقره از آن توکلی خواهد بود. این گروه همان گروه سنتی اصولگرایان هستند و در جریان انتخابات نیز در طیف سنتی قرار خواهند گرفت.

و شانس آنان در انتخابات؟
خیلی کم

آیا طیف محسن رضایی برای انتخابات آینده ایران وارد عرصه رقابت برای بار چهارم خواهد شد و آیا برای وی و طیف اش استقلالی از اصولگرایان و بالاخص از آقای هاشمی رفسنجانی قایل هستید؟
بگذارید از اینجا شروع کنم که آقای محسن رضایی یک نیروی سیاسی است اما وزن زیادی ندارد. طرفدارانش معطوف به یک سری فرماندهان سپاه در سطح کشور است که خیلی هاشان بازنشسته شده اند و بعضا به کارهای بازرگانی و اقتصادی روی آورده اند.

من به طیف محسن رضایی لقب «از این ور مانده و از آن ور رانده» می دهم. او قطعا میان روشنفکران و اصلاح طلبان جایی ندارد و در میان اصولگرایان نیز جایگاه مهمی ندارد و این اصطلاح از این طرف مانده و از آن طرف رانده برایش بهترین اصطلاح است. اما در مورد نسبتش با اقای هاشمی رفسنجانی باید بگویم که در این 22 سالی که از جنگ گذشته و بخصوص آن شکلی که جنگ تمام شد و مرحوم امام(ره) گفتند من جام زهر را نوشیدم و آبرویی اگر داشتم با خدا معامله کردم، آقای رضایی این ناکامی را سعی کرده اند پای آقای هاشمی رفسنجانی بگذارند که ایشان باعث شد جنگ آنگونه تمام شود و ما قطعنامه 598 را اجبارا پذیریم.

البته واقعیت مطلب این است که مهم ترین و بزرگترین خدمتی که آقای هاشمی به ایران در طول بیش از نیم قرن حیات سیاسی اش کرد، قطعا پایان دادن به جنگ با عراق بود. ایشان در شرایطی به جنگ به گونه ای آبرومندانه توانست خاتمه دهد که برخی از مسئولین نظامی هنوز به دنبال آرمانها و رویاهایی مثل فتح بصره و بغداد بودند در صورتیکه توان مملکت از بین رفته بود و صنایع کشور عملا نابود شده بود و عراقی ها در مراحل آخر جنگ به لحاظ نظامی آنقدر قدرتمند شده بودند که ای بسا می توانستند اهواز و آبادان را بگیرند یا دست کم آنرا با خاک یکسان کنند.

از خرداد 61 به بعد و پس از فتح خرمشهر بنیه و توان ما تحلیل رفته بود و بنیه و توان نظامی عراقی ها در عوض افزایش یافته بود، به نظر من دلیل آن جملات امام بهنگام پذیرش قطعنامه 598 بلند پروازی های غیر واقع بینانه همان فرماندهان نظامی بود که خواسته هایشان در عالم واقع دست نیافتنی می نمود. آقای هاشمی در این 22سال هیچ وقت به کنایه ها و انتقادات اقای محسن رضایی و دیگر فرماندهان نظامی جوابی ندادند. اما بهر حال داستان جنگ بالاخره گفته خواهد شد.

در عین حال وقتی شما خاطرات آقای هاشمی را می خوانید، می بینید که چقدر بنیه کشور تحلیل رفته بوده و نه تنها ما توان نظامی را از دست داده بودیم بلکه توان اقتصادی هم نداشتیم. بنابراین فکر نمی کنم بشود آقای محسن رضایی خیلی در اردوگاه آقای هاشمی قرار داد. قطعا اقای هاشمی کنایه ها را می بینند و می شنوند و ترجیح می دهد چیزی نگوید.

به عنوان یک تحلیلگر مسائل سیاسی می خواستیم نظر شما را درباره آینده طیف موسوم به احمدی نژاد را بدانیم؟
من فکر کنم در قسمت نخست به سئوال شما جواب دادم. این سئوال دشواری است. احمدی نژاد در مجموع کارنامه موفقی نداشته. این عدم موفقیت در همه حوزه ها وجود داشته است، از سیاسی گرفته تا اقتصادی تا اجتماعی تا در عرصه بین المللی. در حالیکه دولت او در بهترین شرایط بعد از انقلاب قرار داشته و حتی دولت مهندس موسوی هم علیرغم پشتیبانی امام(ره) از امکانات آقای احمدی نژاد برخوردار نبود.

بر خلاف دولتهای آقای هاشمی و آقای خاتمی توان اجرایی بالقوه احمدی نژاد خیلی بالا بوده و نه مجلس با او مخالفتی کرده و نه هیچ نهاد و ارگان دیگری و بالاتر و مهم تر از همه اینها اینکه از حمایت قاطع و بی چون و چرا و همه جانبه رهبری هم برخوردار بوده . صدا و سیما هم در اختیارش بوده بعلاوه یک دو جین روزنامه و مهم تر از همه در آمد هنگفت نفتی دوران احمدی نژاد است. در زمان آقای خاتمی نفت بشکه ای 20-30 دلار بود و در زمان احمدی نژاد کمتر از 70 دلار نبود و نمی توان درآمدهای نفتی آقای احمدی را با درآمدهای نفتی دوران هاشمی و خاتمی مقایسه کرد. علی رغم همه این شرایط مطلوب من معتقدم ایشان خیلی در زمینه اقتصاد موفق نبوده و از نظر سیاسی هم ایضا. البته بنظر میرسد ایشان یک تجدید نظرهای دارند در رفتارهای سیاسی شان ایجاد می کنند.

چه تغییراتی؟
این توجهاتی که ایشان دارند به ایران، فرهنگ ایران ، به کوروش نشان می دهند. مهم تر اینکه پس از اینکه بعد از انتخابات مخالفان خود را خس وخاشاک نامید، اما از بعد از آن هرگز به مخالفین خود حمله نکرده و حتی از عباراتی چون فتنه و فتنه گر، سود نجسته و به نظر من این امر کاملا آگاهانه بوده است. ولی اینکه این که اینها چقدر بتواند آن 13 میلیون را مجاب کند که به سمت او بیایند خیلی جای تردید دارد.

چرا؟
برای اینکه آن 13 میلیون تحصیلکرده ها و نخبگان فکری و فرهنگی جامعه هستند و به این اسانی نمی توان حمایت آنها را بدست آورد. بعلاوه این اقشار هیچوقت برای آقای احمدی نژاد مطرح نبودند و بر عکس توجه ایشان از ابتدا بسمت اقشار ولایه های سنتی تر، کم سواد تر، کم درآمد تر و ساکنین روستاها و شهرهای کوجک بوده تالایه های تحصیلکرده تر و فرهیخته تر جامعه. البته اگر آقای احمدی نژاد یا آقای رحیم مشایی حمایت این اقشار را بخواهند به نظر من باید گامهای بلندتری در جهت آزادی های سیاسی و آزادی مطبوعات برداردند ولی اگر به همین سبک و سیاق جلو برود نه در زمینه سیاسی و نه در زمینه اقتصادی و نه در زمینه های اجتماعی خیلی موفق نخواهند بود.

http://www.dayna.ir/NSite/FullStory/News/?Id=182684

ماجرای تعاونی اعتبار"بهمن ایثار" ؛ هشداری که باید جدی گرفت!-عصرایران

علی رضوی — Fri, 25 Feb 2011 05:22:16 GMT

اگر این موضوع مربوط به یک صندوق قرض الحسنه محلی بود، شاید می شد پذیرفت که مسوولان در جریان نبوده اند ولی وقتی تشکیلاتی به این وسعت در 160 نقطه کشور شعبه می زند، بسیار سوال برانگیز است و نشان می دهد ساز و کارهای نظارتی هنوز به حد کافی قوی نیستند.

در پی تماس های متعدد تعداد زیادی از کاربران عصرایران درباره تعاونی اعتباری بهمن ایثار که به طور ناگهانی تعطیل شده و به گفته اعضا ، پول های آنان که به امید اخذ وام در آن سرمایه گذاری کرده بودند بلاتکلیف مانده است ، عصرایران موضوع را پیگیری کرد که نتیجه آن مختصراً به شرح زیر است.
در ضمن چنانچه مسوولان مربوطه توضیحات بیشتری در این باره داشته باشند ، عصرایران همچنان آماده اطلاع رسانی است.

1 - شرکت تعاونی اعتبار بهمن ایثار ، از وزارت تعاون مجوز داشته ولی از آنجا که کار مالی و اعتباری می کرده ، می بایست از بانک مرکزی هم مجوز می گرفته است که این کار را نکرده و لذا از منظر بانک مرکزی فعالیتش غیر قانونی بوده است.البته مسوولان این تعاونی اعلام کرده اند که در صدد کسب مجوز هستند.

2 - تا آنجا که عصرایران بررسی کرده ،خوشبختانه موضوعی به نام کلاهبرداری و بردن اموال مردم و فرار و این قبیل مسائل در میان نبوده و اموال سپرده گذاران ، در حساب های مسدود شده نگه داری می شود و قرار است به ایشان مسترد گردد.

3 - از آنجا که بخش قابل توجهی از پول های این گونه موسسات همواره به صورت وام در دست مشتریان است ، برای تسویه حساب این وام ها و بازگشت پول ها به صندوق و استرداد نهایی آنها به سپرده گذاران ، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ، موسسه مالی اعتباری مولی الموحدین را مسوول این امور کرده است و سپرده گذاران می توانند امور خود را از این موسسه پیگیری نمایند.

در مجموع چنین به نظر می رسد که بانک مرکزی تدابیر خوبی در این باره تمهید کرده است تا نگرانی های مردم به حداقل برسد و حقوق مالی آنها نیز احیا گردد.

اما گذشته از نکات فوق که در واقع پیگیری نگرانی ها مردم در خصوص بهمن ایثار بوده ، نکات کلی زیر قابل اعتناست:

1) بعد از مدت ها که بانک مرکزی بر لزوم قانونمند شدن این قبیل موسسات تاکید کرده و نظامات خاصی هم برای این منظور مقرر داشته ، این که هنوز موسساتی مانند بهمن ایثار ، آن هم در سطح کشوری و همانند یک بانک گسترده در حال فعالیت هستند ، جای شگفتی است.
اگر این موضوع مربوط به یک صندوق قرض الحسنه محلی در یک نقطه خاص بود، شاید می شد پذیرفت که مسوولان در جریان نبوده اند ولی وقتی تشکیلاتی به این وسعت در 160 نقطه کشور شعبه می زند و آشکارا فعالیت می کند ، بسیار سوال برانگیز است و نشان می دهد ساز و کارهای نظارتی هنوز به حد کافی قوی نیستند.

توجه کنید که اگر کسی بخواهد در کوچه بن بست ، در خانه شخصی خودش ، تغییرات ساختمانی محدودی انجام دهد ، فوراً ماموران نظارتی شهرداری از راه می رسند و تا کسب مجوزهای قانونی از ادامه کار منعش می کنند(مگر آن که گاه هماهنگی های خودمانی غیرقانونی بین شان صورت بگیرد!)
یا اگر کسی بخواهد یک تالار عروسی راه اندازی کند ، باید از چند جا و از جمله اداره اماکن نیروی انتظامی مجوز بگیرد و الا مانع فعالیت اش می شوند.

حال در چنین شرایطی ، چگونه یک تعاونی مالی و اعتباری می تواند نه در یک شهر و یک خیابان که در شهرها و استان های متعددی شعبه بزند و تابلو علم کند و پول های میلیاردی از دست مردم بگیرد و وام دهد و تازه بعد از سال ها ، آقایان متوجه شوند و بگویند که کارش غیر قانونی است؟!

2 - مدام به مردم توصیه می شود که حواستان به این قبیل سرمایه گذاری ها باشد تا سرتان کلاه نگذارند و سرمایه تان به باد نرود و از این قبیل اندرزها که البته بسیار هم متین هستند ولی آقایان توجه داشته باشند وقتی موسسه ای در این سطح کار می کند و کسی هم متعرضش نمی شود ، مردم موضوع را حمل بر صحت می کنند و سرمایه گذاری می نمایند.
بنابراین بهتر این مسوولان در کنار پندهای حکیمانه شان به مردم ، مانع از شکل گیری و فعالیت این قبیل موسسات شوند و آنها را در همان مراحل اولیه کنترل و قانونمند کنند نه این که بعد از کلی فعالیت و ایجاد شعب متعدد و جمع کردن پول مردم ، ناگهان حکم به تعطیلی بدهند و مردم را این گونه نگران کنند.

3 - درست است که با تدابیر بانک مرکزی کوشیده شده تا حد امکان پول های مردم به ایشان مسترد شود که همین امر هم جای تقدیر دارد ، اما آسیب های چنین وقایعی ، فراتر از مسائل مالی است زیرا از یک سو ، نگرانی های بزرگی را در خانواده ها به وجود می آورد و برنامه های زندگی مردم را از هم می پاشد و از دیگر سو ، اصل اطمینان مردم را خدشه دار می کند که همین یک مورد ، خسران بزرگی است.
به علاوه وقتی مردم می بینند چنین موسساتی بعد از مدتها فعالیت به تیر تعطیلی و توقیف گرفتار می شوند ، دیگر برای سرمایه گذاری در موسسات قانونمند هم رغبتی از خود نشان نمی دهند تا ریسک ها را به حداقل برسانند.

به علاوه چنین مسائلی می تواند حتی گاه به ناآرامی و مشکلات امنیتی نیز بینجامد و لذا لازم است زنگ خطری که بهمن ایثار به صدا در آورد را جدی گرفت و ساماندهی این قبیل موسسات را با قدرت بیشتری دنبال کرد.

مردم ، آنقدر پول اضافی ندارند که در این موسسه و آن تعاونی به امید دریافت وام و گشودن گرهی از زندگی بگذارند و سپس برای استرداد اصل پولشان هم با مشکل مواجه شوند.

http://www.asriran.com/fa/news/157453/%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D9%87%D9%85%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%9B-%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA!

هشدارآیت‌الله‌ مکارم‌ درباره وابسته‌کردن حوزه به‌حکومت-آینده نیوز

علی رضوی — Fri, 25 Feb 2011 05:21:00 GMT

اگر حوزه‌های علمیه از دست برود، جوانانمان ازدست خواهند رفت و اگر جوانان از دست بروند، نظام اسلامی ما از بین خواهد رفت؛ چرا که همین جوانان بهترین محافظان نظام اسلامی هستند. باید کاری کنیم که روحانیت و حوزه‌های علمیه و مرجعیت شیعه استقلالشان را از دست ندهند.

آیت الله مکارم شیرازی با تاکید بر این که باید از استقلال حوزه محافظت کنیم، گفتند: هوشیار باشیم؛ چرا که ممکن است کسانی بخواهند به طرق مختلف برای حوزه‌های علمیه و روحانیت وابستگی ایجاد کنند.

به‌گزارش مرکز خبر حوزه، ایشان صبح امروز در هفتمین اجلاسیه جامعه مدرسین حوزه و علمای بلاد که در تالار قدس مجتمع آموزش عالی امام خمینی‌(ره) در حال برگزاری است، این اجلاسیه را اجلاسیه‌ای سرنوشت ساز دانسته و اظهار داشتند: معتقدم تصمیماتی که در این جلسه سرنوشت‌ساز گرفته خواهد شد، برای آینده نظام، دین و روحانیت موثر واقع خواهد شد.

حضرت آیت الله مکارم‌شیرازی در ادامه با اشاره به آیه 92 سوره مبارکه توبه گفتند: اگر جوانان ما در طول 8 سال دفاع مقدس مشتاقانه به سوی شهادت می‌شتافتند به این دلیل بود که ایمانی برگرفته از یقین داشتند.

* هشداری برای حوزه‌های علمیه
ایشان در ادامه خاطرنشان ساختند: امروزه شبهاتی که از سوی دشمنان به سوی جوانان ما حمله‌ور شده تا آنها را از دین و دیانت دور و به دنیا وابسته کند، هشداری جدی برای حوزه‌های علمیه و روحانیت محسوب می‌شود.
این مرجع تقلید خطاب به علمای بلاد، گفتند: شما به عنوان علمای دین و افرادی که در شهرستان‌های خود نفوذ بالایی دارید، باید کاری کنید که ایمان از دل جوانان بیرون نرود.

* زلزله سیاسی خاورمیانه
آیت الله مکارم‌شیرازی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحولات اخیر در منطقه خاورمیانه، تصریح کردند: امروز در منطقه، طوفانی بر پا شده و زلزله‌ای سیاسی کل آن را فرا گرفته است که در طول تاریخ سابقه نداشته است.
این مرجع تقلید افزودند: در چنین شرایطی وظایفی سنگین بر دوش ما روحانیون است و باید مراقب باشیم که حداکثر استفاده را از آن ببریم.
ایشان در شرح وظایف روحانیت شیعه در چنین شرایطی، اظهار داشتند: اولین کار ما باید تقویت وحدت عمومی مسلمین و در درجه بعد تقویت وحدت در جبهه داخلی خودمان باشد.

* تنها به اتحدوا اتحدوا اکتفا نکنیم
آیت الله مکارم‌شیرازی ادامه دادند: برای وحدت تنها به شعار اتحدوا اتحدوا اکتفا نکنیم بلکه باید عوامل وحدت را تقویت کرده و از تفرقه دوری کنیم.
ایشان خاطرنشان ساختند: شعار وحدت خوب است، اما شرط آن این است که پشت‌سر آن شعار، عمل باشد و کاری کنیم که وحدت جامعه اسلامی تقویت شود.
این مرجع تقلید در ادامه با تاکید بر تقویت حوزه‌های علمیه سراسر کشور، گفتند: دشمنان دین کار جدیدی را با ساختن مکتب‌های عرفانی کاذب و انحرافی شروع کرده‌اند که یکی از کثیف‌ترین نمونه‌های آن مکتب انحرافی شیطان‌پرستی است که متاسفانه در حال تبلیغ و گسترش است.
ایشان تاکید کردند: بهترین کار برای مقابله با دسیسه‌های دشمنان، تقویت حوزه‌های علمیه است؛ از این رو کار ائمه جمعه، علمای شهرستان‌ها و مدیران تمام حوزه‌های علمیه، باید به گونه‌ای باشد که به تقویت حوزه‌ بیانجامد.
آیت الله مکارم‌شیرازی افزودند: باید شبهات همراه با پاسخ‌های علمی در حوزه‌های علمیه مطرح شود تا خروجی‌های آن بتواند عالمانه با مکاتب انحرافی و شبهات برخورد کند.
ایشان هشدار دادند: باید بدانیم اگر حوزه‌های علمیه از دست برود، جوانانمان ازدست خواهند رفت و اگر جوانان از دست بروند، نظام اسلامی ما از بین خواهد رفت؛ چرا که همین جوانان بهترین محافظان نظام اسلامی هستند.
ایشان تاکید کردند: باید کاری کنیم که روحانیت و حوزه‌های علمیه و مرجعیت شیعه استقلالشان را از دست ندهند.

* حوزه به هیچ عنوان نباید وابسته به حکومت باشد
این مرجع تقلید افزودند: درست است که دولت و حکومت ما اسلامی و مقدس است، اما به هیچ عنوان نباید حوزه به دولت و حکومت وابسته باشد و این چیزی است که امام خمینی‌(ره) و رهبری بارها روی آن تاکید فرمودند.
ایشان تصریح کردند: هوشیار باشیم؛ چرا که ممکن است کسانی بخواهند به طرق مختلف برای حوزه‌های علمیه و روحانیت وابستگی ایجاد کنند.
آیت الله مکارم‌شیرازی تصریح کردند: استقلال روحانیت و حوزه‌های علمیه همیشه مایه افتخار بوده و خواهد بود؛ از این رو باید از این سرمایه بسیار مهم حفاظت کنیم.

* انتقاد از سکونت دائمی طلاب در قم
این مرجع تقلید در ادامه سخنان خود با انتقاد از سکونت دائمی طلاب شهرستان‌ها در قم، گفتند: نباید به گونه‌ای باشد که فردی برای طلبگی به قم بیاید و تا آخر نیز در این شهر بماند، بلکه باید تشویقاتی باشد تا پس از اتمام تحصیل به بلاد خود بازگردند و در آنجا موثر باشند.
ایشان در بخش دیگری از سخنان خود با تاکید بر رعایت مسایل اخلاقی در جامعه، بیان داشتند: اگر مسایل اخلاقی حل نشود، مسایل دیگری از جمله اقتصادی نه تنها حل نمی‌شود، بلکه مشکل‌ آفرین خواهد شد.
آیت الله مکارم‌شیرازی با یادآوری دلاوری‌های جوانان در هشت سال دفاع مقدس، گفتند: اگر جوانان ما به وسیله ماهواره‌ها و سایت‌ها منحرف شوند، باید پرسید که چه کسی با دشمن به مقابله برخیزد؟ دشمن از ایمان جوانان ما می‌ترسد؛ از این رو حملات خود را متوجه ایمان جوانان کرده است؛ بنابراین باید گفت مهمترین مسئله امروز مسئله فرهنگی است.

* علما راهکارها را ارائه دهند
این مرجع تقلید با اشاره به برگزاری اجلاسیه جامعه مدرسین و علمای بلاد، تصریح کردند: باید در این جلسات برای حل معضلات و مشکلات فرهنگی و ارتقای سطح اعتقادات مردم برنامه‌ریزی و راهکاریی ارائه گردد.
ایشان بیان داشتند: در پناه ایمان و اخلاق می‌توان نظام اسلامی را نیز حفظ کرد و این چیزی است که امام و رهبری معظم انقلاب بارها روی آن تاکید کرده‌اند.
آیت الله مکارم‌شیرازی در پایان سخنان خود اظهار داشتند: مساجد باید همانند مساجد صدر اسلام باشد؛ نه این که فقط برای اقامه چهار رکعت نماز به آن اکتفا شود که این مسجد، مسجد مورد نظر پیامبر اسلام نیست.

http://ayandenews.com/news/26195/

آیت الله شاهرودی: ربا باید از نظام بانکی خارج شود - عصرایران

علی رضوی — Fri, 25 Feb 2011 05:19:23 GMT

وی بانکداری را شریان اقتصادی کشور دانست و با تاکید بر اینکه نظام بانکداری طی سالیان بعد از انقلاب تلاش کرده در چارچوب بانکداری بدون ربا گام بردارد اما باید پذیرفت که تحقق آن سخت است و نیاز به تلاش بیشتری دارد.

عضو هیئت رئیسه مجلس خبرگان رهبری بر خارج شدن روح ربا از اقتصاد سرمایه‌داری و نظام بانکداری کشور تأکید کرد.

به گزارش مهر، آیت الله سید محمود شاهرودی در دیدار مدیر عامل و معاونان موسسه مالی و اعتباری مهر و مسئول نمایندگی ولی فقیه در بنیاد تعاون بسیج که در دفتر وی برگزار شد با بررسی تاریخچه بانکداری اسلامی در ایران و دنیا تأکید کرد: گرچه قانون بانکداری اسلامی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تصویب شده و در این زمینه هم ایران اسلامی بیشترین سهم را دارد اما احساس می‌شود لازم است در این زمینه کار متمرکز سازمان یافته‌ای انجام شود.

وی بانکداری را شریان اقتصادی کشور دانست و با تاکید بر اینکه نظام بانکداری طی سالیان بعد از انقلاب تلاش کرده در چارچوب بانکداری بدون ربا گام بردارد اما باید پذیرفت که تحقق آن سخت است و نیاز به تلاش بیشتری دارد.

آیت الله شاهرودی با بیان اینکه باید روح ربا که در اقتصاد سرمایه داری و در نظام‌های بانکی رایج وجود دارد از نظام بانکی ایران خارج شود گفت: بانکداری بدون ربا از دیر باز دغدغه کشورهای اسلامی شیعی و غیر شیعی بوده است و کشور کویت شاید اولین کشوری بود که در حدود سال 51 از شهید آیت الله صدر در مورد بانکداری اسلامی استفتاء کرد و در کشورهایی مثل اردن و حتی بانک توسعه اسلامی در جده به مقوله بانکداری بدون ربا اهتمام داشت.

وی مهم‌ترین وظیفه بانک‌ها را اجرای قانون عملیات بانکداری بدون ربا مصوب مجلس شورای اسلامی دانست و افزود: طراحی کاملا منطبق با موازین شرعی وظیفه خبرگان این حوزه است که امیدوارم با تلاش دست اندرکاران به نتیجه مطلوب برسد و موسسه مالی و اعتباری مهر نیز الگوی مناسبی برای بانکداری بدون ربا باشد.

وی افزود: ما اگر بتوانیم روح بهره را از بین ببریم به یک نقطه قابل توجهی رسیده‌ایم و این مهم است.

آیت الله شاهرودی در پایان با اشاره به مصوبه قانون بانکداری اسلامی تاکید کرد: اگر همین قانون موجود در مقام اجراء مورد دقت قرار بگیرد و از اعمال صوری پرهیز شود، به نقطه مطلوبی خواهیم رسید.

http://www.asriran.com/fa/news/157497/%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC-%D8%B4%D9%88%D8%AF

آیت الله شاهرودی: ربا باید از نظام بانکی خارج شود - عصرایران

علی رضوی — Fri, 25 Feb 2011 05:15:25 GMT

میلیارد تومان سهم نورچشمی‏ها از بودجه 90 چگونه تقسیم می شود؟

علی رضوی — Fri, 25 Feb 2011 05:13:45 GMT

آینده نیوز

موسسه آینده روشن یک ونیم میلیارد تومان،بنیاد مولانا 350میلیون تومان موسسه امام خمینی(آیت الله مصباح) 10 میلیارد تومان،دانشگاه عدالت 5میلیارد تومان،موسسه ولا منتظر یک میلیارد تومان،موسسه قمر بنی هاشم 500میلیون تومان،موسسه ابوالفضل العباس 500میلیون تومان موسسه مصباح الهدی یک میلیارد تومان موسسه سفینه النجاه یک میلیارد تومان بنیاد مهدی موعود یک میلیارد و هفتصد میلیون تومان...

جزئیات بودجه سال 1390 در شرایطی مورد بررسی قرار می گیرد که رقم کلانی از اعتبارات - در صورت تصویب احتمالی- به برخی موسسات و امور خاص طبق روال سال های پیش تعلق خواهد گرفت که در نوع خود اسامی موسسات و رقم هایی در نظر گرفته شده برای هریک در نوع خود جالب توجه است.

به گزارش سرویس اقتصادی «آینده»؛ با تقدیم لایحه بودجه 1390 کل کشور به مجلس توسط محمود احمدی نژاد، یکی از مباحث جذاب بودجه های سالیانه ردیف 540000 بودجه یعنی کمک به موسسات حقیقی و حقوقی غیر دولتی است.

این ردیف که علاوه بر بودجه در اختیار رییس جمهور می باشد، به کمک های خاص دولت اختصاص دارد.

اعتبار امسال این ردیف، بالغ بر 340میلیارد تومان می باشد که نگاهی به دریافت کنندگان این مبلغ خالی از لطف نیست. مسئولان برخی از این نهادها به واسطه نوع ارتباطاتتشان با برخی مسئولان، به عنوان نورچشمی نیز خوانده می شوند که البته شاید در حقشان ظلم باشد و مگر کسی با 350 میلیون تا چند میلیارد تومان کمک دولتی به موسسه اش، جزو نورچشمی ها می‏شود؟!

در میان موسسات برخی موسسات غیردولتی و غیر عمومی قرار دارند که از روابط خوبی با دفتر دکتر احمدی نژاد برخوردارند و سهم قابل توجهی از بودجه را به خود اختصاص داده اند.

برای نمونه از لیست کمک ها به موارد زیر اشاره می شود:

موسسه آینده روشن یک ونیم میلیارد تومان

بنیاد مولانا 350میلیون تومان

موسسه امام خمینی(آیت الله مصباح) 10 میلیارد تومان

دانشگاه عدالت 5میلیارد تومان

موسسه ولا منتظر یک میلیارد تومان

موسسه قمر بنی هاشم 500میلیون تومان

موسسه ابوالفضل العباس 500میلیون تومان

موسسه مصباح الهدی یک میلیارد تومان

موسسه سفینه انجاه یک میلیارد تومان

بنیادمهدی موعود یک میلیارد و هفتصد میلیون تومان

کمک به حسینیه ها 30میلیارد تومان

گفتنی است، این اعتبارات در حالی به این موسسات و نهادهای خارج از بدنه دولت و مستقل پرداخت می شود که بسیاری از دستگاه ها در بودجه سال 1390، با کسری های قابل ملاحظه ای همراه هستند و به نظر می رسد می شد با محدود کردن این پرداخت ها به برخی موسسات دارای کارآمدی بالا، بخش اعظم این بودجه 340 میلیارد تومانی را به دستگاه هایی که این رقم های کلان در آنها می تواند تحول آفرین باشد، تزریق کرد.

http://ayandenews.com/news/26175/

از "فوق جمهوری" تا "اکس های خارجی" ! - عصرایران

علی رضوی — Fri, 25 Feb 2011 05:11:24 GMT

خواندنی های حکومت و انقلاب متفاوت لیبی:

در اقدام خنده دار دیگر،تلویزیون دولتی لیبی از دو نفر که چهره هایی شبیه خلافکاران فیلم ها داشتند می پرسد:خودتان را معرفی کنید و بگویید چه ماموریتی داشتید؟ و آنها هم می گویند:ما تونسی هستیم و ماموریت داشتیم بین جوانان لیبیایی قرص های اکستازی توزیع کنیم!... تلویزیون لیبی همچنین در حال زیرنویس کردن این پیام هاست:برادر هموطن! نگاهی به امنیت و آرامش و امکانات خود بیانداز. دشمنان به دنبال گرفتن اینها هستند،دارند به تو حسودی می کنند...

رضا غبیشاوی - هنگامی که سرهنگ معمر قذافی یا همانگونه که او دوست دارد مورد خطاب قرار گیرد "الاخ قائد الثوره " به عنوان اولین واکنش به فرار زین العابدین بن علی در نتیجه اعتراضات یک ماهه تونس، این اعتراضات را نکوهش کرد ، فکرش را هم نمی کرد دو ماه بعد از این اتفاق، خود نیز در شرایط مشابه بن علی قرار بگیرد.

لیبی در مقایسه با مصر و تونس

لیبی از لحاظ جغرافیایی میان دو کشور تونس و مصر قرار دارد. دو کشوری که در دو ماه گذشته با جنبش های فراگیر و گسترده تغییر روبه رو شدند تا بن علی و حسنی مبارک به ترتیب پس از 24 و 30 سال حکومت، از قدرت کنار زده شوند.

با این حال لیبی در مقایسه با این دو با شرایط متفاوتی روبه رو است. از لحاظ شاخص های اقتصادی در زمینه نرخ بیکاری، درآمد، درآمد سرانه و نرخ بیکای بهتر از مصر و تونس است. لیبی همچنین برخلاف این دو کشور از صادرکنندگان عمده نفت است و روزانه حدود یک میلیون و 800 هزار بشکه نفت خام تولید می کند.

لیبی برخلاف کشورهای مصر، بحرین، الجزایر و تونس، نه در داخل و نه در خارج با گروه های مخالف سازماندهی شده روبه رو نبود و برای سال های زیادی سکوت گسترده ای در سراسر این کشور حاکم بود. سکوتی که تاکنون نشانه ای دال بر رضایت مردم لیبی دانسته می شد اما با حوادث اخیر نشان داد این قاعده زیرسئوال رفته است.

در لیبی نیز به مانند مصر،‌ بحرین، الجزایر ، یمن و مراکش، کاربران فیس بوک از طریق این سایت تعامل اجتماعی روز مشخصی را به عنوان روز خشم تعیین کردند و همان روز آغاز دور جدیدی از اعتراضات شد. با این تفاوت که در همه این کشورها به جز لیبی، سابقه های زیادی از اعلام نارضایتی مردم بروز کرده بود اما وضعیت لیبی اینگونه نبود و حداقل در سال های اخیر تاریخ چیزی از ابراز مخالف داخلی در لیبی در حافظه ندارد.

اما مهم ترین فرق قیام مردم لیبی با سایر انقلاب های منطقه ای ، نحوه برخورد حکومت لیبی با این موضوع است. در حالی که در کشورهای دیگر پلیس با باتوم ، گاز اشک آور و حداکثر از گلوله های جنگی سلاح های سبک علیه مردم بهره برد ، حکومت قذافی مردم را در شهرهای خود با انواع سلاح های سنگین و نیمه سنگین جنگی از جمله جنگنده بمب افکن ها، توپ کشتی های جنگی و خمپاره انداز ها مورد هدف قرار داد. با هلی کوپتر به سمت شان راکت شلیک کرد ، مردم را با موشک آر پی جی 7 و توپ ضدهوایی هدف قرار داد و حتی به خانه های معترضان خمپاره زد و بعد از این همه جنایت ، قذافی در تلویزیون ظاهر شد و گفت: تا حالا دست به سلاح نبرده ایم ولی اگر اعتراضات ادامه یابد ، برخورد می کنیم!
پر بیراه نیست که یکی از مقامات ارشد لیبی که به مردم پیوسته ، گفته است: اگر قذافی بمب اتم داشت ، در کاربرد آن علیه مردم تردید نمی کرد.

نکات رسانه ای از انقلاب لیبی

لیبی بر خلاف دیگر کشورهای شاهد اعتراضات با فضای بسیار بسته داخلی از لحاظ فعالیت های سیاسی، صنفی، رسانه ای و اجتماعی روبه روست. به همین دلیل هم اکنون به جز رادیو تلویزیون دولتی و چند روزنامه محدود دولتی لیبی، هیچ رسانه دیگری در این کشور، خبرنگار ندارد و پوشش تحولات لیبی از دیگر راه ها صورت می گیرد که در نوع خبر جالب به نظر می رسد.

به عنوان مثال علاوه بر استفاده از اطلاعات کارشناسان و منابع آگاه خبری که تمایلی به اعلام نام خود ندارند، دیپلمات ها و مقامات مستعفی لیبی نیز به منابع خبری قابل اطمینانی برای رسانه های معتبر تبدیل شده اند ، مانند ابراهیم دباشی معاون سفیر لیبی در سازمان ملل متحد که به صف معترضین پیوسته است در مصاحبه خود با شبکه العربیه از وقوع نسل کشی گسترده در غرب لیبی توسط نیروهای دولتی خبر داد.

همچنین سفیر لیبی در هند در گفت وگو با شبکه الجزیره ضمن اعلام استعفای اعتراض آمیز خود گفت که این استعفا را نه به دلیل خبرهای رسانه ها بلکه به دلیل تماس ها و کسب اخبار وی از داخل لیبی انجام داده است. وی این اطلاعات را در اختیار رسانه ها نیز قرار دارد.

"نوری المسماری" رئیس مستعفی دفتر تشریفات قذافی که به پاریس گریخته است روزانه در گفت وگو با رسانه ها به نقل از منابع خاص خود از داخل لیبی، حوادث این کشور را بازگو می کند.

گذرگاه های مرزی لیبی با دیگر کشورها هم از جمله دیگر منابع دریافت اطلاعات از لیبی هستند. مصر در شرق لیبی، گذرگاه های مرزی خود را برای بازگشت اتباع مصری و سایر کشورها باز کرده است. دولت قاهره همچنین با ایجاد بیمارستان های صحرایی در نزدیک گذرگاه های مرزی با لیبی، میزبان اتباع زخمی لیبی است. رسانه های خبری با استقرار خبرنگاران در گذرگاه های مرزی لیبی با کشورهای مصر و تونس ، روایت مردم بازگشته از سرزمین نزاع را برای مخاطبان خود منتقل می کنند.

این در حالی است که در سایر کشورهایی که با موج تغییر روبه رو بودند یا هستند، خبرنگاران غیردولتی داخلی و خارجی بسیاری به فعالیت می پرداختند و تحولات این کشورها را گزارش می دادند.

همچنین در این کشورها ، مقامات رسمی و مسئول آمارهای رسمی شمار زخمیان و کشته شدگان را در اختیار رسانه ها قرار می دادند اما این موضوع در لیبی دیده نمی شود و همین موضوع برآورد شمار قربانیان در لیبی را برای رسانه ها در شرایط نبود منابع رسمی و شفاف سخت و مشکل کرده است.

تلویزیون لیبی ، کپی برابر اصل قذافی!

در این میان تفاوت دیگر لیبی با دیگر کشورهای میزبان اعتراضات، در کارکرد تلویزیون دولتی این کشور است. هم اکنون تمامی چند شبکه دولتی لیبی برنامه های عادی خود را متوقف کرده و به پخش برنامه های شبکه یک به عنوان مهمترین کانال تلوزیونی دولتی می پردازند.

شبکه یک تلویزیون دولتی لیبی در مقابل شبکه های دولتی در کشورهای مصر و تونس -قبل از سقوط سران این کشورها- عملکردی متفاوت و البته بسیار ابتدایی و مسخره آمیز دارد ، رویکردی که به رفتار و شیوه عملکردی شخص قذافی نزدیک است.

مثلا در روزهای اوج گیری درگیری ها در لیبی، شبکه اول تلویزیون دولتی این کشور همراه با ادامه پخش برنامه های عادی، به صورت دائمی پیام هایی را در قالب"مهم" یا "خبر فوری "در پائین صفحه تلویزیون زیرنویس می کند.
متن این پیام ها در نوع خود جالب توجه هستند. برخی از این پیام ها این گونه اند:

"برادر هموطن: نگاهی به امنیت و آرامش و امکانات خود بیانداز. دشمنان به دنبال گرفتن این امکانات و ثبات و آرامش هستند."

"برادر هموطن: گفته می شود کشتارهایی در شهرها و روستاهای متعدد لیبی در حال اتفاق است. بدان که این جزئی از جنگ روانی است و این مطالب دروغ و شایعه هستند پس به مقابله با آنها برخیز زیرا آنها به دنبال تخریب روحیه ، ثبات و امنیت تو هستند. آنها منابع و ثروت تو را هدف قرار گرفته اند زیرا آنها به تو حسودی می کنند."

"برادر هموطن: مردان را با مواضع آنها می شناسند؛ زندگی ، ایستادگی عزتمندانه برای کمک به وطن است که دشمنان در حال حاضر در حال توطئه علیه وحدت و ثبات آن هستند. "

"برادر هموطن: باید از اقدامات تشنج زا که با هدف سوء استفاده از جوانان و اجرای توطئه هاست برحذر باشیم. توطئه هایی که از سوی دشمنان ملت لیبی برای هدف قرار دادن ثبات و امنیت ماست."

"برادر هموطن: با افرادی که اقدامات تشنج زا می کنند مقابله کنید آنها را با همکاری نزدیک ترین نیروی امنیتی دستگیر کنید."

"برادر هموطن: شایعه سم است آن را نپذیرید. اخبار دروغ شبکه های ماهواره ای را باور نکنید."

"بردار هموطن: باید نسبت به اخبار دروغ منتشر شده از شبکه های ماهواره ای هوشیار باشید؛ شبکه هایی که این روزها علیه ملت لیبی دست به توطئه می زنند. شما باید با مقایسه هر خبری با واقعیت هایی که از نزدیک در منطقه روستا و شهری که زندگی می کنید بتوانید از صحت آنها آگاه شوید."
(نکته این که مخاطب تمام این پیام ها آقایان هستند و در گفتمان مردسالار لیبی زنان چندان جدی گرفته نمی شوند.)

شبکه تلویزیونی لیبی در این مدت اکثر برنامه های خود را به پخش موسیقی سنتی لیبیایی یا پروژه های عمرانی اجرا شده در این کشور اختصاص داده است.

تلویزیون دولتی لیبی در بخش اخبار نیز گزارش های جالبی را پخش می کند. مثلا در یکی از گزارش ها با نشان دادن منطقه آرام نوار ساحلی شهر طرابلس، گوینده گزارش با لحنی هیجان زده می گوید: کجایند شبکه های العربیه و الجزیره و بی بی سی که این تصاویر را ببینند؟ ببینند آنهایی که با دروغ پردازی می خواهند امنیت و ثبات لیبی و ملت آن را بگیرند.

این درحالی است که در همان زمان ، جنگنده ها و بالگردهای ارتش ، مردم را هدف بمب و راکت و تیر مستقیم قرار داده بودند و شبکه های ماهواره ای عربی تصاویری از قطعه قطعه شدن مردم معترض لیبی به دست نیروهای دولتی پخش می کردند.

در گزارش دیگری گوینده با صدای رعب انگیزی خطاب به مخاطبان می گوید: شبکه های ماهواره ای می گویند مزدوران کلاه زرد مردم را سرکوب می کنند. ما امروز کلاه زردها را به شما نشان می دهیم. در این هنگام تعدادی از افراد با لباس شخصی در حالی که پارچه های سبز به رنگ پرچم لیبی بر سرو گردن بسته اند و کلاه های ایمنی زرد رنگ برسردارند و شعارهایی در حمایت از قذافی سرمی دهند نمایش می دهد که سعی می کردند دوربین را دنبال کنند و شعار بدهند!

در این هنگام گوینده گزارش می گفت: آیا اینها مزدور هستند. اینها بخشی از میلیون های نفر مردم لیبی هستند که در حمایت از رهبر خود قذافی به خیابان ها آمده اند.( در لیبی ، حامیان دولت با بازوبند سبز که رنگ پرچم این کشور در دوران قذافی است شناخته می شوند.)

در اقدام خنده دار دیگر ، تلویزیون دولتی لیبی برای پشتیبانی از سخنان رهبر این کشور درباره حضور عناصر خارجی میان معترضان و اثبات نظریه قذافی درباره مصرف قرص های روان گردان توسط معترضین فیلمی از بازداشت و بازجویی از دو تبعه تونسی پخش کرد. از این دو نفر که چهره هایی مخوف و شبیه خلافکاران فیلم ها داشتند در تلویزیون سوال شد: خودتان را معرفی کنید و بگویید چه ماموریتی داشتید؟ و آنها هم می گویند: ما دو تبعه تونسی هستیم و ماموریت داشتیم به لیبی بیاییم و بین جوانان لیبیایی قرص های اکستازی توزیع کنیم!

همچنین در روزهای گذشته بلافاصله پس از پایان سخنرانی تهدید آمیز سیف الاسلام پسر قذافی، تلویزیون دولتی لیبی تظاهرات حامیان قذافی در تایید این سخنرانی را پخش کرد ؛تظاهراتی که به جای مردم تنها چند خودرو و کمتر از 30 نفر حضور داشتند! در میان آنها نیز چند نفر با لباس نظامی حاضر بودند که همگی با در دست داشتن عکس های قذافی شعارهایی در حمایت از وی می دادند. یکی از این شعارها این بود:" الله معمر و لیبیا و بس (خدا ،معمر، لیبی و بس ) اشاره معمر به معمر قذافی بود.

هم اکنون شبکه الجزیره که پیش از این به طور جدی اعتراضات را در تونس و مصر پوشش داده بود این بار در لیبی نیز دست به همین اقدام زده است با این تفاوت که برخلاف گذشته، در این مقطع شبکه العربیه هم به طور جدی به دنبال پوشش تحولات لیبی است چرا که روابط تیره میان لیبی و عربستان سعودی سابقه چند ساله دارد.

البته شبکه الجزیره به دلیل ارسال پارازیت هایی از طرف لیبی، در فرستنده های ماهواره ای عرب ست و نایل ست غیرقابل دسترسی است و به مانند پوشش اعتراضات مصر، دیگر شبکه ها ی همسوی ماهواره ای با قطع برنامه های خود اقدام به پخش برنامه های الجزیره می کنند.

پیوستن مقامات به مردم

همچنین در مقایسه لیبی با دیگر کشورهایی که شاهد موج اعتراضات بودند یا هستند؛ در همان نخستین روزهای اعتراضات، همگام با سرکوب شدید و بی سابقه مردم معترض، موجی از کناره گیری ها و استعفا ها در میان دیپلمات ها و مقامات ارشد لیبیایی ظهور کرد که در مقایسه با دیگر کشورها، تقریبا بی نظیر است.

تاکنون دیپلمات های لیبی در هند، اندونزی، مالزی، سازمان ملل متحد، آمریکا، چین، اتحادیه عرب و وزیران کشور و دادگستری لیبی و جمعی از سران ارشد نظامی لیبی از سمت خود استعفا دادند.

همچنین بسیاری از ارتشیان نیز به مردم ملحق شده اند و جالب اینجاست برخی خلبانان که مامور بمباران مردم بوده اند ، برای پیوستن به مردم ، چون جایی برای فرود پیدا نکرده اند ، هواپیمای خود را در آسمان رها کرده و با چتر نجات به مردم ملحق شده اند.

پرچم دوره پادشاهی پرچم لیبی پس از کودتای قذافی

نظامی حکومتی گنگ و مبهم

لیبی همچنین برخلاف سایر کشورهای شمال آفریقا و خاورمیانه، از نظام حکومتی پیچیده و گنگ برخوردار است.

معمر قذافی 42 سال قبل ، پس از کودتا علیه نظام پادشاهی وقت لیبی که آن را انقلاب توصیف می کند و تا همین الان اصرار دارد رهبر این انقلاب است؛ به جای نظام جمهوری، نظام جدیدی را به نام "جماهیریه" (مثلاً فوق جمهوری!) ابداع کرد و این کشور را اینگونه نام گذاری کرد: "جماهیریه عربی سوسیالیستی عظیم لیبی ". به جای استان از کلمه شعبیه به معنی مردمی و به جای بخش در تقسیمات کشوری از کنگره های مردمی استفاده کرد.

قذافی پس از کودتا پرچم این کشور را نیز تغییر داد. پرچم لیبی هم اکنون تنها پرچم جهان است که تنها از یک رنگ (سبز) تشکیل شده و هیچ آرم یا نشانه ای در خود ندارد. نکته جالب این که مردم معترض ، در تظاهرات خود ، پرچم ابداعی قذافی را کنار گذاشته و با پرچم قدیمی این کشور که سه رنگ (قرمز ، مشکی و سبز ) و در وسطش هم ستاره و هلال دارد ، علیه قذافی شعار می دهند.

قذافی در نظامی که ایجاد کرد با ادعای مردمی بودن، نام وزارتخانه ها را به کمیته های مردمی تغییر داد و چند نیروی نظامی قدرتمند با سازمان دهی به اصطلاح مردمی تاسیس کرد که فرماندهی بسیاری از آنها را پسران و نزدیکان وی برعهده دارد. ارتش در لیبی به انزوای نسبی دچار است و قدرت نظامی در اختیار سازمان های شبه نظامی دارد.

قبایل لیبی بلای جان قذافی

یکی از راه کارهای قذافی برای ادامه دیکتاتوری و سلطه بر مردم لیبی ، حفظ ساختار قبیله ای مردم این کشور بود تا هم نیاز به ساختارهای اجتماعی سیاسی دنیای جدید کمرنگ شود و هم با کنترل سران قبایل ، به نوعی کل مردم را در کنترل خود داشته باشد.

با این حال همین ساختار قبیله ای زمینه را برای برخورد شدید بخش های زیادی از مردم با قذافی مهیا کرد. با کشته شدن یک یا چند نفر از قبیله ، کل اعضای آن در برابر دولت موضع می گرفتند و به صف مخالفان می پیوستند. همچنین ساختار قبیله ای ، امکان برخورد مسلحانه حامیان قذافی با معترضینی هم قبیله ای را بسیار مشکل و تقریبا غیرممکن ساخت.

حفظ ساختار قبیله ای با حفظ توان استفاده از اسلحه همراه است و همین عامل، مقابله مسلحانه مخالفان قذافی با نیروهای امنیتی و ارتش را آسان تر کرد.

http://www.asriran.com/fa/news/157390/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA-%D9%88-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%84%DB%8C%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%81%D9%88%D9%82-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C-!

تاثیر شکسته شدن سکوت خواص دوپهلو چه بود؟ - آینده نیوز

علی رضوی — Wed, 23 Feb 2011 15:32:33 GMT

آیا واقعا این طیف از عدم تاثیر گذاری این موضعگیری در گروه زیادی از معترضین و مطالب فوق ناآگاه بودند و تصور می کردند با این موضعگیری ها مشکل اعتراضات حل شده و یا دست کم کاهش می یابد؟ یا آنکه این فشار با آگاهی از نتایج آن صورت گرفت و تاکتیکی سیاسی برای کاهش قدرت مرجعیت و نفوذ سیاسی خواص موسوم به دوپهلو در جامعه بود؛ به این معنا که با توجه به رقابت شدید سیاسی بین جریان اصولگرایان تندرو و طیف دولتی با اصولگرایان میانه رو، از این موضوع جهت تضعیف رقیب در بخشی از جامعه استفاده گردید تا عملا پایگاه اجتماعی اصولگرایان میانه‌رو با آسیب مواجه شود.

طی 20 ماه سپری شده از انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته، یکی از ترجیع بندهای برخی مسوولان و سخنرانان و سیاسیون، بویژه طیف اصولگرایان تندرو، به نقش محوری سکوت خواص دوپهلو یا بی بصیرت در ایجاد فتنه اختصاص یافته بود.

به گزارش خبرنگار «آینده»؛ به زعم برخی، چهره‌هایی نظیر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی، حجج اسلام ناطق نوری، سیدحسن خمینی، حسن روحانی، و آقایان محسن رضایی، علی لاریجانی و محمدباقر قالیباف، محمدرضا باهنر و حتی تعدادی از مراجع معظم تقلید نظیر آیات عظام جوادی آملی، صافی گلپایگانی، وحید خراسانی، شبیری زنجانی و مکارم شیرازی نیز از جمله کسانی بودند که انتظارات جریان اصولگرای تندرو را در اعلام وفاداری به نظام و اعلام برائت از جریان موسوم به فتنه اعلام نکرده بودند.

هرچند چهره‌های مذکور که همگی از شخصیتهای برجسته سیاسی و اسلامی محسوب می شوند، در این 20 ماه بارها با رهبر انقلاب ملاقات داشته و در اظهارات خود بر حمایت از ولایت فقیه و اصل نظام تاکید کرده بودند، اما این گونه موضعگیری ها، انتظارات مذکور از این چهره‌ها را برآورده نکرده است.

پس از وقایع 25 بهمن تعدادی از این چهره‌ها نظیر محمدرضا باهنر، محسن رضایی، ناطق نوری، حسن روحانی، محمدباقر قالیباف و علی لاریجانی اقدام به موضعگیری صریح علیه سران معترض کرده و حتی برخی از آنان نظیر محسن رضایی مواضعی حتی بعضا تندتر و صریحتر از خواص بابصیرت قبلی اتخاذ کردند و رضایی، موسوی و کروبی را "عمله آمریکا" دانست و اولتیماتومی چند ساعته به سران معترض داد تا تکلیف خود را مشخص کنند، وگرنه مردم حق خواهند داشت تا راسا وارد عمل شده و آنها را زندان کنند، باهنر نیز اولتیماتوم یک هفته‌ای به هاشمی داد.

اکنون چند روز از شکسته شدن سکوت این افراد که تا پیش از این از سوی برخی رسانه ها "خواص دوپهلو" خوانده می شدند، سپری شده، اما پرسش این است که آیا این موضوع، تاثیر قابل توجهی بر جریان معترضین گذاشته است؟

پرسش بعدی این خواهد بود که اگر باقیمانده خواص دوپهلو و حتی سران معترضین هم انتظار و تکلیف تعیین شده از سوی خواص بابصیرت را جامه عمل بپوشانند و فرضا موسوی، کروبی و خاتمی با انتشار اطلاعیه از عملکرد خود ابراز پشیمانی کرده و مواضع خود را پس گرفته و از نظام عذرخواهی کنند، آیا موضوع اعتراضات در جامعه حل خواهد شد؟

برای پاسخ به این پرسشها نیاز به آشنایی با یکی از مفاهیم کلیدی در حوزه روانشناسی اجتماعی و مباحث مدیریتی در فرآیند بررسی تاثیرگذاری گروههای مرجع با عنوان "نظریه نقش" داریم.

در نظریه نقش، تمرکز بر مطالعه چگونگی تاثیرگذاری رفتار یک فرد بر فرد دیگر است.

اصولا فردی که از قدرت نفوذ شخصی بر دیگران برخوردار باشد و این نفوذ فارغ از مقام یا تخصص و یا موقعیت وی باشد؛ برای افراد تحت تاثیر وی مرجع شناخته شده و قدرت نفوذ وی بر این افراد را قدرت مرجعیت خوانده می شود.(روشن است که اصطلاح مرجعیت در اینجا با اصطلاح دینی آن در خصوص مراجع تقلید متفاوت است)

در نظریه نقش، موضوع اصلی این است که چه رفتارها و پیامهایی از سوی مرجع برای افراد تحت تاثیرشان تعیین کننده است؟ آیا هر رفتاری که مرجع، خواص و یا نخبه مورد نظر ما انجام دهد، موجب تبعیت فرد تحت نفوذ وی خواهد شد؟

برای پاسخ به این پرسش اشاره به چند مثال ضروری است:

نوع پوشش و لباس یک هنرپیشه سینما که به نوعی برای هواداران خود مرجع محسوب می گردد، ممکن است در پوشش لباس هوادارانش تاثیرگذار باشد، اما نوعا مواضع سیاسی وی کمتر از لباس دارای اثرگذاری و مرجعیت برای هواداران وی است. چرا که نقش مرجعیت وی در حوزه ظاهری و نمایشی تمرکز دارد و دوستدارن او برای انتخاب مواضع سیاسی، خود را نیازمند پیروی از وی نمی بینند.

یا خواننده‌ای که با سبک موسیقی جدید فعالیت کرده و از ستاره های موسیقی راک یا جاز یا ... محسوب می شود، اگر یکباره تغییر سلیقه داده و از این نوع موسیقی ابراز تنفر کرده و به موسیقی سنتی روی بیاورد، احتمالا اکثریت هوادارانش از وی سلب مرجعیت کرده و فرد دیگری را به عنوان مرجع خود در موسیقی برخواهند گزید.

بنابراین در نظریه نقش بر دو مفهوم حوزه مرجعیت و سازگاری رفتار مرجع با تصویر ایجاد شده در ذهن مخاطب تمرکز می شود و تاثیرگذاری مرجع بر ذهن افراد تحت تاثیر وی، به رعایت دو شرط مذکور مشروط می شود.

اکنون به موضوع حوادث پس از انتخابات بازمی گردیم، سرنوشت ایجاد شده برای چهره هایی نظیر محمدرضا شریفی نیا و علیرضا افتخاری که پیش از این محبوبیت و مرجعیت در طیف هنرمندان داشته و از هواداران زیادی در جامعه برخوردار بودند، نشان داد اتخاذ مواضع سیاسی از این افراد خارج از جایگاه نفوذ آنان که در حوزه هنری بوده است، موجب از دست دادن قدرت مرجعیت آنان در میان هوادارانی که از نظر سیاسی دارای تعارض با این مواضع بودند و خود را بی‌نیاز از تبعیت سیاسی از یک خواننده و یا هنرپیشه می دیدند، شده است.

این اتفاق ممکن بود برای مراجع معظم تقلید که در حوزه طاعات دینی مورد تبعیت مقلدین قرار دارند و در صورت کشیده شدن مرجعیت دینی به مجادلات سیاسی امکان آسیب دیدن تقیدات دینی آنها وجود داشت، رخ دهد که با هوشمندی مراجع تقلید این اتفاق رخ نداد.

از سوی دیگر، پس از اعلام موضع چهره‌های موسوم به خواص دوپهلو در هفته اخیر شاهد بودیم که این مواضع با واکنش منفی بخشی از هواداران این چهره ها که به دلیل تصویر قبلی ایجاد شده از آنان که از نگاه آنان توام با اعتدال و میانه‌روی بود، به آنها علاقمند شده بودند، همراه شد و عملا قدرت مرجعیت این چهره‌ها به دلیل ناسازگاری مواضع جدید آنها با تصویر ایجاد شده در ذهن مخاطب و نقش مرجعیتشان کاهش یافت.

به طور نمونه پس از فراخوان درباره ارسال نظرات مردم پیرامون مواضع جدید یکی از این چهره ها چند صد نامه و پیام از سوی افرادی که به نوعی دوستدار و هوادار وی محسوب می شدند و بدین دلیل اقدام به ارسال پیام خود به طور خصوصی و بدون انتشار در رسانه ها برای وی کردند، دریافت شد که از دادن رای و هواداری از وی ابراز پشیمانی کرده بودند و این مواضع جدید را عمدتا ناشی از دو دلیل عقب نشینی دربرابر فشارها و تلاش برای کسب قدرت ارزیابی کردند.

در این فرصت قصد پرداختن به صحت یا نادرستی مواضع جدید خواص موسوم به دوپهلو نداریم، بلکه قصد ارزیابی آثار این مواضع را داریم.

بنابراین می توان نتیجه گرفت چرخش ناگهانی مواضع افراد مرجع و صاحب تاثیر در جامعه، ممکن است نه تنها موجب بروز رفتارهایی در جهت این مواضع جدید در جامعه نگردد، بلکه با کاهش قدرت نفوذ و مرجعیت این افراد در میان هوادارانشان، بخشی از این هواداران با تغییر مرجعیت جذب چهره‌هایی شوند که مواضعی عکس مواضع جدید خواص دوپهلوی سابق دارند.

به طور مثال با موضعگیری جدید چهره های شاخص طیف اصولگرایان میانه رو، هر چند ممکن است برخی هواداران پروپاقرص آنها به پیروی از آنها تغییر موضع دهند، اما بخشی از هواداران این طیف هم ممکن است به دلیل عدم اقناع درباره این تغییر ناگهانی، از این بخش از جامعه خارج شده به طیف معترضین بپیوندند.

اکنون پرسش این است که با توجه به این پیامدها، آیا اصرار اصولگرایان تندرو بر تعیین موضع شفاف خواص دوپهلو چه حاصلی برای آنها داشت؟

جالب آن که بعد از همین موضعگیری های شفاف، طیف مذکور که همواره خواستار شکستن سکوت این -به تعبیر خود- خواص دوپهلو بودند، به جای تقدیر از مواضع صریح آنان، یکی را اصولگرای منحرف خواندند، علیه دو نفر از آنان در تهران و جهرم شعار دادند و دو تای دیگر را متهم به خدعه و فریب با اهداف سیاسی کردند.

در هرصورت در این که این گونه تغییر موضع خواص مذکور، اثر مورد انتظار را در جامعه برجا می گذارد، تردید جدی وجود دارد و اگر این نخبگان واقعا قصد کاهش فشار از خود یا کسب قدرت را برای تغییر موضع نداشته‌اند، باید در فرایندی چالشی و استدلالی به تشریح علت تغییر موضع خود پرداخته تا بتوانند بخشی از هواداران خود را که مواضع جدید آنها را غیرقابل قبول تلقی می کنند، اقناع کنند.

از سوی دیگر جریان اصولگرایان تندرو نیز که با حذف جریان معترض از صحنه رسمی سیاسی کشور تنها رقیب خود را جریان اصولگرایان میانه رو می داند، اگر به راستی از این فشارها قصد تضعیف رقیب را ندارند و به دنبال تاثیرگذاری بر جامعه هستند، با تغییر روش اجازه دهند این خواص و نخبگان خود در فرایندی اقناعی به مواضع جدید برسند تا قدرت انتقال تدریجی و منطقی آن و نه یک باره و دستوری به جامعه را بیابند.

http://ayandenews.com/news/25913/

چه چیزی "بصیرت" نیست؟! - عصرایران

علی رضوی — Tue, 22 Feb 2011 23:13:25 GMT

شعاری که مصادره کرده اند

این که کاری کنیم، روزنامه نگاران و وبلاگ نویسان منتقدی که در داخل ، با رعایت خطوط قرمز و در رسانه هایی با برد محدود فعالیت می کنند ، ناگزیر از جلای وطن شوند و سر از رسانه هایی با مخاطبان میلیونی در بیاورند و بر غنای آنها بیفزایند و خط قرمزی هم برایشان نماند ، هرگز مصداق بصیرت نیست. فقط دقیقه ای تأمل کنید و ببینید در یکی دو سال اخیر ، چه حجم بزرگی از توان رسانه ای داخل کشور ، به رسانه های خارجی پمپاژ شده و آنها را حرفه ای تر و قوی تر است!

جعفر محمدی - این روزها ، "بصیرت" که از توصیه های بحق رهبر معظم انقلاب برای شناخت راه و چاه به شمار می رود ، توسط گروهی به کرات مورد استفاده قرار می گیرد و یا بهتر است صریح تر بگوییم مصادره به مطلوب شده است به گونه ای که هر صدای مخالف با خود را بی بصیرتی می نامند و با این پیش فرض که خود بصیرترین انسان های روزگارند ، در کوی و برزن مخالفان خود را به بصیرت دار شدن دعوت می کنند! و حال آن که خود عملاً در مسیری گام بر می دارند که خلاف منافع کلان نظام و انقلاب و مردم است.

هر چند در باب این که بصیرت چیست ، بسیار سخن گفته اند ، اما تا کنون در این خصوص که بصیرت چه چیزی نیست؟ حرفی به میان نیامده و آقایان خیال می کنند هر آنچه خود می کنند ، عین بصیرت است و در مقابل ، حتی نفس کشیدن دیگران هم مصداق بی بصیرتی!
از این رو بی مناسبت نیست مصادیقی از اعمال و رویکردهایی که به تصور بصیرت بار بودنشان از برخی افراد و جریان ها سر می زند را بر شماریم تا شاید گوشی شنوا پیدا شود و بصیرت از محاقی که اکنون بدان گرفتار آمده رهایی یابد هر چند که نیک می دانیم خواب زدگان را سر بیداری نخواهد بود اما دل های روشن را چرا؟!

- بی گمان این بصیرت نیست که یاران انقلاب - همان کسانی که زندگی شان را وقف برچیدن نظام پادشاهی در ایران و برقراری جمهوری اسلامی کردند - را به دلیل آن که در خط سیاسی ما حرکت نمی کنند ، با دستاویز "ملاک حال فعلی افراد است" از دایره انقلاب بیرون بدانیم و تازه به دوران رسیدگانی که حتی در دوران جنگ هم در کنج عافیت بودند و پس از جنگ خود رابر سر سفره تقسیم غنائم رساندند و امروز هم ادعایشان گوش فلک را کرد کرده ، شاخص نظام و انقلاب بدانیم.
راستی اگر می گویند ملاک ، حال فعلی افراد است ، در همان حال خودشان را هم میزان و محک سنجش حال فعلی افراد می دانند و نکته همین جاست و الا در این که ملاک ، حال فعلی است ، تردیدی وجود ندارد.

- این که از صبح تا شب ، خود را ولایتمدار معرفی کنیم ولی از میان سخنان رهبری تنها برای آن قسمت از سخنانی که باب میل مان هست ،تکبیر بگوییم و بدان ها عمل کنیم و برای شنیدن سخنانی که چندان با منافع جناحی مان همخوانی ندارد ، گوش هایمان سنگین شود ، نامش بصیرت نیست.

- این که کاری کنیم چهره رئوف نظام واقعی اسلامی در گذر زمان به ویژه در میان جوانان به عنوان چهره ای نامهربان تبلیغ شود ، به هیچ عنوان نمی تواند نام بصیرت به خود بگیرد.

- این که مردان ایران را در قانونی نانوشته به ریش دار و بی ریش و زنان را به چادری و مانتویی تقسیم کنیم و همچنان در سطح و صورت باقی بمانیم و در همان حال هم خیال کنیم که داریم مبانی اسلام را به وسیله افراد ظاهر الصلاح تحکیم می کنیم ، ربطی به بصیرت ندارد.

- این که قانون اساسی - که میثاق مشترک همه ملت ایران و ثمره خون های صدها هزار شهید است- را حتی یک بار هم نخوانده باشیم و اساساً در کنش و واکنش هایمان وقعی به آن ننهیم و اصول مترقی و مردمی آن را ندیده بگیریم ، کجایش بصیرت است؟

- این که هر گاه کسی سخن از ایران و ایرانی و مظاهر تمدنی ایران بزند ، فوراً انگ ضد اسلامی به او بچسبانیم و با کج سلیقگی هایی مانند معرفی عید بزرگ غدیر در برابر عید نوروز ، ایرانیت را در برابر اسلامیت قرار دهیم و بین آنها رابطه "یا این یا آن" برقرار کنیم ، هرگز بصیرت نیست.

- این بصیرت نیست که اگر فلان بخشدار و شهردار اسبق که در خط سیاسی دیگری است ، اختلاسی کرده ، باید در بوق و کرنا شود ولی اگر فلان مقام ارشد نزدیک به ما ، چند برابرش را بالا کشیده و رویش هم یک لیوان آب خورده ، باید سکوت کنیم و لاپوشانی نماییم و این سکوت را به هزار توجیه ناروا تئوریزه کنیم!

- اهانت به مراجعی که در طول تاریخ تشیع ، حامی دین و مردم بوده اند و از همین رو ، همواره محترم شمرده می شدند ، هرگز قرابتی با بصیرت ندارد ؛ چه آن که وقتی خلیفه کشی باب شود ، سرانجام شمشیر ابن ملجم بر فرق علی(ع) می نشیند.

- این که کاری کنیم، روزنامه نگاران و وبلاگ نویسان منتقدی که در داخل ، با رعایت خطوط قرمز و در رسانه هایی با برد محدود فعالیت می کنند ، ناگزیر از جلای وطن شوند و سر از رسانه هایی با مخاطبان میلیونی در بیاورند و بر غنای آنها بیفزایند و خط قرمزی هم برایشان نماند ، هرگز مصداق بصیرت نیست.
فقط دقیقه ای تأمل کنید و ببینید در یکی دو سال اخیر ، چه حجم بزرگی از توان رسانه ای داخل کشور ، به رسانه های خارجی پمپاژ شده و آنها را حرفه ای تر و قوی تر است!

- عزم جدی برای نشیدن سخن دیگران و نادیده گرفتن سلایق و دیدگاه های مختلف و تمسک به اسلوب "یا با ما - یا بر ما" و صدور این حکم که "بر ما" ها محکوم به عزلت و فنا هستند ، آتش افروزی در زیر خاکستر و عین خیانت به نظام و انقلاب و مردم و خون شهداست و هرگز بصیرت نام ندارد.
قطعاً تبدیل موافق به مردد ، مردد به مخالف ، مخالف به معاند و معاند به محارب ، هیچ نسبتی با بصیرت ندارد.

- این که هر منتقدی ، ولو آن که به نظام و انقلاب و کشور و ملت پایبند باشد را به کوچکترین نقدی به هزار انگ بنوازیم و در کوچه و خیابان و تجمعات غیرقانونی و رسانه های آزاد از هفت دولت متهم شان کنیم و حکم شان را هم صادر نماییم و هزینه های نقد را آنقدر بالا ببریم که تنها "آن ور آبی های مصون از تعقیب" بتوانند آزادانه و حتی مغرضانه نقد کنند و مردم هم در فقدان نقدهای چارچوب دار داخلی ، به نقدهای لجام گسیخته خارجی پناه ببرند ، هرگز نشانی از بصیرت ندارد ؛ آب به آسیاب دشمن ریختن که شاخ و دم ندارد.

- این که آنقدر بصیرت بصیرت کنیم و این مساله مهم را لوث کنیم و از حیز انتفاع بیندازیمش ، کجایش بصیرت است؟!

بعد از تحریر:
حضرت علی علیه السلام - که جان و روح مان فدای عدالت پروری اش باد - روزی بر منبر بودند که یکی از خوارج ، او را دشنام داد ؛ اصحاب خواستند متعرض مرد معترض شوند اما امام فرمودند: کاری به کار او نداشته باشید ، فقط دشنامی به من داد...حضرت حتی حقوق او از بیت المال را نیز نکاست.
بی بصیرتی است این فراز از زندگی مولا را از کتاب تاریخ جدا کنیم و نادیده اش انگاریم کما این که ندیدن جهادهای شجاعانه اش نیز بی بصیرتی است.
ای کاش بصیرت ، فقط لقلقه زبان نباشد و در مغزها نیز تحول ایجاد کند چه ان که بین مغز و زبان ، راهی است بس طولانی هر چند که ظاهر امر ، نشان از همسایگی دارد.

http://www.asriran.com/fa/news/157160/%DA%86%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%B5%DB%8C%D8%B1%D8%AA-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F!

رژیم قذافی هم مردمی بود،اما فقط درظاهر - آینده نیوز

علی رضوی — Tue, 22 Feb 2011 23:12:21 GMT

قطعا سرکوب شدیدی که اکنون در لیبی جریان دارد، مانع مردم از رسیدن به مطالباتشان نخواهد شد، زیرا این سنت خداست که زمین را بندگان صالح من به ارث خواهند برد. آیا صبح نزدیک نیست؟

حجت الله جودکی در دیپلماسی ایرانی نوشت: عصیانی که این روزها جهان اسلام را در می‌نوردد، چیزی به غیر از اراده مردم نیست که سال‌هاست به نام مردم‌گرائی و خدمت به مردم سرکوب شده است. این قانون فیزیک یکی از سنت‌های خداست: هرگاه فنری فشرده شود، انرژی که از آن حاصل می‌شود به همان میزان نیرومند خواهد بود. هر کس فقط نتیجه کِشتِه خود را درو می‌کند.

"از مکافات عمل غافل مشو / گندم از گندم بروید، جو ز جو."

در سپتامبر سال 1969 آقای قذافی به نام مردم، نظام سنوسی‌ها را با کودتا سرنگون کرد و هر روز شعار تازه‌ای علیه ستمگران در ابعاد جهانی سر داد. از نهضت‌های آزادی بخش در اقصی نقاط جهان حمایت کرد. از ارتش آزادی بخش ایرلند تا بسیاری از نهضت‌های آفریقائی. شعارهای ضد امپریالیستی و ضد صهیونیستی آقای قذافی همواره توسط خبرگزاری‌های جهانی مخابره می‌شد. کار وی به جائی رسید که حکومت ریگان رسما به لیبی حمله کرد و این کشور را بمباران کرد.

نکته قابل توجه در لیبی این بود که حکومت ایدئولوژیک قذافی در جهان کاملا بی‌نظیر بود. وی کمیته‌های مردمی تشکیل داد و نظام شورائی در لیبی بر سر کار آورد و تمام در و دیوار شهر از شعارهای "حکومت از آنِ مردم است" همراه با تصاویر مختلف از قذافی پر شد. وی خودش همراه با مردم به زندان‌ها حمله کرد و تمام زندان‌ها را با بلدوزر خراب کرد.

این چهره‌ای بود که مردم جهان از قذافی در ذهن داشتند. با این وجود این نمای ظاهری حکومت لیبی بود و در داخل و زیر پوست این حکومت چیز دیگری در جریان بود. در لیبی تعداد اندکی روزنامه و مجله بود، ناشران انگشت شمار بودند. در مقابل کتاب سبز آقای قذافی به همه زبان‌ها ترجمه و در شمارگان وسیعی پخش می‌شد. اخبار مردمی حکایت از زندان‌های مخفی این حکومت به ظاهر مردمی و ضد امپریالیستی داشت.

خیزش اخیر مردم لیبی نشانگر اراده مردم این کشور است که از تضاد میان ظاهر و باطن آن به ستوه آمده‌اند. اگر چه قذافی و حکومت دست نشانده‌اش با سرکوب شدید مردم، چهره واقعی خود را نشان داد، اما دیکتاتور نمی‌پنداشت که ممکن است فرزندان مردم لیبی از دستورات او سرپیچی نمایند. پناهنده شدن هواپیماهای جنگی لیبی به مالت و خودداری آنها از بمباران مردم و استعفای بسیاری از دیپلمات‌های این کشور در جهان و.. نشان می‌دهند که دیکتاتور همراه با حکومت ایدئولوژیکش چاره‌ای جز تن دادن به خواسته مردم ندارد.

http://ayandenews.com/news/26052/

شیخ‌ قرضاوی: خون قذافی مباح است - فارس - پارسینه

علی رضوی — Tue, 22 Feb 2011 23:11:27 GMT

قرضاوی با اشاره به این که قذافی فردی روانی و مجنون است، خطاب به وی گفت: اگر تو همانگونه که خود را خطاب می‌کنی، پدر این ملت هستی، آیا پدری را می‌توانی بیابی که فرزندان خود را این گونه قتل عام کند و به خاک و خون بکشد.

فارس: رئیس اتحادیه بین‌المللی علمای اسلام با صدور فتوایی ریختن خون معمر قذافی دیکتاتور لیبی را به دلیل قتل عام مردم کشورش مباح اعلام کرد.

به گزارش پایگاه خبری الجزیره، «شیخ یوسف قرضاوی» با محکوم کردن قتل عام مردم بی‌دفاع لیبی توسط رژیم این کشور با صدور فتوایی خون "معمر قذافی " را به دلیل کشتن مردم، به وسیله مزدوران بیگانه و بمباران هوایی مباح اعلام کرد.

قرضاوی روز گذشته در گفت‌وگو با شبکه الجزیره از فرمانده‌هان و افسران و سربازان ارتش لیبی خواست به اوامر و دستورات قذافی مبنی بر کشتار و قتل عام هموطنانشان تن ندهند، چه در غیر این صورت مرتکب عمل حرام و معصیت شده‌اند.

وی در ادامه افزود: من از همین جا فتوای کشتن قذافی را می‌دهم و هر سرباز و افسر یا کسی که می‌تواند به سوی او نشانه گیری کند، دست به این اقدام بزند تا ملت لیبی را شر این مرد دیوانه و مجنون و ظلم و ستمش نجات دهد.

قرضاوی با اشاره به این که قذافی فردی روانی و مجنون است، خطاب به وی گفت: اگر تو همانگونه که خود را خطاب می‌کنی، پدر این ملت هستی، آیا پدری را می‌توانی بیابی که فرزندان خود را این گونه قتل عام کند و به خاک و خون بکشد.

وی تاکید کرد: حتی رژیم صهیونیستی نیز هنگام حمله به نوار غزه مرتکب چنین جنایاتی نشد.

رئیس اتحادیه بین المللی علمای اسلام "سیف الاسلام قذافی " فرزند قذافی را یکی از شمشیرهای جاهلیت نامید که با سخنان خود می‌خواهد میان ملت لیبی تفرقه بیافکند.

وی از ارتش لیبی خواست بسان ارتش‌های دو کشور مصر و تونس از اوامر و دستورات فرمانده‌هان خود مبنی بر کشتار مردم بی‌گناه سربازنند و به مردم ملحق شوند.

قرضاوی در ادامه خطاب به مردم لیبی ضمن دعوت آنها به پیشیه کردن صبر و بردباری از آنها خواست به جانفشانی‌ها خود را تحقق آزادی و رهایی ادامه دهند.

هم چنین از ملت تونس و مصر و رژیم‌ها و دولت‌های عربی و اتحادیه عرب و سازمان کنفرانس اسلامی و اتحادیه آفریقا و سازمان ملل متحد خواست در برابر جنایات قذافی سکوت نکنند.

http://www.parsine.com/fa/pages/?cid=32738

آیت الله وحید خراسانی:اساس دین بر حریّت بشر است - آینده نیوز

علی رضوی — Tue, 22 Feb 2011 23:10:15 GMT

آیت الله العظمی وحید خراسانی به این مناسبت، دیروز در درس خارج خود در مسجد اعظم قم در جمع هزاران تن از فضلا،اشاره ای به موضوع زندان از نظر فقه نموده و از آن به عنوان موضوعی شدید یاد کرد که فقط فقیهی که به «مُخّ فقاهت» رسیده، می داند که حبس در چه مواقعی جایز است

آیت الله العظمی وحید خراسانی، دیروز(یکشنبه) در درس خارج خود در مسجد اعظم قم در جمع هزاران تن از فضلا، به نقد کسانی پرداخت که حبس و زندانی کردن را برخوردی عادی و پیش پاافتاده تلقی می کنند و ظرفیت تشخیص الزام حبس را تنها در توان فقیهی که به عمق فقه شیعه رسیده، تلقی کرد.

به گزارش خبرنگار «آینده» از قم؛ این مرجع تقلید که برخورد خلیفه وقت در زندانی کردن ابن مسعود را مورد انتقاد شدید قرار می داد، پس از بیان شأن والای ابن مسعود در فهم دین و تفسیر قرآن، اظهار داشت: «حبس و زندانی کردن وی، فقط به جرم نقل روایت و سنت پیامبر بوده است.»

آیت الله وحید خراسانی به این مناسبت، اشاره ای به موضوع زندان از نظر فقه نموده و از آن به عنوان موضوعی شدید یاد کرد که فقط فقیهی که به «مُخّ فقاهت» رسیده، می داند که حبس در چه مواقعی جایز است.

ایشان محرومیت از خانواده و از جامعه را برخوردی سنگین دانسته که پس از رسیدن به عمق فقاهت می توان موارد آن را فهمید.

این مرجع عالیقدر شیعه تاکید نمود که اساس دین بر حریت است: «فقیهی که به مُخّ فقاهت رسیده، میداند حبس در چه مواردی است و چقدر امر حبس شدید است و اساس دین بر حریت بشر است و حبس و زندانی کردن او و حرمان او از جامعه و از خانواده در چه حد از شدت است و موارد حبس در شریعت در چه مواردی و با چه دقتی مطرح شده است»

http://ayandenews.com/news/25945/

در دیدگاه اسلامی، اخلاق و سیاست از هم جدا نیستند -پارسینه

علی رضوی — Tue, 22 Feb 2011 23:08:28 GMT

آخرین مصاحبهٔ سید حسین نصر/

اخلاق ناصری همانگونه که از نامش پیدا است بیشتر با اخلاق سروکار دارد....اما در دیدگاه اسلامی، اخلاق و سیاست از هم جدا نیستند لذا بعضی از تعالیم خواجه در اخلاق ناصری بدون شک جنبه سیاسی دارد، اصولاً این نوع متفکران حال چه سنی و چه شیعه آثاری را تالیف کردندکه با اخلاق سروکار دارد اما اخلاقی که باید جنبۀ کاربردی برای مردان سیاست هم داشته باشد نه اینکه فقط به درد مردم کوی و برزن و طلبه و دانشجو بخورد.

میراث مکتوب:

سید حسین نصر از جمله بزرگترین دانشمندان اسلامی است که به همت او متفکران بزرگ تمدن اسلامی از جمله خواجه نصیرالدین طوسی به غرب شناسانده شده اند.در گفتگوهای تلفنی با این استاد برجسته مطالعات اسلامی اندیشه و تفکر فلسفی ـ کلامی و سیاسی خواجه را بررسی کردیم که در ادامه آن را می خوانید.

• خواجه نصیرالدین طوسی از جمله شیعیان خاص است و در این خلوص شاید ملاصدرا با وی برابری نماید، حال عده ای معتقدند که اگر خواجه نبود، ملاصدرا هم نبود، آیا شما با این نظر موافق هستید؟

البته این علت و معلولی که بیان کردید، ممکن است درست نباشد، زیرا اگرچه خواجه نصیر یکی از ارکان اندیشه ملاصدرا است، اما ارکان دیگری چون ابن سینا و سهروردی و ابن عربی هم هستند. اما خواجه نصیر وزیر مقتدر هلاکوخان بود و از او برای اشاعۀ معارف شیعی استفاده کرد و این امر موجب گسترش معارف شیعی شد و به تبع آن تشیع در ایران نیز گسترش پیدا کرد و اینها علل و معلول به هم پیوسته ای است تا اینکه به صفویه می رسیم، در این دوره، شیعه اثنی عشری مذهب اصلی ایران شدو نوعی محیط یک دست شیعی در ایران به وجود آمد که کسانی مانند ملاصدرا در این محیط پرورش یافتند.اگر به این صورت نگاه کنیم تا حدی حرف شما صحیح است، اما اینکه به صورت قاطع بگوییم اگر خواجه ای نبود ملاصدرا هم نبود، آن هم به فقط به لحاظ فلسفی، من با آن مخالف نیستم.اما همانگونه که عرض کردم از لحاظ اهمیت اجتماعی و دینی که خواجه نصیر در تغییر جوِ' علوم عقلی در ایران داشت، با آنچه شما گفتید موافق هستم.دینی که خواجه نصیر در تغییر جوِ' علوم عقلی در ایران داشت، با آنچه شما گفتید موافق هستم.

تدابیر خواجه نصیر در انقراض سلسله عباسیان موجب شد تا اهل تسنن و تا حدی جهان عرب نسبت به او بدبینی های پیدا کنند، آیا می توان این تحلیل را پذیرفت؟

در اینکه عده ای به او بدبین هستند شکی نیست، حال چه این مساله درست باشد یا نباشد، عده ای ازدانشمندان اهل تسنن شبه قاره هند[ یا اهل تسنن عرب] محبتی به خواجه نصیر ندارند، زیرا عده ای معتقدند او به هلاکوخان توصیه کرد تا بغداد را فتح نماید و خاندان عباسی را منقرض نماید البته من به لحاظ تاریخی این حرف را قبول ندارم، زیرا حتی اگر خواجه نصیر هم نبود، این سیل مهیب هجوم مغول در پشت دروازه های بغداد نمی ایستاد و لااقل مقداری جلو می آمد، یعنی مانند موج دریا تا حدی می آمد، می ایستاد و بازمی گشت..... برای مغول ها این موج به پایان نرسید تا اینکه به صحرای سینا رسیدند و درآنجا از قوای ممالیک شکست خوردند و در حقیقت از اینجا تا بغداد خیلی راه بود....لذا اگر خواجه هم نمی بود، همینطور که اینها سمرقند و مرو و شهرهای بزرگ خراسان را هم تصاحب کردند، به هر حال بغداد را هم به چنگ می آوردند لذا این برداشتی که وجود دارد مبنی بر اینکه خواجه مسبب انقراض سلسلۀ عباسیان بوده است، سخن درستی نیست. اما نکته ای که هست این است که زمانی که خواجه نصیر مقداری قدرت داشت و می توانست معارف اسلامی را حفظ کند، حتی المقدور به مدارس شیعی توجه داشت اما این دلیل برآن نبود که با مدارس اهل سنت مخالفت کند یا اینکه دستور دهد که آنها را از بین ببرند.لذا هیچگاه در اسناد معتبر تاریخی چنین چیزی وجود نداشته است.

• به نظر می رسد که خواجه در اخلاق ناصری به نوعی درس سیاست می دهد، لذا عده ای معتقدند که می توان برای او نوعی فلسفه سیاسی هم در نظر گرفت.

من غیر مستقیم بله البته نه مثل آثار فارابی یا شرح ابن رشد بر جمهور افلاطون، اخلاق ناصری همانگونه که از نامش پیدا است بیشتر با اخلاق سروکار دارد....اما در دیدگاه اسلامی، اخلاق و سیاست از هم جدا نیستند لذا بعضی از تعالیم خواجه در اخلاق ناصری بدون شک جنبه سیاسی دارد، اصولاً این نوع متفکران حال چه سنی و چه شیعه آثاری را تالیف کردندکه با اخلاق سروکار دارد اما اخلاقی که باید جنبۀ کاربردی برای مردان سیاست هم داشته باشد نه اینکه فقط به درد مردم کوی و برزن و طلبه و دانشجو بخورد...لذا گسترۀ این معارف همه اقشار جامعه را در بر می گرفته است، یا اینکه گاهی به صورت مستقیم نصیحت می کرده اند که البته این امر هم جنبۀ سیاسی داشته است.لذا اگرچه خواجه در اخلاق ناصری به دنبال اخلاق فلسفی است، با این حال آثاری که در حوزۀ اخلاق فلسفی بودند، جنبۀ سیاسی هم داشته اند.

• آیا می توان گفت که خواجه در اخلاق ناصری چندان به اخلاق ارسطویی توجه ندارد و در حقیقت با نگارش کتاب اوصاف الاشراف اخلاق را در عرفان پیدا می کند؟

این نکته تا حد زیادی درست است و این حتی به خود ابن عسکویه هم باز می گردد....، ما از یک جهت شاهد ظهور اخلاق فلسفی در تفکر اسلامی هستیم، یعنی این نوع برداشت از اخلاق و تعریف رذائل و فضایل بعد از مطالعه آثار اخلاقی ارسطو در عالم اسلامی و در میان فلاسفۀ بزرگ اسلامی به وجود آمد یا به عبارتی همه تحت تاثیر آن بودند، به همین دلیل است که ما از این اخلاق به اخلاق فلسفی تعبیر می کنیم. زیرا این فیلسوفان بودند که در این باره گفتند و نوشتند، در عین حال در قرون 4 و 5 و قبل از نگارش اوصاف الاشراف، ابن مسکویه بسیار علاقمند به اخلاق صوفیانه یا عرفانی بوده است و لذا بسیاری از تعالیم عرفانی تصرف در خود کتاب ابن مسکویه دیده می شود، به همین جهت اینکه بیان شده است که اخلاق ناصری مرتبط با عرفان و تصوف اسلامی است تا اخلاق ارسطویی تا حدی درست است، یعنی این نحوۀ برداشت از اخلاق اگرچه تحت تاثیر ارسطو بوده، اما از آنجا که اخلاق صوفیانه تاثیر زیادی بر تمدن اسلامی از قرن 4 به بعدداشت و با احیاء علوم الدین غزالی به اوج خود رسید، در اینکه این نحوه از برداشت تاثیر فراوانی بر بزرگانی چون خواجه نصیر داشته است، جای شکی نیست.

• خواجه نصیرطوسی از جمله متفکرینی است که با اکثر عالمان در زمانه خود گفتگو و ارتباط داشته است اما به نظر می رسد در سایر متفکرین کمتر شاهد این ارتباط و گفتگوها هستیم. شما دلیل این امر رادر چه می دانید؟

البته این گونه نبوده که ارتباطی نبوده باشد، مثلاً ابن سینا یا ابوریحان بیرونی ارتباط نزدیکی داشته اند و در حقیقت کتاب الاسئله والاجوبه [که بنده متن عربی آن را با همکاری آقای دکتر محقق چاپ کردم و بعدها هم ترجمۀ انگلیسی آن را انجام دادم] نتیجه گفت و شنود این دو متفکربزرگ تمدن اسلامی است. همچنین ابن سینا با بسیاری از متفکرین زمان خودش گفتگوهایی داشته است. البته برای برخی از متفکرین این موقعیت ها محدودتر بوده یا اینکه شاید موقعیت های جغرافیایی و اجتماعی تأثیراتی داشته است، لذا به نظر بنده فقط خواجه نصیر نبوده که با عالمان زمان خود گفتگو داشته، اما او موقعیت خاصی داشته است که این جنبه از را در او قوی تر کرده است، اولاً خواجه از بزرگ ترین منجمین و ریاضی دانان تاریخ بشر است و ثانیاً از جهتی از بزرگ ترین فیلسوفان به شمار می رود و از سوی دیگر مؤسس کلام عقلانی اثنی عشری است با نگارش کتاب تجرید الاعتقاد او تسلط فوق العاده ای بر نگارش عربی داشته و شاعر هم بوده و از سوی دیگرعلاقمند به تصوف بوده است. بنابراین او جوانب متعددی داشته و همچنین در دوران تحول تاریخی اسلامی زیست می کرده است.یعنی دورانی که مصادف بوده با حمله مغول و تغییر فرهنگ دینی ایران وسیع آن زمان از استیلای تسنن و به تدریج گرایش به تشیع، سپس دوره ای که مکاتب مختلف فکری شکوفایی یافته بود. در کنارهمه اینها، خواجه موقعیت دیوانی داشته و به همراه هلاکوخان به نقاط مختلفی سفر می کرده است، طبیعی است که چنین فردی با این ابعاد مختلف فکری و دانشی و سیاسی دارای ارتباطات گسترده ای خواهد بود. با این حال من قائل هستم که این امر منحصر در خواجه نیست و در اشخاص دیگری هم دیده شده است.

• در حوزه عقائد، دید خواجه را عقلانی ـ فلسفی می بینید یا کلامی؟

عقلانی ـ فلسفی، بااین حال نمی توان گفت این یا آن، خواجه مباحث مهمی در کلام دارد اما کلام او در نسبت با معتزله و اشاعره در مسائل عقلانی، بارزتر است، لذا خواجه بدون شک متکلم است اما فیلسوف هم هست.لذا یک جنبه، جنبه دیگر او را نقض نمی کند و ما در تاریخ تفکر کمتر افرادی را داریم که چنین جامعیتی را دارا بوده باشند.

البته خیلی از دانشمندان امروز عرب، منکر 700 سال تاریخ فلسفه اسلامی در ایران هستند و بیان می کنند که اصلاً از خواجه به بعد آنچه بوده یا کلام فلسفی است و یا کلام عرفانی است که لباس فلسفه به خود پوشانده....

البته بنده و کسانی که با فلسفه اسلامی سرو کار دارند با این امر موافق نیستند، لذا یکی از خصائص حیات عقلانی ایران از دوره خواجه نصیر به بعد این است که کلام و فلسفه و عرفان، هر سه به صورت مشخص ادامه پیدا کردند لذا هر کدام حیات معنوی و عقلانی و تاریخ مجزا دارند در عین حال که با هم فعل و انفعالات زیادی داشته-اند.

• پس شما معتقد هستید که جنبه فلسفی خواجه به جنبه کلامی او غلبه خواهد داشت؟

همانطور که بیان کردم او متکلم بوده اما مهمترین جنبه تفکر این دانشمند بزرگ و استثنایی، جنبه فلسفی اوست.

http://www.parsine.com/fa/pages/?cid=32720

پیام 25 بهمن برای دفاع از نظام - آینده نیوز

علی رضوی — Tue, 22 Feb 2011 23:03:23 GMT

فواد صادقی

*اشاره: این یادداشت روز سه شنبه 26 بهمن نگاشته شده بود که با توجه به برخی مصالح ، انتشار آن تا به امروز و پس از راهپیمایی سراسری بعد از نمازهای جمعه توسط مسولان سایت آینده به تاخیر افتاد.

حوادث پس از انتخابات سال 1388 که در پی راهپیمایی نهم دی ماه سال گذشته و سپس 22 بهمن به تعلیق رفته بود، با ناآرامی های 25 بهمن ماه دوباره مورد توجه قرار گرفته است.

هرچند رسانه‌های رسمی تعداد معترضان را از چندصدنفر تا کمتر از ده هزار نفر گزارش کرده اند و رسانه‌های منتسب به معترضان نیز این جمعیت را چند صد هزار نفر اعلام نموده اند، اما به نظر می رسد اختلاف بر سر تعداد معترضان 25 بهمن، مانند دیگر اختلافات دو طرف در آمارها، قابل حل نباشد و واقعیت نیز فراتر از تعداد رسمی اعلام شده و کمتر از آمار اعلامی معترضان باشد. اما به نظر می رسد اصولا تعداد دقیق شرکت کنندگان تاثیر چندانی بر اصل تحلیل نداشته باشد.

واقعیت آن است که با گذشت بیش از 20 ماه از آغاز برخورد سخت با ناآرامی های پس از انتخابات، وقوع دوباره ناآرامی ها در مرکز کشور و تحت تدابیر امنیتی، نشان می دهد این گونه برخوردها با ناآرامی‌ها کارایی کامل را نداشته است.

رسانه‌های رسمی کشور و مسوولان سیاسی و امنیتی ارشد نظام از ابتدای وقوع ناآرامی های پس از انتخابات عنوان "جنگ نرم" و انقلاب مخملین یا رنگی را برای آن به کار بردند و اعلام کردند هدف نهایی این اعتراضات براندازی نظام جمهوری اسلامی است.

اگرچه سران معترض بارها این اتهام را رد کرده‌اند، اما بر فرض صحت آن، باید به این پرسش پاسخ داد که چگونه این براندازی می تواند موفق شود و چگونه می توان مانع به نتیجه رسیدن آن شد؟

برای پاسخ به این پرسش، ابتدا اشاره به یک نکته ضروری است که در جهان کنونی تغییرات گسترده و موثر در یک جامعه که ساقط کردن یک نظام سیاسی مهمترین و بالاترین سطح آن محسوب می شود، بدون وجود زمینه داخلی و بومی امری ناممکن است.

این تغییرات می تواند هم براندازی یک نظام سیاسی و وقوع انقلاب در یک جامعه باشد و هم حفظ یک نظام سیاسی که از داخل با عدم مقبولیت و نارضایتی فراگیر مواجه است.

به عبارت دیگر همان گونه که قدرتهای خارجی در شرایط کنونی جهان نمی توانند نظامی را که از مقبولیت نسبی مردمی و پشتوانه دموکراتیک برخوردار است سرنگون کنند، قادر نیستند با حمایتهای پیدا و پنهان خود رژیمی را که فاقد مقبولیت عمومی در جامعه خویش است را حفظ نمایند.

ایران معاصر برای هر دو حالت این موضوع، نمونه مناسبی است، حفظ نظام جمهوری اسلامی در برابر تهدیدهای گسترده نظامی دو ابرقدرت شرق و غرب در دوران دفاع مقدس نشان داد نظام برخوردار از یک پشتوانه مردمی را نمی توان با ابزارهایی نظیر برخوردهای نظامی و اطلاعاتی سرنگون کرد و در مقابل سقوط محمدرضا شاه پهلوی با وجود روابط راهبردی وی با ایالات متحده آمریکا نیز یاد آور این بود که نمی توان نظامی را که فاقد مقبولیت مردمی است، با حمایتهای خارجی حفظ کرد.

اکنون به پرسش ابتدایی باز می گردیم، بنابراین می توان به عنوان یک پاسخ اولیه گفت، ظرفیت داخلی و وجود تمایل جدی در بخشی از جامعه برای تغییر نظام سیاسی، شرط لازم و مهمترین مقدمه براندازی سیاسی و وقوع انقلاب است و برای رخ ندادن براندازی و حفظ نظام موجود نیز از بین بردن ظرفیت ایجاد و ظهور تمایل به براندازی در بخشهای قابل توجهی از جامعه، مهمترین راهبرد برای مقابله با انقلابهای رنگی و نرم است.

واقعیت آن است که با وجود همه سرمایه گذاری‌های مادی و تلاشهای گسترده فنی انجام شده برای کنترل و تسلط بر فضای ارتباطی جامعه از سوی دستگاههای مسوول به دلیل احاطه تکنولژیک و میزبانی و مرجعیت کشورهای غربی در حوزه ارتباطات، نمی توان از کنترل کامل دستگاههای فعال در این حوزه سخن گفت که نمونه آن اقدامات 25 بهمن ماه در برخی سایتهای داخلی اعم از اختلال و هک بود و این موضوع نشان داد در صورت تمایل سرویسهای اطلاعاتی غرب برای ایجاد اختلال در سیستمهای ارتباطی کشور از قبیل سیستم تلفن همراه، سایتهای اینترتی و حتی رادیوتلویزیون و اجرای یک پروژه اختلال و حتی ناآرامی سازی در سیستم ارتباطی، در مواقع بحرانی آسبیب پذیری در این زمینه وجو دارد.

از سوی دیگر بعد از دو عملیات مشابه موساد در ترور دانشمندان هسته‌ای کشور ظرف یک سال گذشته هرچند دستگاههای امنیتی نظام به عامل آن دست یافتند، اما اصل اقدام موساد نشان دهنده این حقیقت است که در صورت اجرایی شدن پروژه براندازی، سیستم امنیتی کشور نیز در برابر عملیاتهای طراحی شده تروریستی که اکنون دانشمندان هسته‌ای را هدف گرفته است، اما ممکن است اهداف فراتر سیاسی و اجتماعی را هم برای خود در نظر بگیرد، می تواند آسیب پذیر باشد که البته در این شرایط تنها سازمان موساد تهدیدکننده کشور نخواهد بود و بایستی سرویس های اطلاعاتی دیگری نظیر سیا و اینتجلنس سرویس را هم در ردیف عوامل تهدید به شمار آورد، اخبار مطرح شده از سوی برخی مسولان امنیتی مبنی براینکه دو دانشجوی به قتل رسیده در حوادث 25 بهمن ماه توسط تیم های تروریستی با منشا خارج از کشور هدف قرار گرفته‌اند ، بر جدی بودن این احتمال آنهم نه در حد ترورکور ومحدود بلکه در مقیاس گسترده وهدفمند تاکید می کند.

نکته سوم در باره آسیب پذیری بدنه اقتصادی کشور در برابر تهدیدات است، ایجاد اختلال در سیستمهای توزیع برق، آب و سایر انرژی ها و یا مختل کردن شبکه ارائه خدمات مالی و غذایی در کشور از دیگر احتمالات است که سوژه‌های ابتدایی برای عملیات خرابکاری محسوب می شود و دولتهای غربی دسترسی و توانایی کافی تکنولژیک و فنی برای اجرایی کردن آن را دارند، انفجار صبح روز 22بهمن ماه خطوط اصلی انتقال گاز در قم که از سوی برخی مسئولان خرابکاری اعلام شده است نیز می تواند در این راستا مورد توجه واقع شود.

البته اینجا پرسشی مطرح می گردد که در صورت وجود چنین توانمندی‌هایی برای ضربه زدن به نظام، چرا تاکنون از آنها به صورت گسترده استفاده نشده است که پاسخ به آن روشن است.

طبیعی است استفاده از چنین ابزارهای حاکمیتی توسط دولتهای غربی برای ساقط کردن یک نظام رسمی سیاسی در جهان متضمن هزینه‌های سنگینی است که استفاده از آن را تنها در موارد بسیار نادر و آن هم در زمانی کوتاه و سریع توجیه پذیر می سازد. چرا که استفاده مکرر و طولانی مدت از این ابزارها منجر به نابودی اعتماد و فراگیری استفاده از تکنولژی غربی درجهان می گردد ، اما در موارد بسیار استثنایی و در مدتی بسیار کوتاه مشاهده شده است که غرب از این ظرفیت خود برای تسریع و موفق کردن تحولات مورد نظرش چه در بحث برخوردهای نظامی نظیر جنگ خلیج فارس و حمله به عراق در سالهای 1991 و 2003 و چه در حوزه انقلابهای رنگی در بلوک شرق طی دو دهه گذشته استفاده کرده است و با اطمینان می توان گفت که در صورت عدم استفاده از این ابزارها، موفقیت تحولات مذکور با این سرعت و هزینه کم ممکن نبود.

بنابراین زمانی که ما از نظر ارتباطاتی، اطلاعاتی و اقتصادی در مواجهه با غرب دارای آسیب پذیری نسبی هستیم، تنها راه ممکن برای حفظ نظام در برابر تهدید براندازی، از بین بردن زمینه داخلی تمایل به براندازی است.

در این حوزه نیز ذکر چند نکته ضروری است:

نخست آن که تلاشها و زحمات گسترده مسوولان و ماموران و برخوردهای سخت نظیر دستگیری ها، محاکمه و صدور احکام سنگین قضایی در کنار توقیف رسانه های وابسته به سران معترضین و غیرقانونی اعلام کردن احزاب و تهدید فعالیت سران این جریان، اگرچه توانست در کوتاه مدت یعنی طی یک سال گذشته از اوایل دی ماه سال 1388 (تشییع جنازه آیت الله منتظری) تا 25 بهمن ماه زمینه بروز و ظهور فیزیکی این اعتراضات را از بین ببرد، اما نتوانست توفیق درازمدت بیابد و زمینه‌های درونی اعتراضات حفظ گردید و منجر به ناارامی های 25 بهمن شد.

طبیعی است همان گونه که پیش بینی می شد، اثر برخوردهای مذکور که با هدف بالابردن هزینه اعتراض و ناارامی انجام شده بود را باید در رادیکالیزه شدن اعتراضات، افزایش مطالبات، به افراط کشیده شدن شعارها و در یک کلام جری شدن معترضان در 25 بهمن دانست.

اگر در 25 خرداد سال گذشته که بنابر آمار رسمی جمعیت میلیونی حضور داشتند، حتی یک شعار نیز علیه مسوولین عالی رتبه نظام به ویژه رهبر انقلاب سرداده نشد، بعد از برخوردهای 21 ماه اخیر می توان زمینه مناسب برای سوء استفاده اپوزیسیون و اهانتهای انجام شده در 25 بهمن ماه را مشاهده کرد .

آن روی سکه تعلیق ناآرامی های خیابانی که از 13 آبان سال گذشته به رادیکالیسم و اهانت به شخص اول کشور کشیده شد را می توان در افزایش زمینه رادیکالیسم در معترضان مشاهده کرد که شمار نیروهای افراطی و جری شده معترضین طی این یک سال چه بسا تا ده برابر شده است.

دوم؛ نتیجه فعالیتهای تخریبی و سلبی در حوزه رسانه را نیز می توان در افزایش فشار عصبی و تحریک معترضان مشاهده کرد، برخوردهای غیر اقناعی و تحقیر و توهین مداوم به معترضان را نیز می توان در واکنش های متقابل آنان مشاهده کرد.

سوم؛ ابزارهایی نظیر فیلتر اینترنتی و کاهش سرعت اینترنت و.. که اثرات کاهش دهنده در تاثیرات اعتراضات سال گذشته داشت، اکنون آثار خود را تا حدی از دست داده و در برخی از موارد آثار عکس برجا می گذارد. به نحوی که معترضین از پشت میز به سطح خیابان کشیده می شوند و راه های دیگری برای ارسال تصاویر و مطالب خود به خارج از کشور می یابند.

چهارم؛ روش سنتی استفاده از تظاهرات و تجمعات حامیان نظام در برابر حضور خیابانی معترضان که از نهم دی ماه و 22 بهمن سال گذشته به اوج خود رسید نیز شاید دیگر آثر خود را نداشته باشد.امروز موضوع نداشتن پایگاه مردمی نظام نیست، چرا که هم معترضان داخلی و هم کشورهای غربی به این نکته معترفند که هواداران مردمی جمهوری اسلامی که حاضر به فداکاری نیز هستند، درحدی هستند که قادر به اعلام وجود میلیونی در سطح خیابانها می باشند و این دستاورد در راهپیمایی نهم دی ماه و 22 بهمن ماه سال 1388 در تهران و شهرستانها تثبیت شده است. اکنون صورت مساله اپوزیسیون داخلی و خارجی نظام از عدم دارا بودن پایگاه مردمی نظام به عدم امکان بروز اعتراضات مدنی در داخل کشور تبدیل شده است و برای پاسخ به این پرسش جدید استفاده از راه‌حل پرسش قبلی چندان کارامد نیست.

بنابراین می توان نتیجه گرفت که برای مقابله با براندازی نرم و حفظ نظام، نیاز به مسیر متفاوت و روشهای فراتر از شیوه های متداول و به کارگرفته شده کنونی وجود دارد و این شیوه‌ها که مبانی علمی و آزمون شده‌ای دارند،بر برخورد نرم و اقناعی با تمایل به براندازی متمرکز است.

در آینده در تشریح این راه‌حل بیشتر سخن خواهیم گفت.

http://ayandenews.com/news/25642/

آیت‌الله سیستانی: تظاهرات مسالمت آمیز حق همه است-ایسنا

علی رضوی — Tue, 22 Feb 2011 23:01:42 GMT

به گزارش خبرگزاری براثای عراق‌، دفتر آیت الله العظمی سید علی سیستانی‌، مرجع عالی قدر شیعه، توصیه‌های ایشان را در مورد تظاهرات و پیامدهای آن، به تمامی نمایندگانشان در سراسر عراق اعلام کرد.ایسنا: آیت‌الله العظمی سیستانی توصیه‌هایی را در مورد تظاهرات در عراق به نمایندگان خود در سراسر این کشور ابلاغ کرد.به گزارش خبرگزاری براثای عراق‌، دفتر آیت الله العظمی سید علی سیستانی‌، مرجع عالی قدر شیعه، توصیه‌های ایشان را در مورد تظاهرات و پیامدهای آن، به تمامی نمایندگانشان در سراسر عراق اعلام کرد.دفتر آیت الله العظمی سیستانی اعلام کرد: مرجعیت عالیقدر‌، دردهای شهروندان از کمبود خدمات و افزایش فساد در سازمان‌های دولتی که هم دولت و هم خود سازمان‌ها در آن مقصر هستند را درک می‌کند.دفتر آیت‌الله العظمی سیستانی با اشاره به هشدار چندین باره ایشان در مورد مشکلات موجود اعلام کرد:‌ آیت الله العظمی سیستانی تظاهرات را حق تمامی افراد می‌داند، اما بر این نکته تاکید دارد که تظاهرات نباید رنگ کشتار و خراب کردن اموال عمومی و خصوصی به خود بگیرد که متاسفانه چند بار این اتفاق افتاده است.

مدارا با مردم را از رسول خدا(ص) بیاموزیم - آینده نیوز

علی رضوی — Tue, 22 Feb 2011 23:00:33 GMT

رحمت الله بیگدلی

پروردگارم مرا به‌مدارا و نرمی با مردم فرمان داده است، هم‌چنان که به‌انجام واجبات، امر فرموده است.

* از کسی که بر تو ستم ورزید، بگذر.

* همدیگر را ببخشید تا کینه‌هایتان از میان برخیزد.

* کسی که مهربانی نکند رحمت خدا شامل حالش نمی‏شود.

* مبادا یکی از شما سلاح خود را به‌سوی برادر خود بگیرد؛ زیرا ممکن است که شیطان بدون علم و اراده او دستش را به‌حرکت درآورد و او به‌گودالی از دوزخ درافتد.

* هر آن‌کس که با آهن‌پاره‌ای به‌سوی برادر خود اشاره کند،‌ فرشتگان همواره او را لعنت می‌کنند تا از آن کار باز آید.

غربت ارزش‌ها و فضایل و رواج برخی از رذایل اخلاقی

امروزه همگان از غربت ارزش‌ها و رواج برخی از رذایل اخلاقی در جامعه اسلامی ما نگرانند و حتی برخی از بزرگان و علمای اخلاق نسبت به‌وضعیت موجود هشدار داده و اعلام خطر کرده‌اند. از آن‌جایی که در آستانه میلاد مسعود پیامبر اکرم(ص) و امام صادق(ع) به‌سر می‌بریم،‌ از این‌رو شایسته است که با تأمل در ابعاد مختلف شخصیت رسول اکرم(ص) و تأسی به‌سیره‌ حضرت ختمی‌مرتبت از یک سو به‌درمان دردهای فردی و اجتماعی خویش بپردازیم که خداوند متعال رمز رستگاری بشریت را اسوه قرار دادن پیامبر اکرم(ص) معرفی کرده است و از سوی دیگر با معرفی درست این پیامبر بزرگ الهی و آخرین واسطه‌آسمان و زمین به‌جهانیان بر تبلیغات سوء دشمنان بشریت خط بطلان بکشیم. امروز دو عامل خطرناک یعنی معرفی نادرست برخی از پیروان رسول اکرم(ص) و تبلیغات سوء دشمنان به‌مانند دو تیغه‌ یک قیچی موجب مجهول ماندن شخصیت آن حضرت بر بشریت است که باید با مبارزه با این دو عامل و معرفی صحیح شخصیت این آخرین پیام‌آور الهی، زمینه‌ گرایش بشریت به‌تعالیم آن حضرت را فراهم آورد.

آراستگی پیامبر اکرم(ص) به‌‌تمامی فضایل و پیراستگی او از کافه رذائل

اخلاق پیامبر، قرآن بود

یکی از مهم‌ترین ابعاد شخصیت پیامبر اکرم(ص) بعد اخلاقی و آراستگی آن حضرت به‌فضایل و پیراستگی او از کافه رذائل در حد طاقت بشری است. اخلاق پیامبر اکرم(ص) تجسم عینی قرآن کریم بود و از این روست که خداوند متعال او را در قرآن کریم با عنوان «خلق عظیم» ستوده و خود آن حضرت نیز هدف بعثت خویش را «اتمام مکارم اخلاقی» معرفی کرده است. سعد هشام گوید: «از عایشه پرسیدم که اخلاق پیامبر چگونه بود؟» گفت: «آیا قرآن می‌خوانی؟»، گفتم: «آری»، گفت: «اخلاق پیامبر، قرآن بود.» خداوند متعال، رسول گرامیش را با عالی‌ترین فضائل و مکارم اخلاقی تأدیب کرد و بیاراست و این فضائل از سوی او به‌جامعه اسلامی سرازیر شد و دنیایی از معنویت و ارزش های اخلاقی را پدید آورد.

محمد(ص) پیامبر رحمت

برخلاف تبلیغات دشمنان اسلام و رسول خدا(ص) که می‌کوشند از آن حضرت چهره‌ای خشن معرفی کنند و از او با عنوان «پیامبر شمشیر» نام می‌برند، یکی از مهم‌ترین فضایل آن حضرت، اتصاف او به‌«رحمت» است و در این مجال سعی بر این است که به‌تشریح گوشه‌ای از اقیانوس بی‌کران رحمت محمدی پرداخته شود.

مفهوم «رحمت» در لغت

«رحمت» در لغت به‌معنای رقّت و مهربانی است. «ابن‌منظور» در «لسان‌العرب»،«رحمت» را این‌گونه معنا می‌کند: «الرحمه: الرقّه و التعطف و المرحمه مثله؛ رحمت به‌معنای رقت و مهربانی کردن است و به‌همین معناست، مرحمت.» «ابن‌منظور» در بیان تفاوت معنای «رحمت»، زمانی که به‌عنوان صفت آدمیان به‌کار رود با زمانی که که صفت خداوند قرار بگیرد، می‌گوید: «و الرحمه فی بنی آدم عند العرب، رقه القلب و عطفه و رحمه الله، عطفه و احسانه و رزقه؛ و «رحمت» در نزد عرب، آن‌گاه که برای انسان‌ها به‌کار رود به‌معنای رقت و مهربانی قلب است، اما رحمت خداوند به‌معنای مهربانی، احسان و رزق دادن است.

مفهوم «رحمت» در قرآن

«رحمت»، در کاربرد قرآنی نیز به‌همین معناست. «راغب اصفهانی» زبان‌دان و قرآن‌شناس بزرگ، می‌گوید: «رحمت»، مهربانی و رقّتی است که مقتضی احسان نسبت به‌شخصی است که مورد رحمت قرار گرفته است، از این سبب گاه تنها در مهربانی [ملزوم] و گاه تنها در احسان [لازم] به‌کار می‌رود؛ مانند: «رحم الله فلاناً» و چون خداوند با «رحمت»، وصف شود، مراد از آن فقط احسان است نه رقّت قلب، از این‌روی روایت شده است که: رحمت از خدا، انعام و تفضل و از آدمیان، رقّت قلب و عاطفه است.» مؤلف تفسیر گران‌سنگ «کشاف»، «جارالله زمخشری» با پذیرش این مطلب که رحمت در اصل معنا و مفهوم خویش به‌معنای عاطفه و مهربانی است، بر این باور است که کاربرد آن برای خداوند، مجازی و به‌مفهوم انعام خداوند بر بندگان می‌باشد، بدان‌سان که فرمانروا آن گاه که به‌مردم مهربان باشد به آنان احسان و انعام می‌کند. «علامه سیدمحمدحسین طباطبایی(ره)» در تفسیر قیّم «المیزان» توضیح بیش‌تری در باره‌ مفهوم «رحمت» داده و گفته است: «رحمت، تأثر و انفعال مخصوصی است که در وقت دیدن محتاج، عارض قلب می‌شود و شخص را به‌رفع احتیاج و نقیصه محتاج و نیازمند وادار می‌کند، این معنا به‌حسب تحلیل، به‌عطا و فیض بر می‌گردد و به‌همین معنا خداوند سبحان به‌صفت «رحمت»، توصیف می‌شود، یعنی، رحمت در خداوند به‌معنای عطا و احسان است نه تأثر و انفعال قلب؛ زیرا در ذات باری، انفعال نیست.» آن‌چه در توضیح «علامه طباطبایی» شایان توجه است، افزون بر این که منشأ رحمت(احتیاج و نیاز شخص مرحوم) را در تعریف و مفهوم رحمت گنجانده و در نتیجه، مهربانی و رقّت قلب ویژه‌ای را که به‌منظور رفع نیاز نیازمند بر شخص عارض می‌گردد، «رحمت» نامیده، این نکته است که کاربرد «رحمت» در باره‌ خداوند متعال براساس تعریف و توضیح ایشان ـ آن‌گونه که از زمخشری نقل شد ـ مجاز نیست به‌ویژه این‌که در کاربرد قرآن کریم، بیش‌ترین استعمال «رحمت»، در خصوص ذات باری تعالی است، که اگر توصیف خداوند را به‌این صفت مجاز بشمریم، بیش‌ترین موارد استعمال این صفت در قرآن مجاز خواهد بود و این گذشته از هر چیز دیگر با بلاغت قرآن سازگار نیست.

نتیجه: «رحمت» به‌معنای مهربانی و رقت قلب است که از دیدن فرد نیازمند، عارض می‌شود و شخص را به‌احسان وا می‌دارد؛ ولی در خداوند، «رحمت»، به‌معنای احسان و انعام است؛ زیرا او، به‌رقّت و انفعال ستوده نمی‌شود. در کلامی از علی(ع) نیز همین خصوصیت در توصیف خداوند به‌«رحمت»، لحاظ شده؛ آن‌جا که حضرت فرموده است: «رحیم لایوصف بالرقّة، صاحب رحمتی که به‌رقت قلب توصیف نمی‌گردد.» در آن آیات قرآن که خداوند به‌این صفت ستایش شده است نیز همین خصوصیت دیده می‌شود. با بررسی واژگان هم‌مفهوم با «رحمت» می‌توان از دو واژه‌ «لینت» و «مداراة» یاد کرد که معنایی نزدیک به‌«رحمت» را می‌رسانند.

جایگاه رحمت در متون دینی

صفت«رحمت» و مهربانی(چه به‌مفهوم الهی و چه به‌معنای بشری آن) در اندیشه‌ اسلامی از جایگاهی رفیع برخوردار است، به‌طوری که خداوند متعال، ذات بی‌بدیل خویش و نیز قرآن، پیامبر(ص) و مؤمنان را مکرراً به‌این صفت توصیف می‌کنند و می‌ستایند و آن را از نمودهای اخلاق نیک الهی در بشر و آرایه‌های مشترک میان خدا و انسان برمی‌شمرند و این‌که به‌هر اندازه، فرد بتواند، خویشتن را بدان بیاراید، به‌همان میزان، به‌خدای‌گونه شدن و تقرب به‌ذات اقدس الهی نزدیک می‌گردد. خداوند متعال، افزون بر این‌که کلید گشایش سوره‌های کتاب وحیانی خویش را – جز در یک سوره آن هم به‌دلایل ویژه- صفت «رحمت»(رحمن و رحیم) قرار داده، در آیات بسیاری نیز، خود را به‌این صفت، ستوده که برخی از آن آیات به‌شرح ذیل است:

۱٫«… و انا التواب الرحیم؛ و من توبه‌پذیر و مهربانم.» (۱) ۲٫«وَ إِلهُکُمْ إِلهٌ وَاحِدٌ، لاَ إِلهَ إِلاَّ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِیمُ؛ و خداوند شما، خداوند یگانه‌ای است که غیر از او معبودی نیست. اوست بخشنده و مهربان(و دارای رحمت عام و خاص.)(۲) ۳٫«… وَ اسْتَغْفِرُوا اللّهَ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ؛ و از خداوند آمرزش بطلبید که خداوند آمرزنده و مهربان است.»(۳) ۴٫«إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ الَّذِینَ هَاجَرُوا وَ جَاهَدُوا فِی سَبِیلِ اللّهِ، أُولئِکَ یَرْجُونَ رَحْمَهَ اللّهِ وَاللّهُ غَفُورٌ رَحِیمٌ؛ کسانی که ایمان آورده و کسانی که هجرت و در راه خدا جهاد کرده‌اند، آن‌ها امید به‌رحمت پروردگار دارند و خداوند آمرزنده و مهربان است.»(۴) ۵٫«هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمینَ؛ و او مهربان‌ترین مهربانان است.»(۵)

قرآن کتاب «رحمت» و محمد(ص) «پیامبر رحمت» و مسلمانان «صاحبان رحمت»

بر همین سیاق، خداوند متعال کتاب خویش؛ قرآن را «کتاب رحمت» و پیامبر خویش را «پیامبر رحمت»، و مؤمنان و گروندگان راستین به‌اسلام را «مهربانان» و «صاحبان رحمت» در تعامل با یکدیگر معرفی می‌کند: ۱٫«وَ نَزَّلْنَا عَلَیْکَ الْکِتَابَ تِبْیَاناً لِکُلِّ شَیْ‏ءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَهً وَبُشْرَى لِلْمُسْلِمِینَ؛ و ما این کتاب را بر تو نازل کردیم که بیانگر همه چیز و مایه‌ هدایت و رحمت و بشارت برای مسلمانان است.»(۶) ۲٫«فَقَدْ جَاءَکُم بَیِّنَهٌ مِن رَبِّکُمْ وَ هُدىً وَ رَحْمَهٌ؛ اینک، آیات و دلایل روشن از جانب پروردگارتان و هدایت و رحمت برای شما آمد.»(۷) ۳٫«و انه لهدی و رحمهٌ للمؤمنین؛ این قرآن، مایه‌ی هدایت و رحمت برای مؤمنان است.»(۸) ۴٫«تِلْکَ آیَاتُ الْکِتَابِ الْحَکِیمِ، هدی و رحمه للمحسنین؛ این آیات کتاب حکیم است(کتابی پر محتوا و استوار) مایه‌ هدایت و رحمت برای نیکوکاران است.»(۹) آیات و نصوص دینی که پیامبر اکرم(ص) را «رسول رحمت» و مهربانی معرفی می‌کنند، در بخش‌های بعدی، ذکر می‌کنیم.

رحمت نبوی تجلی رحمت الهی

خداوند متعال خود را به‌عنوان رحمان و رحیمی که رحمتش برغضبش سبقت گرفته و رحمت را بر نفس خویش نوشته و واجب کرده است، معرفی می‌کند. «پیامبر رحمت»(ص) نیز وقتی به‌تصویر رحم و رحمت در خداوند متعال می پردازد، او را مهربان‌تر از مادر نسبت به‌کودک معرفی می‌کند. پیامبر اکرم(ص) در تصویر رحمت الهی می‌فرماید: «خداوند رحمت را به‌ ۱۰۰جزء‌ تقسیم کرد، پس ۹۹جزء‌ آن را نزد خود نگاه داشت و یک جزء آن را به‌زمین فرو فرستاد و از برکت همین یک‌جزء‌ است که خلایق در باره هم رحمت می‌آورند؛ چنان‌که چهارپایان سم خود را از بچه خود دور می‌دارند تا مبادا به‌آن اصابت کند و صدمه‌ای به‌آن وارد سازد.» آن‌گاه با بیان شدت علاقه مادر به‌کودک خود که آن را به‌سینه فشرده است می‌گوید: «آیا باور می‌دارید که این مادر کودک خود را به‌آتش در افکند؟» و چون یاران می‌گویند: «نه به‌خدا قسم یا رسول‌الله»، می‌گوید: «به‌تحقیق، خداوند نسبت به‌بندگان خود از این مادر نسبت به‌کودکش مهربان تر است!» در بیانی دیگر می‌گوید: «خداوند شب‌هنگام دست لطف خود را می‌گشاید تا توبه گناهکار روز را بپذیرد و به‌هنگام روز دست لطف خود را می‌گشاید تا دست گناهکار شب را بگیرد.»

مهربانی و رحمت، بارزترین صفت رسول خدا(ص) در بیان خداوند

خداوند متعال در قرآن کریم، مهربانی و رحمت را به‌عنوان بارزترین صفت رسول خویش معرفی می‌کند و می‌گوید:«وَ مَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَه لِلْعَالَمِینَ؛ ما تو را نفرستادیم مگر این‌که رحمتی باشی برای همه جهانیان.»(۱۰)

در صحیح مُسْلِم آورده است: أَبوهُرَیْرَه گفت: قِیلَ یَا رَسُول اللَّه اُدْعُ عَلَى الْمُشْرِکِینَ قَالَ: «إِنِّی لَمْ أُبْعَث لَعَّانًا وَ إِنَّمَا بُعِثْت رَحْمَة؛ گفته شد ای رسول خدا، مشرکان را نفرین کن، فرمود: من برای لعنت مبعوث نشده‌ام، و لیکن فقط برای رحمت مبعوث شده‌ام.» مفسران در تفسیرآیه شریفه «لَقَدْ جَاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ عَزِیزٌ عَلَیْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِیصٌ عَلَیْکُمْ بِالْمُؤْمِنِینَ رؤوفٌ رَحِیمٌ؛ پیامبری برای شما آمده است که از مصیبت‌ها و گرفتاری‌های شما رنج می‌برد و از هر کس به‌شما علاقه‌مندتر و دل‌سوزتر است. او مهربان و رؤوف و رحم‌دل است.»(۱۱) گفته‌اند: خداوند بر مؤمنان منت گذاشته است که رسولی از جنس خودشان برای آنان فرستاده است که سنگین است بر او آن‌چه که امتش را به‌زحمت و مشقت می‌اندازد و از این‌رو است که فرمود: من بر شریعت سهل و آسان، مبعوث شده‌ام و در حدیث آمده است: «إِنَّ الدِّین یُسْر؛ دین آسان است» در تفسیر «حَرِیص عَلَیْکُمْ» هم گفته‌اند: «پیامبر حریص بر هدایت و رسیدن نفع دنیوی و اخروی به‌شما و ورود شما به‌بهشت و نسبت به‌مؤمنان، رؤوف و رحیم است.»

خداوند پیامبرخویش را با عنوان «پیامبر رحمت» معرفی می‌کند

قرآن کریم، در ترسیم سیمای پیامبراکرم(ص) می‌گوید: «فَبِمَا رَحْمَهٍ مِنَ اللّهِ لِنتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنتَ فَظّاً غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شَاوِرْهُمْ فِی الْأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللّهِ، إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ؛ به [برکت] رحمت الهی، در برابر آنان [مردم] نرم و [مهربان] شدی و اگر خشن و سنگ‌دل بودی از اطراف تو پراکنده می‌شدند، پس آن‌ها را ببخش و برای آن‌ها طلب آمرزش کن و در کارها با آنان مشورت کن، اما هنگامی که تصمیم گرفتی [قاطع باش] و بر خدا توکل کن؛ زیرا خداوند متوکلان را دوست دارد.»(۱۲) فخررازی در تفسیر این آیه مبارکه می‌گوید: «غرض از بعثت، آن است که پیامبر(ص)، تکالیف الهی را به‌مردم ابلاغ کند و برساند و این هدف محقق نمی‌شود مگر زمانی که دل‌ها به‌سوی پیامبر متمایل شوند و جان‌ها در نزد وی آرام گیرند، برآورده شدن چنین مقصدی در گرو آن است که رسول دارای «رحمت» و «کرامت» باشد و از خطاهای مردم بگذرد و برخوردهای ناخوشایند آنان را نادیده بگیرد و با آنان با انواع نیکی، مکرمت و شفقت برخورد کند. به‌دلیل آن‌چه آمد، پیامبر(ص) باید پیراسته از بدخلقی باشد، هم‌چنین باید که سخت‌دل نباشد، بلکه تمایل افزون به‌کمک ضعیفان و دستگیری فقیران داشته باشد و لغزش‌ها و رفتارهای ناپسند آنان را نادیده بیانگارد.»

خداوند پیامبر خویش را به‌رحمت و مهربانی سفارش کرده است

خداوند متعال همواره پیامبر خویش را به‌رحمت و مهربانی سفارش کرده است. پیامبر اسلام(ص) نیز تجلی رحمت الهی است و از این رو است که همانند ذات اقدس الهی رحمت برای جهانیان است. خود آن حضرت فرمود: «اِنّما أَنَا رَحْمَهٌ مُهْداهٌ؛ همانا من هدیه رحمتی از آسمان به‌سوی جهان و انسانم.» مأموریت پیامبر اسلام(ص) به‌مشورت با مسلمانان و دعا کردن و طلب مغفرت و آمرزش برای آنان نیز تأکیدی است بر هم ضرورت نرم‌خویی، مهربانی و ملاطفت پیامبر و هم بر بیان واقعیت داشتن اتصاف آن حضرت به‌این اوصاف در تعامل با مردم و پیروان خویش.

در قرآن کریم آمده است: «خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِینَ؛ عفو را پیشه کن و به‌نیکی فرمان ده و از جاهلان اعراض کن.»(۱۳) علامه طباطبایی(ره) در تفسیر این آیه‌ شریفه می‌گوید: «اخذ چیزی» بدین معناست که گیرنده‌، آن را هماره با خود داشته باشد و ترک نکند، از این‌رو «اخذ عفو» یعنی این که پیامبر(ص) بدرفتاری‌های نسبت به‌خویشتن را هماره بپوشاند و از انتقام‌گیری ـ که عقل اجتماعی آن را در روابط و تعامل با یکدیگر روا می‌شمارد ـ چشم بپوشد. البته این منش، نسبت به‌رفتار ناپسند دیگران در باره‌ شخص پیامبر و ضایع کردن حقوق فردی وی است، اما زمانی که رفتار ناپسند با پیامبر(ص) سبب از میان رفتن حقوق دیگران شود، گذشت و بخشش، هرگز روا نیست؛ زیرا، این عمل، مایه‌ فریب و گمراهی شخص بدرفتار و ضایع‌شدن حق غیر و ابطال قوانین نگه‌دارنده‌ جامعه می‌شود که تمامی آیات قرآنی که از ستم و فساد و یاری رساندن و تکیه کردن به‌ستمگران منع می‌کند، چنین عفو و گذشتی را روا نمی‌شمارد.» علامه در ذیل فراز آخر آیه‌ شریفه «وَ أعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِینَ» می‌گوید: «این جمله، فرمان دیگری از خداوند برای مدارا با کسانی است که به‌آن حضرت، ستم شخصی می‌کردند و این نزدیک‌ترین و زیباترین روش برای خنثی کردن آثار عمل جاهلانه و کاستن از فساد کردار آنان است؛ زیرا واکنش هم‌سان در برابر عمل جاهلانه، سبب اغرای جاهلان و تداوم رفتار جاهلانه می‌شود.» آیات ذیل نیز بخشی دیگر از نصوص تصویرکننده‌ رحمت و مهربانی پیامبر بزرگوار اسلام است. «لَقَدْ جَاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ عَزِیزٌ عَلَیْهِ مَا عَنِتُّمْ، حَرِیصٌ عَلَیْکُم بِالْمُؤْمِنِینَ رَؤُوفٌ رَحِیمٌ؛ به‌یقین، رسولی از خود شما به‌سوی‌تان آمد که رنج‌های شما بر او سخت است و اصرار بر هدایت شما دارد و نسبت به‌مؤمنان رؤف و مهربان است.»(۱۴) از نکات در خور تأمل در این آیه شریفه، این است که ترکیب دو صفت «رأفت» و «رحمت»، از اوصاف ویژه‌ الهی است و پیامبراکرم(ص) تنها انسانی است که این دو صفت، توأمان در توصیف و ستایش از وی آمده است. «وَ مَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَه لِلْعَالَمِینَ؛ ما تو را جز «رحمت» برای جهانیان نفرستادیم.»(۱۵) «مُحَمَّدٌ رَّسُولُ‌اللَّهِ وَ الَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ…؛ مـحـمـد پـیـامـبـر خداست و کسانی که با او هستند، با کافران سختگیر و با یـکدیگر مهربانند.»(۱۶) روح مهربانی، عطوفت، رحمت و دگردوستی پیامبراکرم(ص) را در مجموعه‌ای دیگر از آیات قرآنی می‌شود دید که دو نمونه از آن‌ها به‌شرح ذیل است:

۱٫«لَعَلَّکَ بَاخِعٌ نَفْسَکَ أَلَّایَکُونُوا مُؤْمِنِینَ؛ گویی می‌خواهی جان خود را از شدّت اندوه از دست دهی، به‌خاطر این‌که آنان ایمان نمی‌آورند!»(۱۷)

۲٫«فَلاَ تَذْهَبْ نَفْسُکَ عَلَیْهِمْ حَسَرَاتٍ إِنَّ اللَّهَ عَلِیمٌ بِمَا یَصْنَعُونَ؛ پس جانت به‌خاطر شدت تأسف بر آنان از دست نرود، خداوند به‌آن‌چه انجام می‌دهند داناست.»(۱۸)

متون روایی و سیره نبوی در باره‌ رحمت نبوی

متون روایی و سیره نبوی، سرشار از رأفت و رحمت و مهربانی رسول اکرم(ص) است که ذکر بخشی از آن‌ها مثنوی هفتاد من کاغذ می‌شود و در این مجال تنها به‌نمونه‌هایی از هریک(روایت و سیره) بسنده می‌کنم:

۱٫ از خود پیامبر(ص) روایت شده است که آن حضرت فرمود: «امرنی ربی بمداراه الناس کما امرنی باداء الفرائض؛ پروردگارم مرا به‌مدارا و نرمی با مردم فرمان داده است، هم‌چنان که به‌انجام واجبات، امر فرموده است.»

۲٫ انس بن‌مالک می‌گوید: «خدمت النبی(ص) تسع سنین فما اعلمه قال لی قط: هلا فعلت کذا و کذا و لاعاب علیّ شیئاً قطّ؛ مدت ۹ سال در محضر و خدمت پیامبر(ص) بودم و به‌یاد ندارم که هرگز به‌من گفته باشد، چرا فلان و فلان کار را انجام ندادی و هرگز مرا بر کاری سرزنش نکرد!» وقتی پیامبر(ص) در مکه دعوت خویش را علنی کرد، قریش از هیچ‌گونه آزار و شکنجه، افترا و اهانت نسبت به‌او دریغ نورزید. مشرکان، او را فردی دروغگو، جادوگر و دیوانه معرفی کردند و حال این‌که واکنش پیامبر(ص) در برابر این‌همه آزار و اذیت، این‌گونه بود: «اللهم اغفر لقومی بانهم لایعلمون؛ بـار خـدایـا، قـوم مـرا مـورد رحـمـت و مـغـفـرت خـویـش قـرار ده؛ زیـرا آنـان حقیقت را نمی‌دانند»!

عفو و گذشت پیامبر اکرم(ص)

بر دسته‌ شمشیرش نوشته شده بود:«از کسی که بر تو ستم ورزید، بگذر.» هم خود آراسته به‌عفو بود و هم دیگران را به‌گذشت سفارش می‌کرد: «گذشت کنید، همانا عفو ، جز بر ارج بنده نمی‌افزاید، پس یکدیگر را عفو کنید تا خداوند ارجمندتان کند.» سیره‌نویسان نوشته‌اند: در هر مجلسی به‌عفو دیگران فرمان می‌داد. هرگز به‌خاطر خویش، از کسی انتقام نگرفت، بلکه گذشت می‌کرد. فرمود: «مردی به‌خاطر خدا از ستمی که بر او رفته نمی‌گذرد، جز آن که در روز رستاخیز پروردگار بر ارجمندی‌اش می‌افزاید.» به‌همه سفارش می‌کرد: «همدیگر را ببخشید تا کینه‌هایتان از میان برخیزد.»

لطف و مدارای پیامبر اکرم(ص) با مردم به‌هنگام فتح مکه

رفتار کریمانه پیامبر(ص) با مردم در زمان قدرت بلامنازع خویش در روز فتح مکه، در تاریخ بشریت بی‌نظیر است. آن‌روز که پس از سال‌ها دوری و آوارگی از وطن و با خاطره‌های تلخ از برخورد مشرکان قریش در آغازین روزهای بعثت، همراه با سپاهی عظیم پیروزمندانه وارد مکه شد، می‌توانست انتقام خویش را چند برابر از مشرکان قریش و مکیان بگیرد و به‌سپاه خویش فرمان قتل و غارت صادر کند، اما پیامبر(ص) نه‌ تنها چنین نکرد، بلکه فرمان عفو عمومی صادر کرد و از تقصیر همگان ـ جز چند نفر معدود که از فرط پلیدی و سیاهی، شایستگی بخشش را از دست داده بودند و در شمار پیشاهنگان کفر و لجاجت به‌حساب می‌آمدند ـ گذشت.

عزل سعد بن معاذ از فرماندهی به خاطر شعار خشونت‌آمیز در فتح مکه

سعد بن‌معاذ که یکی از فرماندهان سپاه اسلام بود در آن روز رجزهایی بدین مضمون خواند: «امروز روز نبرد است، امروز جان و مال شما حلال شمرده می‌شود.» پیامبر(ص) از شنیدن سخنان سعد، بسیار اندوهناک و غمگین شد و سعد بن‌معاذ را از مقام فرماندهی عزل کرد و پرچم را به‌پسر وی، قلیل بن‌سعد سپرد! این عفو و گذشت، عظمت اندیشه، عطوفت و نسیم ملایم مهربانی، جان‌های مکیان را نوازش داد و دل‌های آنان را به‌سوی اسلام و پذیرش دین پیامبر(ص)، متمایل ساخت. اعلان عفو عمومی مکه و بخشش و مدارا با سران کفر و شرک و دشمنان دیرین خود، پس از فتح مکّه یکی از مهربانانه‌ترین، عالی‌ترین و بزرگ‌منشانه‌ترین برخوردهای پیامبر اکرم(ص) بود. با فتح مکه و تسلط پیامبر(ص) بر آن‌ها سکوت وحشت‌آفرینی بر آن‌ها حکم‌فرما و نفس‌ها در سینه حبس شده بود و افکار مختلفی به‌اذهان‌شان خطور می‌کرد. آنان با یادآوری ظلم‌هایی که بر رسول خدا(ص) روا داشته بودند، مجازات سنگینی را انتظار می‌کشیدند. در چنین وضعیتی پیامبر اکرم(ص) سکوت آنان را شکست و فرمود: «ماذا تقولون و ماذا تظنون؟؛ چه می‌گویید و چه گمان می برید؟» مردم بهت‌زده و نگران، با صدای لرزان گفتند: «ما چیزی جز نیکی و خوبی در باره تو نمی‌اندیشیم…» پیامبر(ص) خطاب به‌آنان فرمود: «من نیز همان جمله‌ای را که برادرم یوسف به‌برادران ستمگر خود گفت، امروز به‌شما می‌گویم: «لاتثریب علیکم الیوم یغفرالله لکم و هو ارحم الراحمین؛ امروز برشما ملامتی نیست، خدا گناهان شما را می‌آمرزد و او ارحم‌الراحمین است.» «پیامبر مهر و رحمت» با این جملات امیدوارکننده، پیام عفو عمومی خود را اعلان کرد و ادامه داد:«شما مردم هم‌وطنان بسیارنامناسبی بودید. رسالت مرا انکار کردید، مرا از خانه‌ام بیرون ساختید و در دورترین نقطه که پناهنده شده بودم، با من به‌نبرد برخاستید، ولی من با این همه جرائم، همه‌ شما را می‌بخشم و بند بندگی را از پای شما باز و اعلان می‌کنم که: «اِذهبوا فانتم الطُّلقاء…؛ بروید، همه‌‌ شما آزادید.» در آن روز جز موارد اندکی، همه مورد عفو و بخشش پیامبر اکرم(ص) قرار گرفتند. حتی کسانی که جرم مرتکب شده بودند؛ همانند وحشی قاتل حمزه سیدالشهدا، نیز بخشوده شدند. شعار پیامبر(ص) این بود: «الاسلام یجبُّ ما قبله؛ اسلام ما قبل خود را مى پوشاند.» کسی که اسلام را پذیرفت از گذشته‌اش چشم‌پوشی می‌شود. «صفوان بن‌امیه» از جمله سران مشرکان مکه و آتش‌افروزان علیه پیامبر(ص) در جنگ‌های متعدد بود و یک‌نفر از مسلمانان را به‌جرم مسلمانی در مکه به‌دار آویخته بود، از این‌روی در شمار کسانی قرار گرفت که پیامبر از آن‌ها نگذشته و خون آنان را حلال اعلام کرده بود. او با شنیدن این خبر از مکه به‌جده گریخت، لیکن «عمرو بن‌وهب» پسر عموی او، نزد پیامبر(ص) شفاعت کرد و خواهان عفو او شد. رسول خدا(ص) نیز او را بخشید. زمانی که خبر به‌خود او رسید، باور نکرد تا این‌که پیامبر(ص) عمامه یا پیراهن خود را به‌نشانه‌ بخشش برای او فرستاد، او باور کرد و به‌مکه بازگشت و از حضرت خواست تا به‌وی دو ماه مهلت دهد تا در باره‌ اسلام تحقیق کند و اگر به‌نتیجه رسید، اسلام بیاورد. پیامبر(ص) به‌او چهار ماه مهلت داد تا تحقیق کند و اسلام بیاورد! «صفوان» بعدها می‌گفت: «هیچ‌کس به‌این نیک‌نفسی نمی‌تواند باشد مگر این‌که فرستاده‌ خدا باشد، گواهی می‌دهم که خدایی جز خدای یکتا نیست و او رسول خداست.» آن‌چه آمد، گوشه‌ای از رأفت و رحمت پیامبر(ص) بود، اما یادآوری این مطلب بایسته است که در زندگی انسان به‌ویژه پیشوایان و رهبران اجتماعی و سیاسی، گاه صلابت و قاطعیت نه تنها شایسته و نیک، که ضروری است؛ زیرا اگر سختگیری و صلابت در برخورد با بزهکاران، قانون‌شکنان و مجرمان نباشد، بزهکاران احساس امنیت می‌کنند و فضای عمومی جامعه دچار ترس، ناامنی و وحشت و سلب آسایش می‌گردد و هرج و مرج فراگیر می‌شود، همان‌طورکه اگر قاطعیت در برابر دشمنان بیرونی نباشد، سلطه‌‌طلبان و تجاوزگران، استقلال و حاکمیت ملی را زیر پا می‌گذارند. از این‌رو است که هم خرد و عقل انسانی و هم شریعت اسلامی، صلابت و قاطعیت را در مواردی بایسته و روا برشمرده و برای رهبران اجتماعی از بایدها و صلاحیت‌های لازم در عهده‌داری مقام و منصب زعامت دانسته است و پیامبر اسلام(ص) هم در عین کمال رأفت و مهربانی که بر مردم داشت، از صلابت، قاطعیت و برخورد سخت با حق‌ستیزان نیز بی‌بهره نبود؛ افراد و گروه‌هایی که رسول خدا(ص) در برابر آنان، نرمش و ملایمت نشان نمی‌داد عبارت بودند از؛ مشرکان و کافران معاند و لجوج که حق را نه از سر ناآگاهی و پی‌ نبردن به‌حقیقت که از سر ستیز و دشمنی نمی‌پذیرفتند و منافقان، مجرمان و بزهکاران، هرچند که در جمع مسلمانان و با ظاهر اسلامی می‌زیستند.

ترحم و دل‌سوزى محمد(ص)

۱٫ رسول خدا(ص) لشکرى براى سرکوبى قبیله طىّ فرستاد. فرماندهى آن را على بن‌ابی‌طالب(ع) بر عهده داشت، عدى بن‌حاتم طائى که از دشمنان سرسخت رسول خدا‌(ص) بود، به‌شام فرار کرد. على(ع) بامدادان بر آن قبیله حمله کرد، آن‌ها را شکست داد و مردان و زنان و اسباب و چهارپایان آن‌ها را به‌مدینه آورد. وقتى که اسیران را به‌حضرت رسول(ص) نشان دادند، «سفانه» دختر حاتم طائى برخاست و گفت: «یا محمد، پدرم از دنیا رفت، برادرم از قبیله‏ام ناپدید شد، اگر مصلحت بدانى مرا آزاد کن، مرا به‌شماتت قبائل عرب مگذار. پدر من پیشواى قبیله بود، اسیران را آزاد مى‏کرد، جانیان را مى‏کشت، به‌هر که پناه مى‏داد حمایتش مى‏کرد، از حریم دفاع مى‏نمود، از مبتلایان دستگیرى مى‏کرد، مردم را طعام مى‏داد، سلام را آشکار مى‏ساخت، یتیم و فقیر را بى‌نیاز مى‏کرد، در پیشامدها مددکار مردم بود، کسى نبود که حاجت پیش او آورد و ناامید برگردد، من دختر حاتم طائى هستم.» رسول خدا(ص) از سخن او در عجب شد و فرمود: «اى دختر، این‌ها که گفتى، صفات مؤمنان است، اگر پدرت مسلمان بود، از خدا برایش رحمت مى‏خواستم.» آن‌گاه فرمود: «این دختر را آزاد کنید که پدرش اخلاق خوب را دوست مى‏داشته است.» سپس فرمود: «ارحموا عزیزاً ذلّ و غنیا افتقر و عالماً ضاع بین جهّال؛ رحم کنید عزیزى را که ذلیل گشته و توانگرى را که فقیر شده و عالمى را که میان نادانان ضایع گردیده است.» و نیز در اثر گفتار آن زن فرمود: «همه اسیران را آزاد کنند.» دختر حاتم که چنین دید، گفت: «اجازه بدهید شما را دعا کنم»، حضرت اجازه فرمود و به‌یاران خود گفت که به‌دعاى او گوش فرا دهند. دختر گفت: «خدا احسان تو را در جاى خود قرار دهد، تو را به‌هیچ آدم لئیمی محتاج نکند، نعمت هیچ بزرگ قومى را از دستش نگیرد، مگر آن‌که تو را وسیله‌ برگرداندن آن قرار دهد.» دختر چون آزاد شد، به‌نزد برادرش عدى بن‌حاتم که در «دومه الجندل» بود، رفت و گفت: «برادرم، پیش از آن‌که نیروهاى این مرد تو را گرفتار کنند، پیش او برو، من در او هدایت و دقت‌ رأى دیدم، حتما بر دیگران پیروز خواهد شد، در او خصلت‌هایى دیدم که به‌تعجبم وا داشت، او فقیر را دوست مى‏دارد، اسیر را آزاد مى‏کند، به‌صغیر رحم مى‏کند، قدر آدم بزرگ را مى‏داند، من سخى‏تر و بزرگوارتر از او ندیده‏ام، اگر پیامبر باشد، تو پیش از دیگران، ایمان آورده و برترى یافته‏اى و اگر پادشاه باشد در حکومت او پیوسته با عزت زندگى مى‏کنى.» این سخنان در عدى بن‌حاتم مؤثر واقع شد، لذا به‌مدینه آمد و به‌دست رسول خدا(ص) اسلام آورد و خواهرش سفانه نیز مسلمان شد. عدى بن‌حاتم مى‏گوید: «به‌مدینه آمدم، داخل مسجد رسول الله(ص) شدم، سلام کردم»، فرمود: «تو کیستى؟»، گفتم: «عدى بن‌حاتم»، فورا برخاست و مرا به خانه‏اش برد. او متوجه من بود، ناگاه پیرزنى ضعیف پیش آمد و گفت: «حاجتى دارم»، حضرت مفصل ایستاد و در باره‌ نیاز آن زن صحبت کرد. من در دلم گفتم: «به‌خدا این شخص پادشاه نیست وگر نه با ضعفا چنین نمى‏کرد، این‌قدر اهمیت دادن به‌یک پیرزن کار شاهان نیست» چون به‌خانه‏اش رسیدیم، وساده‏اى که از لیف خرما داشت به‌طرف من انداخت و فرمود: «روى آن بنشین» گفتم: «نه، شما روى آن بنشینید» فرمود: «نه، تو بنشین» من روى وساده نشستم و او بر ‌زمین نشست. باز در دلم گفتم: «والله این پادشاه نیست» آن‌گاه فرمود: «اى عدى، آیا تو رئیس نبودى؟» گفتم: «آرى» فرمود: «آیا از قوم خویش مالیات مرباع نمى‏گرفتى؟» گفتم: «آرى» فرمود: «آن در دین تو جایز نبود» گفتم: «آرى، به‌خدا حرام بود» دانستم که او پیامبر است که غیب را مى‏داند. بر این اساس مى‏بینیم که اخلاق نیکو کار خود را مى‏کند تا جایى که انسان‌ها در مقابل آن از اعتقادات خود دست بر مى‏دارند.

۲٫ در جنگ خیبر که با حضور شخص پیامبر(ص) در سال هفتم هجرت، ‏رخ داد، پس از پیروزى سپاه اسلام بر سپاه کفر، جمعى از یهودیان ‏به‌اسارت سپاه اسلام درآمدند، یکى از اسیران، «صفیه» دختر حى بن‏اخطب(دانشمند سرشناس یهود) بود. بلال حبشى، «صفیه» را به همراه زنى دیگر به‌اسارت گرفت و آن‏ها را به‌حضور پیامبر(ص) آورد، ولى هنگام آوردن آن‏ها اصول اخلاقى را رعایت نکرد و آن‏ها را از کنار جنازه‏هاى کشته‏شدگان یهود حرکت ‏داد. صفیه وقتى پیکرهاى پاره‌پاره‌ یهودیان را دید، بسیار ناراحت ‏شد و صورتش را خراشید و خاک بر سر خود ریخت و سخت ‏گریه کرد. هنگامى که بلال آن‌ها را نزد پیامبر(ص) آورد،‌ پیامبر(ص) از «صفیه» پرسید: «چرا صورتت را خراشیده‏اى و این‏گونه خاک‏آلود و افسرده هستى؟!» «صفیه»، ماجراى عبورش از کنار جنازه‏ها را بیان کرد، رسول اکرم(ص) از رفتار غیرانسانى و خلاف‏ اخلاق اسلامى بلال حبشى ناراحت‏ شد و بلال را سرزنش کرد و فرمود: «انُزعت مِنکَ الرَحمه یا بلال حیث تمر بامراتین على قتلى ‏رجالهما؛ اى بلال، آیا مهر و محبت و عاطفه از وجود تو رخت ‏بربسته است که دو زن را از کنار کشته‌‏شدگانشان عبور مى‏دهى؟!» جالب این که پیامبر اکرم(ص) براى جبران رنج‏ها و ناراحتى‏هاى‏ «صفیه» با او ازدواج و سپس او را آزاد و بار دیگر با پیشنهاد صفیه با او ازدواج کرد و به‌این ترتیب، ناراحتى‏هاى او را به‌طور کلى از قلبش زدود.

۳٫ در ماجراى جنگ حنین که در سال هشتم هجرت رخ داد، «شیماء» دختر «حلیمه» که خواهر رضاعى(شیری) پیامبر(ص) بود با جمعى از دودمانش ‏به‌اسارت سپاه اسلام درآمدند. پیامبر(ص) هنگامى که «شیماء» را در میان اسیران دید، به‌یاد محبت‏هاى او و مادرش در دوران ‏شیرخوارگى، احترام و محبت‏ شایانى به‌«شیماء» کرد. پیش روى او برخاست و عباى خود را بر زمین گستراند، و «شیماء» را روى آن‏ نشاند و با مهربانى مخصوصى از او احوال‌پرسى کرد، و به‌او فرمود: «تو همان هستى که در روزگار شیرخوارگى به‌من محبت‏کردى» و این در حالی بود که از آن زمان، حدود ۶۰ سال گذشته بود. «شیماء» از پیامبر(ص) تقاضا کرد که اسیران طایفه‏اش را آزاد سازد. پیامبر(ص) به‌او فرمود: «من سهم خودم را بخشیدم، و در مورد سهم سایر مسلمانان، به‌تو پیشنهاد مى‏کنم که بعد از نماز ظهر برخیزی و در حضور مسلمانان، بخشش مرا وسیله خود قرار بدهی تا آن‌ها نیز سهم خود را ببخشند.» «شیماء» همین کار را انجام داد، مسلمانان گفتند: «ما نیز به‌‏پیروى از پیامبر(ص) سهم خود را بخشیدیم.» سیره‌‏نویس معروف «‏ابن‌هشام» مى‏نویسد: پیامبر(ص) به «شیماء» فرمود: «اگر بخواهى با کمال محبت و احترام، در نزد ما بمان و زندگى کن، و اگر دوست‏دارى تو را از نعمت‏ها بهره‏مند مى‏سازم و به‌سلامتى به‌سوى قوم‏ خود بازگرد؟» «شیماء» گفت: «مى‏خواهم به‌سوى قوم خود بازگردم.» پیامبر(ص) یک غلام و یک کنیز به‌او بخشید و این دو با هم ‏ازدواج کردند، و به‌عنوان خدمتکار خانه «شیماء» به‌زندگى خود ادامه دادند.» ۴٫ ترحم و دل‌سوزى پیامبر(ص) در حدى بود که امام صادق(ع) فرمود: «روزى رسول خدا(ص) نماز ظهر را با جماعت ‏خواند، مردم بسیارى به‌‏او اقتدا کردند، ولى آن‏ها ناگاه دیدند آن حضرت برخلاف معمول ‏دو رکعت آخر نماز را با شتاب تمام کرد. مردم از خود مى‌‏پرسیدند، به‌راستى چه حادثه‌ مهمى رخ داده است که پیامبر(ص) نمازش را با شتاب تمام کرد؟! پس از نماز از پیامبر(ص) پرسیدند: «مگر چه شده است که شما این‌گونه نماز را[با حذف‏ مستحبات] به‌پایان بردى؟» پیامبر(ص) در پاسخ فرمود: «اما سمعتم صراخ الصبى؛ آیا شما صداى گریه‌ کودک را نشنیدید؟»! معلوم شد که کودکى در چند قدمى محل نمازگزاران ‏گریه مى‏کرده و کسى نبوده است که او را آرام کند، صداى گریه‌ او دل ‏مهربان پیامبر(ص) را به‌درد آورده و از این رو نماز را با شتاب ‏تمام کرده است تا کودک را از آن وضع بیرون آورد و نوازش کند! رقت قلب و شدت رحم پیامبر اکرم(ص) از جزئی‌ترین مسائل و امور روزمره زندگی داخلی آغاز و سراسر زندگی اجتماعی و سیاسی او را فرا می‌گیرد. او خود می‌فرماید: «من به‌نماز می‌ایستم و می‌خواهم که آن را طولانی سازم، پس بانگ گریه کودکی را می‌شنوم و چون خوش نمی‌دارم که بر مادر او سخت‌گیری کنم،‌ نماز را سبک برگزار می‌کنم.»

مهربانی پیامبر اکرم(ص)

۱٫ پیامبر اکرم(ص) روزی در حضور یکی از اشراف، یکی از فرزندزادگان‏ خویش –امام حسن مجتبی(ع)- را می‏بوسید؛ آن مرد گفت: من دو پسر دارم و هنوز حتی یک‌بار هیچ‌کدام از آن‌ها را نبوسیده‏ام»! فرمود: «من لایرحم لایرحم؛ کسی که مهربانی نکند رحمت خدا شامل حالش نمی‏شود.» نسبت به‌فرزندان مسلمین نیز مهربانی می‏کرد، آن‌ها را روی زانوی خویش‏ می‌نشاند، دست محبت بر سر آن‌ها می‏کشید، گاه مادران، کودکان خردسال خویش‏ را به‌او می‏دادند که برای آن‌ها دعا کند، اتفاق می‏افتاد که احیانا آن‏ کودکان روی جامه‌اش ادرار می‏کردند، مادران ناراحت و شرمنده می‏شدند و می‏خواستند مانع ادامه‌ ادرار بچه شوند، او آن‌ها را از این کار به‌شدت منع‏ می‏کرد و می‏گفت: «مانع ادامه ادرار کودک نشوید، این‌که جامه‌ من نجس‏ بشود، اهمیت ندارد، تطهیر می‏کنم.»

۲٫ مردی شتابان به‌سوی رسول خدا(ص) آمد تا آمادگی خود را برای جهاد در رکاب آن حضرت اعلام کند که گفت‌و‌گویی بین او و آن حضرت روی داد: «آیا هیچ‌یک از والدینت زنده هستند؟» «آری، ‌هر دو زنده‌اند.» «اکنون به‌جست‌و‌جوی مزد از سوی خدا آمده‌ای؟» «آری یا رسول‌الله» «پس هم‌اکنون به‌سوی والدینت برگرد و در مصاحبت‌شان شرط احسان را به‌جای آر»! در ماجرایی دیگر مردی نزد پیامبر(ص) آمد و گفت: «یا رسول‌الله، من به‌این‌جا آمده‌ام تا به‌منظور هجرت با تو بیعت کنم و پدر و مادرم را گریان پشت سر نهاده‌ام.» پیامبر(ص) فرمود: «هم‌اکنون به‌سوی آنان بازگرد و همان‌گونه که آنان را گریان ساخته بودی، خندان‌شان ساز»! مرد دیگری به‌سوی پیامبر آمد و گفت: «من مردی جوان و پرتوانم و جهاد را دوست می‌دارم، ولی مادری دارم که آن را خوش نمی‌دارد.» پیامبر(ص) فرمود: «برگرد و در صحبت مادر بمان؛ زیرا سوگند به‌آن‌که مرا مبعوث کرده، هر آینه آرامش یک‌شب او در کنار تو از یک‌سال جهاد در راه خدا بهتر است.»! مردی دیگر نزد پیامبر(ص) آمد و گفت: «یا رسول‌الله، من شوق جهاد دارم، ولی قدرت آن را نمی‌یابم.» پیامبر(ص) پرسید: «آیا هیچ‌یک از والدینت به‌جای مانده‌اند؟»،‌ مرد گفت: «آری». پیامبر(ص) فرمود: «خدای را در حال احسان در باره آنان دیدار کن… که هرگاه چنین کنی هم به‌جاآورنده حج و هم انجام‌دهنده عمره و هم مجاهد خواهی بود.»

تحذیر رسول خدا(ص) از خشم، غضب و خشونت

رسول خدا(ص) از مردم می‌خواهد که رحمت و مهربانی را در درون خویش نهادینه و بدین‌وسیله جا را برای تندی و تنگ کنند: «بدترین شما کسی است که زود خشم گیرد و دیر از خشم باز آید و بهترین شما کسی است که دیر خشم گیرد و زود از خشم باز آید.» در پاسخ به‌یکی از یاران که او را از عملی می‌پرسد که به‌بهشتش درآورد، می‌گوید: «خشم مگیر و بهشت تو را.»

در تشویق به‌نرم‌خویی و سازگاری می‌گوید: «آیا با شما باز نگویم از آن‌کس که دوزخ بر او حرام است؟ دوزخ بر هر فرد سازگار نرم‌خوی آسان‌گیرنده حرام است.»

تحذیر رسول خدا(ص) از لعن و دشنام

پیامبر اکرم(ص) از لعن و دشنام به‌یکدیگر نهی می‌کند و می‌فرماید: «دو کس که در کار سبّ و لعن یکدیگرند،‌ دو شیطانند که سخنان زشت و دروغ را مبادله می‌کنند.» و می‌فرماید: «همانا از بزرگ‌ترین گناهان کبیره این است که کسی پدر و مادر خود را لعنت کند.»، گفتند: «یا رسول‌الله چگونه شخص پدر و مادر خود را لعنت می‌کند؟!»، فرمود: «پدر دیگری را لعنت می‌کند، پس آن دیگر نیز پدر او را لعنت می‌کند و مادر آن دیگری را مورد لعنت قرار می‌دهد، پس او نیز به‌مادر او لعنت می‌فرستد»!

تحذیر رسول خدا(ص) از تهدید برادران دینی

هم‌چنین پیامبر اکرم(ص) از این‌که کسی برادر دینی خویش را تهدید کند به‌شدّت نهی می‌کند و می‌فرماید: «مبادا یکی از شما سلاح خود را به‌سوی برادر خود بگیرد؛ زیرا ممکن است که شیطان بدون علم و اراده او دستش را به‌حرکت درآورد و او به‌گودالی از دوزخ درافتد»!

و می‌فرماید: «هر آن‌کس که با آهن‌پاره‌ای به‌سوی برادر خود اشاره کند،‌ فرشتگان همواره او را لعنت می‌کنند تا از آن کار باز آید.» پیامبر اکرم(ص) به‌منظور جلوگیری از بروز کینه و دشمنی در میان مسلمانان از تمامی عوامل آن نهی می‌کند و ما را از سخن‌چینی،‌ غیبت و بهتان که از مهم‌ترین عوامل این رذیله بزرگ اخلاقی است باز می‌دارد و می‌فرماید:

*«بدترین بندگان خدا،‌ پویندگان راه سخن‌چینی و تفرقه‌افکنان میان دوستان و عیب‌جویان برای پاکدامنانند.»

*«غیبت و سخن‌چینی، ایمان را فرو می‌ریزند، همان‌گونه که چوپان، برگ درختان را برای گوسفندانش فرو می‌ریزد.»

*«آیا می‌دانید که مفلس کیست؟»‌ گفتند: «مفلس در عرف ما کسی است که درهمی و کالایی ندارد»، ‌پیامبر(ص) فرمود: «مفلس از امت من کسی است که به‌روز قیامت، نماز و روزه و زکات را با خود می‌آورد، ولی در حالتی می‌آید که این یک را دشنام داده و آن یک را تهمت بر بسته و مال این را خورده و خون آن را ریخته و آن دیگری را زده است؛ از این‌رو سرمایه اعمال خیرش را میان این و آن قسمت می‌کنند، پس اگر پیش از آن‌که دیون خود را ادا کند،‌ سرمایه‌اش پایان پذیرد، از گناهان آنان بگیرند و به‌حساب او بگذارند»!

*پیامبر اکرم(ص) در خطبه حجه‌الوداع خویش در حضور جمع با صدای بلند فرمود: «همانا خون‌ها،‌ اموال و آبروهای شما بر شما حرام است،‌ به‌مانند حرمت این روزتان و در این ماهتان و در این سرزمینتان، الا ای مردمان، آیا این حکم خدا را به‌شما ابلاغ کردم؟.»

دایره رحم و عطوفت پیامبر(ص) تمامی موجودات را در بر می‌گیرد

دایره رحم و شفقت و عطوفت پیامبر اکرم(ص) از آدمیان فراتر می‌رود و تمامی موجودات و از جمله حیوانات را در بر می‌گیرد که از نظر محمد(ص) حیوانات نه تنها مستحق رحمتند، بلکه شاید استحقاقشان به‌آن افزون‌تر باشد؛ زیرا آنان قدرت شکایت و اعتراض و عرض حاجت را ندارند. از این‌رو پیامبر اکرم(ص) قرن‌ها پیش فرمود: «چهارپا را بر صاحبش حقوقی است؛ هنگامی که از پشت آن فرود آید، در تأمین آب و علفش شتاب کند و هیچ‌گاه به‌صورتش ضربه نزند؛‌ زیرا در مقام تسبیح و تحمید پروردگار، حیوان با صورت به‌سوی او رو می‌کند و دیگر آن‌که جز ‌به‌منظور انجام کاری در راه خدا بر پشت آن نایستد و افزون از طاقتش بار بر آن ننهد و بیش از توانش به‌راه‌رفتن وا ندارد.» از این‌که عده‌ای صورت چهارپایان را با تازیانه زدن و داغگذاری تغییر دهند، نهی کرد و فرمود: «چهره حیوانات را زشت نسازید.» از این‌که سه‌پشته بر چهارپایی سوار شوند نهی کرد و فرمود: «مبادا سه‌پشته بر چهارپایی سوار شوید؛ زیرا یکی از آنان ملعون است.» رسول خدا(ص) با بیان داستانی شدت احساس خویش را نسبت به‌حیوانات بیان کرده است: «زنی را عذاب کردند به‌خاطر گربه‌ای که آن را محبوس کرد تا بمرد؛ نه آن را طعام و آب داد و نه بگذاشت که از حشرات زمین بخورد.»

*عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی زنجان

ارجاعات:

۱٫ (بقره/۱۶۰) ۲٫ .(بقره/۱۶۳) ۳٫ (بقره/۱۹۹) ۴٫ (بقره/۲۱۸) ۵٫ (یوسف/۹۲) ۶٫ (نـحـل/۸۹) ۷٫ (انعام/۱۵۷) ۸٫ (نمل/۷۷) ۹٫ (لقمان/۲) ۱۰٫ (سوره ۲۱، آیة ۷۰) ۱۱٫ (سوره ی ۹، آیة ۱۲۸) ۱۲٫ (آل عمران/۱۵۹) ۱۳٫ (اعراف /‌ ۱۹۹) ۱۴٫ (توبه/۱۲۹) ۱۵٫ (انبیاء/۱۰۷) ۱۶٫ (فتح/۲۹) ۱۷٫ (شعراء/۳) ۱۸٫ (فاطر/۸)

منابع:

۱٫ قرآن کریم ۲٫ امام محمد غزالی، احیاء علوم‌الدین ۳٫ ملامحسن فیض‌کاشانی، محجه البیضاء فی‌احیاء الاحیاء ۴٫ علامه سیدمحمدحسین طباطبایی، المیزان ۵٫ علامه سیدمحمدحسین طباطبایی، سنن‌النبی ۶٫ مازندرانی، شرح اصول کافی ۷٫ علامه محمدباقر مجلسی، بحارالانوار ۸٫ شهیدثانی، منیه المرید ۹٫ میرزاحسین نوری، مستدرک الوسائل ۱۰٫ الواقدی، المغازی ۱۱٫ ابن‌هشام، السیره النبویه ۱۲٫ محمد بن‌یعقوب کلینی، اصول کافی ۱۳٫ بخاری، صحیح بخاری ۱۴٫ مسلم، صحیح مسلم ۱۵٫ زمخشری، کشاف ۱۶٫ صدرالدین بلاغی، پیامبر رحمت(ص) ۱۷٫ جعفر سبحانی، فروغ ابدیت ۱۸٫ ابن‌منظور، لسان‌العرب ۱۹٫ راغب اصفهانی، المفردات ۲۰٫ سیره‌ نبوی، مصطفی دلشادتهرانی

http://ayandenews.com/news/25952/

ایران صدوهشتادویکمین کشور دنیا در سرعت اینترنت - عصرایران

علی رضوی — Tue, 22 Feb 2011 22:58:32 GMT

؛ بورکینافاسو و اوگاندا هم از ما جلوترند! (+جدول کامل کشورها)

اگر پرسیده شود که وجه اشتراک سرزمین کهن، نامدار و بزرگ ایران با کشور ذره بینی وانوآتو چیست؟ می توان به این پرسش عجیب این گونه پاسخ داد که این دو کشور، در قعر جدول سرعت اینترنت همسایه اند!

ایران به لحاظ سرعت اینترنت در رده صدو هشتاد ویکم جهان قرار دارد.

به گزارش عصر ایران در حالی که سرعت اینترنت در دهه حاضر به عنوان یکی از شاخصه هایی ارزیابی میزان توسعه یافتگی کشورهای جهان قرار گرفته است ، ایران در لیست سرعت اینترنت در میان 185 کشور جهان در رده 181 قرار دارد!

از میان کشورهای منطقه تنها لبنان است که وضعیتی بدتر از ایران دارد و در رده 185 قرار دارد و وضعیت کشورهایی چون افغانستان ،اوگاندا و حتی بورکینافاسو در این لیست در جایگاهی بالاتر از ایران قرار دارد.

چهار کشوری که وضع بدتری در این فهرست نسبت به ایران دارند ، عبارتند از "مجمع الجزایر وانوآتو ، کامرون ، بولیوی و لبنان" ؛ وانواتو کشوری ذره بینی و متشکل از چند جزیره کوچک در جنوب اقیانوس آرام است.
از این رو ، اگر پرسیده شود که وجه اشتراک سرزمین کهن ، نامدار و بزرگ ایران با وانوآتو چیست ؟ می توان به این پرسش عجیب این گونه پاسخ داد که این دو کشور ، در قعر جدول سرعت اینترنت با همدیگر همسایه هستند!

طبق آمار وب سایت " speedtest.com " وضعیت کشورهای منطقه در مقام مقایسه با ایران به لحاظ "سرعت دانلود" در اینترنت به شرح زیر است:(رتبه بندی از آخر)

185- لبنان : 47 کیلو بایت بر ثانیه
181- ایران : 63
178- عراق : 77
176- یمن :   80
174- بورکینافاسو : 84
158- افغانستان : 120
156- مصر : 122
149- سوریه : 138
147- فلسطین : 149
143- هند :   152
137 - تاجیکستان : 162
132- پاکستان : 170
127 – لیبی : 181
126- اردن : 182
122- بحرین : 202
117- تونس : 210
108- ارمنستان : 234
89 - کویت : 321
79 – قطر : 371
77- عمان : 427
66- عربستان : 545
58- ترکیه : 626
29- امارات : 1181

همچنین از نظر سرعت " آپلود " ایران با سرعت 20 کیلو بایت بر ثانیه از میان 185 کشور جهان در رده 177 قرار دارد.

در این لیست کره جنوبی با سرعت دانلود 3854 کیلوبایت بر ثانیه در رده اول جهان قرار دارد . پس از کره جنوبی به ترتیب ده نفر اول لیست کشورهای لیتوانی ، لتونی ، رومانی ، جزایر آلاند (در دریای بالتیک ) ، هلند ، مولداوی ، سوئد ، ژاپن و پرتغال قرار دارند .

ایالات متحده آمریکا در این لیست با سرعت دانلود 1029 کیلو بایت بر ثانیه در جایگاه سی و پنجم جهان قرار دارد.لیست کامل کشورها به ترتیب سرعت دانلود اینترنت به شرح زیر است :

http://www.asriran.com/fa/news/156990/%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D9%87%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%88%D9%8A%D9%83%D9%85%D9%8A%D9%86-%D9%83%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D9%86%D9%8A%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%B9%D8%AA-%D8%A7%D9%8A%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA-%D8%9B-%D8%A8%D9%88%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%81%D8%A7%D8%B3%D9%88-%D9%88-%D8%A7%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7-%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%A7-%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AF!-+%D8%AC%D8%AF%D9%88%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7